§485μὲν σώζειν ὑμᾶς ἐγνωκέναι, λόγῳ δʼ ὀκνῆσαι διδάξαι τὰ δέοντα, ἄλλως τε καὶ προσδοκίας οὔσης ἐγχειριεῖν ἐκεῖνον διαστρέφειν τἀληθὲς, ὅπερ εὑρήκαμεν.
在行动上已经决定要拯救你们，在言语上却迟议于教导必要的行动，这确实是极可耻的，尤其是在预料到他会企图歪曲事实的情况下，而我们也确实发现他正企图这么做。
πρὸς μὲν οὖν τὴν πρεσβείαν, οἶμαι, τὴν παρʼ ἐκείνου πρέσβεων ἡμετέρων ἔδει, τῷ δὲ στρατεύματι στράτευμα ἀντιπροσέρχεται.
因此，我认为，对于他派出的使团，需要有我们的使者去应对，而对于他的军队，则需由军队上前迎击。
εἰ δέ τις ἡγεῖται παράδοξον ἡμᾶς ὑπὲρ ὑμῶν πεφοβημένους ἥκειν, ἐνθυμείσθω κἀκεῖνο, ὡς παράδοξον Φίλιππον ἐφʼ ἡμᾶς ὑπὲρ τῶν ὑμετέρων ἐγκλημάτων ἔρχεσθαι.
但如果有人认为，我们因为替你们担忧而到来是件奇妙的事，那他也应当记住这一点：腓力因为你们的怨恨而向我们进军，这同样是奇妙的。
μὴ τοίνυν δυοῖν παραδόξοιν ὃ μέν ἐστι καθʼ ὑμῶν ἰσχυρὸν ποιήσητε, ὃ δʼ εἰς σωτηρίαν ὑπάρχει διαφθείρητε.
因此，在两个奇妙的事物中，切勿使对你们不利的那一个变得强大，也切勿摧毁为了你们的安全而存在的那一个。
ἡμεῖς δὲ πῶς οὐκ ἐμέλλομεν αἰσχυνεῖσθαι, εἰ Βυζαντίους μὲν πρώην ἀφειλόμεθα κινδύνου καὶ Περινθίους καὶ Χερρονησίτας, ἔτι δʼ Εὐβοέας καὶ Χαλκιδέας, τό γʼ ἐφʼ ἡμῖν, ἔχοντες εἰπεῖν περὶ πάντων τούτων ὡς οὐ κάλλισθʼ ἡμᾶς ἐδεδράκεσαν, ὑμᾶς δὲ ψυχρῶν ἂν ἕνεκʼ ἐγκλημάτων περιίδοιμεν πᾶσι τοῖς οὖσι κινδυνεύοντας·
如果我们前不久刚使拜占庭人、佩林托斯人和赫勒斯滂人免于危险，还有尤比亚人和卡尔基斯人——至少在我们力所能及的范围内——尽管我们可以说，他们所有人对我们的所作所为并非最无可挑剔，但现在我们却因为一些冷酷的怨恨，而坐视你们在倾其所有的情况下陷入危险，那么我们又怎能不感到羞耻呢？
ὧν τίς συνηθέστερος ἡμῖν ἐν ἅπασι τοῖς Ἕλλησι;
在所有希腊人中，还有谁比你们与我们更为亲密呢？
θαυμάζω δὲ Πύθωνος, εἰ τῶν μὲν δυσχερῶν ὑμᾶς ἀξιοίη μνημονεύειν ἃ παρʼ ἀμφοτέρων ἀκουσίως γεγένηται, τῶν δʼ εἰς οἰκειότητα καὶ πίστιν φερόντων ἐκ τοῦ παντὸς χρόνου τοσούτων τὸ πλῆθος οὐχὶ νομίζει ποιήσεσθαι λόγον, καὶ ταῦτα πάντων ἀνθρώπων συνειδότων ὡς ἐν καλῷ γεγόνασιν ἀλλήλαις ἐπὶ τῶν χρειῶν αἱ πόλεις.
但我对皮同感到惊讶，他竟要求你们记住双方非自愿产生的那些不快之事，却认为不应当对有史以来那不胜枚举的、有助于增进亲密和信任的诸多往事予以考虑，尤其是在所有人都知道两座城市在急需之时彼此给予了极大帮助的情况下。
ὡς μὲν οὖν Οἰδίπουν ἐδεξάμεθʼ ἡμεῖς καὶ ὡς Διόνυσος παρʼ ὑμῶν ὁρμηθεὶς Ἰκαρίῳ συγγίγνεται, καὶ τὴν δωρεὰν ἣν ἔδωκε, καὶ ὡς Ἡρακλῆς ἐμυήθη ξένων πρῶτος, καὶ ὡς πρῶτοι νεὼν ἱδρυσάμεθʼ αὐτῷ, καὶ τῶν παίδων ὡς προὔστημεν, καὶ πάνθʼ ὅσα τοιαῦτα, ἐάσομεν·
因此，关于我们如何接纳了俄狄浦斯，以及狄奥尼索斯如何从你们那里出发并与伊卡里奥斯相会，还有他所赠予的礼物，以及赫拉克勒斯如何作为第一个外邦人入信（秘仪），我们如何首先为他建立神庙，以及我们如何保护了他的孩子们，还有所有诸如此类的事，我们且不予提起。
ἀλλʼ ὧν ἔτι ζῶσιν οἱ μάρτυρες, τοῦτο μὲν ἡμεῖς ὅτʼ ἠτύχησεν ὁ δῆμος, ὡς δεῦρʼ ἐλθόντες πατρίδα τὰς Θήβας εἴχομεν, καὶ Λακεδαιμονίων μετὰ τοῦτο κελευόντων ὑμᾶς συνεμβάλλειν εἰς τὴν Ἀττικὴν ἅπαντες ἀπεψηφίσασθε, τοῦτο δʼ ὑμεῖς, ἡνίκʼ αὖθις ἐφʼ ὑμᾶς ἐβάδιζον Λακεδαιμόνιοι, τοσοῦτον ἀπέσχομεν τοῦ στρατεῦσαι μετʼ ἐκείνων, ὥστʼ ἀτειχίστου τῆς πόλεως οὔσης ἐκστρατευσάμενοι καὶ μάχῃ νικήσαντες μεθʼ ὑμῶν ἠλευθερώσαμεν τὴν
但在那些见证人至今依然健在的事情中：一方面，当我们的民众遭遇不幸时，我们来到这里并以底比斯为祖国，在此之后，当拉刻代蒙人命令你们一同入侵阿提卡时，你们一致投票反对；另一方面，关于你们：当拉刻代蒙人再次向你们进军时，我们极力避免与他们一同出征，以至于尽管我们的城市未设防御，我们依然出兵并在战斗中获胜，与你们一同解放了波奥蒂亚。
§486Βοιωτίαν, ἀνάγκῃ μὲν οὐδεμιᾶς συμμαχίας, γνώμῃ δʼ ὑμᾶς εὖ ποιεῖν ἑλόμενοι.
这并非出于任何同盟的强迫，而是出于我们自己选择对你们施以善意的意愿。
καὶ πάλιν τῆς εἰρήνης γενομένης τῆς ἐπὶ Ἀνταλκίδου, καὶ Φοιβίδου τὴν Καδμείαν καταλαβόντος, τήν τε φυγὴν ἐδεχόμεθα καὶ ἐπειδὴ τῶν ὅπλων ἔδει, παρῆμεν πανδημεὶ, καὶ οὐκ ἔφθημεν ἐλθόντες, καὶ Λακεδαιμονίους ὑποσπόνδους ἀπηλλάξαμεν, καὶ μυρία ἄν τις ἔχοι λέγειν, ὡς ἀγαθὴ τύχη πεφύκασιν αἱ πόλεις ἀλλήλαις.
此后，当安塔尔基达斯和平缔结、福伊比达斯占领卡德梅亚时，我们接纳了你们的流亡者，而当需要武器时，我们全体出动奔赴现场，我们一抵达，便让拉刻代蒙人在停战协议下退兵。 关于两座城市彼此如何成为对方的幸事，人们可以说上千万件事。
οὐ τοίνυν μόνον πόλει πρὸς πόλιν ἡμῖν πλεῖστα ὑπάρχει πρὸς ἀλλήλους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδίων φιλιῶν τὰς παρʼ ὑμῶν τε καὶ ἡμῶν ἰσχυροτάτας εἶναι συμβέβηκε.
因此，不仅在城市与城市之间我们彼此有着极多的联系，而且在个人友谊方面，你们与我们之间的友谊恰好也是最深厚的。
τί γὰρ ἐνδοξότερον τῆς Ἡρακλέους καὶ Θησέως ἑταιρίας, ἢ τί μᾶλλον τοῖς Ἕλλησιν ἐν καιρῷ;
因为有什么比赫拉克勒斯与忒修斯的交情更显赫，或者对希腊人而言有什么比这更切合时宜的呢？
οἳ σκευήν τε τὴν αὐτὴν ἐφόρησαν καὶ ταὐτὰ γνόντες ἡμέρουν τὴν γῆν.
他们身着相同的装备，怀着相同的志向，使大地变得温和。
καὶ ὅτε τοίνυν Ἡρακλεῖ φίλου ἐδέησε, Θησεὺς αὐτὸν Ἀθήναζε ἀγαγὼν ἀνακτᾶται.
当赫拉克勒斯需要朋友时，忒修斯将他带到雅典，使他重获新生。
ὡς ἔδει γε, ὦ Ζεῦ καὶ Πόσειδον καὶ πάντες θεοὶ, νῦν ὡς ἀληθῶς, νῦν τῆς ἐκείνων συστάσεως καὶ μελέτης καὶ φιλοτιμίας.
噢，宙斯、波塞冬以及所有的神明啊，现在确实，现在真正需要他们那样的团结、关怀和荣誉心。
οἶμαι γὰρ οὔτε τὴν ἐπʼ Ἀμαζόνας στρατείαν οὔτʼ ἄλλον οὐδένα ἂν αὐτοὺς προελέσθαι πόλεμον, πρὶν μίαν ταυτηνὶ κεφαλὴν κοινῇ συνεξελεῖν, ἧς οὔτε Ἰσθμὸς ἀπείρατος οὔτε ἔθνος οὐδὲν, ἀλλὰ καὶ γῆ καὶ θάλαττα ἐπιλείπει λῃστευομένη.
因为我认为，在共同铲除这一个首脑（腓力）之前，他们既不会选择对亚马逊人的远征，也不会选择任何其他的战争。 对于这个人而言，无论是地峡还是任何民族都不是未曾侵扰过的，而陆地和海洋都因他的掠夺而正在耗竭。
νῦν τοίνυν ἐκεῖνοι μὲν ἀθλοθέται τοῦ πολέμου, ἀγωνισταὶ δʼ ἡμεῖς ἐξ ἁπάντων προὐκρίθημεν.
因此，现在他们是这场战争的裁判，而我们则是从所有人中被选拔出来的竞技者。
τί οὖν οὐ μιμούμεθα τοὺς ἀρχηγέτας;
那么，我们为什么不效仿这些先驱呢？
καλὴν μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες Θηβαῖοι, κἀκείνην κοινωνίαν συνέστημεν, ἧς μικρῷ πρόσθεν ἐμνήσθην, ἡνίκα Λακεδαιμονίους γῆς καὶ θαλάττης ἄρχοντας οὐ κατεδείσαμεν· οὐ μὴν ἐγένετο ἡμέρα τῆς ἐπιούσης ταύτης ἀναγκαιοτέρα οὐδὲ καιρὸς ἀμείνων οὐδʼ ἐν ᾧ μᾶλλον ἔδει συστῆναι καὶ πόλεις καὶ ἥρωας καὶ θεοὺς αὐτούς.
底比斯人啊，我们也曾结成了我刚才提到的那个美丽的联盟，当时我们并不惧怕统治着陆地和海洋的拉刻代蒙人；然而，没有哪一天比即将到来的这一天更为迫切，没有比这更好的时机，也没有任何时候比现在更需要城市、英雄乃至神明们自身联合起来。
ἀνὴρ ὑβριστὴς ἐκ τοῦ βαράθρου τῆς γῆς ὁρμώμενος κακῇ μοίρᾳ τῶν Ἑλλήνων, μᾶλλον δʼ αὑτοῦ τραφεὶς, κωμάζει συχνὸν ἤδη χρόνον οὐ φορητὰ, πόλεις ἀναιρῶν, πολιτείας μετατιθεὶς, φυγὰς ἐναλλάττων, ἐμβατεύων εἰς τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματα, ὥσπερ εἰληφὼς ὑπερήμερον τὴν Ἑλλάδα, κωλύει
一个傲慢自大的人，因希腊人的——或者更确切地说是他自己的——厄运而从大地的奈落中冲出来，并在那里被养大，现在已经肆无忌惮地寻欢作乐了很长时间，干着不能容忍的恶行：毁灭城市，更改国制，调换流亡者，强行介入希腊人的事务，仿佛将希腊当作过了还款期限的债务占为己有一样，他正在阻碍……