§5.3.3αὕτη μὲν οὖν ἡ μάλιστα πιστευομένη τῆς Ῥώμης κτίσις ἐστίν.
因此，这是最广为信信的罗马建城说。
ἄλλη δέ τις προτέρα καὶ μυθώδης Ἀρκαδικὴν λέγουσα γενέσθαι τὴν ἀποικίαν ὑπʼ Εὐάνδρου.
但还有另一种更古老且具神话色彩的传说，称该殖民地是由埃万德尔建立的阿卡迪亚移民。
τούτῳ δʼ ἐπιξενωθῆναι τὸν Ἡρακλέα ἐλαύνοντα τὰς Γηρυόνου βοῦς· πυθόμενον δὲ τῆς μητρὸς Νικοστράτης τὸν Εὔανδρον (εἶναι δʼ αὐτὴν μαντικῆς ἔμπειρον), ὅτι τῷ Ἡρακλεῖ πεπρωμένον ἦν τελέσαντι τοὺς ἄθλους θεῷ γενέσθαι, φράσαι τε πρὸς τὸν Ἡρακλέα ταῦτα καὶ τέμενος ἀναδεῖξαι καὶ θῦσαι θυσίαν Ἑλληνικήν, ἣν καὶ νῦν ἔτι φυλάττεσθαι τῷ Ἡρακλεῖ.
据说赫拉克勒斯在驱赶格律翁的牛群时，曾受到他的款待；埃万德尔从他的母亲尼科斯特拉特（她精通预言）那里得知，赫拉克勒斯注定要在完成难业后成为神，于是他将此事告知赫拉克勒斯，开辟了一处圣域，并举行了希腊式的献祭，这一仪式至今仍为赫拉克勒斯保留着。
καὶ ὅ γε Κοίλιος, ὁ τῶν Ῥωμαίων συγγραφεύς, τοῦτο τίθεται σημεῖον τοῦ Ἑλληνικὸν εἶναι κτίσμα τὴν Ῥώμην, τὸ παρʼ αὐτῇ τὴν πάτριον θυσίαν Ἑλληνικὴν εἶναι τῷ Ἡρακλεῖ.
罗马历史学家科伊利乌斯将此作为罗马是希腊人所建的证据，即在该城中，对赫拉克勒斯的祖传献祭是希腊式的。
καὶ τὴν μητέρα δὲ τοῦ Εὐάνδρου τιμῶσι Ῥωμαῖοι, μίαν τῶν νυμφῶν νομίσαντες, Καρμέντην μετονομασθεῖσαν.
罗马人也崇拜埃万德尔的母亲，将她视为宁芙仙女之一，并改名为卡尔门塔。
§5.3.4οἱ δʼ οὖν Λατῖνοι κατʼ ἀρχὰς μὲν ἦσαν ὀλίγοι, καὶ οἱ πλείους οὐ προσεῖχον Ῥωμαίοις· ὕστερον δὲ καταπλαγέντες τὴν ἀρετὴν τοῦ τε Ῥωμύλου καὶ τῶν μετʼ ἐκεῖνον βασιλέων ὑπήκοοι πάντες ὑπῆρξαν.
总之，拉丁人起初人数很少，大多数人并不在乎罗马人；但后来由于对罗慕路斯及此后诸王的卓越才能深感敬畏，全部归顺了他们。
καταλυθέντων δὲ τῶν τε Αἴκων καὶ τῶν Ὀυόλσκων καὶ Ἑρνίκων, ἔτι δὲ πρότερον Ῥουτούλων τε καὶ Ἀβοριγίνων, ἡ τούτων χώρα Λατίνη προσηγόρευται πᾶσα.
在埃奎人、沃尔斯奇人和赫尔尼奇人被消灭之后，甚至在此之前鲁图利人和原住民被消灭之后，这些地方的土地全部被称为拉提乌姆。
ἦν δὲ τῶν Ὀυόλσκων τὸ Πωμεντῖνον πεδίον, ὅμορον τοῖς Λατίνοις, καὶ πόλις Ἀπίολα, ἣν κατέσκαψε Ταρκύνιος Πρίσκος.
沃尔斯奇人拥有与拉丁人接壤的波梅蒂亚平原，以及被塔尔克文·普里斯科斯夷为平地的阿皮奥拉城。
Αἶκοι δὲ γειτονεύοντες μάλιστα τοῖς Κυρίταις, καὶ τούτων δʼ ἐκεῖνος τὰς πόλεις ἐξεπόρθησεν· ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ τὴν Σουέσσαν εἷλε τὴν μητρόπολιν τῶν Ὀυόλσκων.
埃奎人与奎里特斯人最为邻近，他也洗劫了他们的城市；而他的儿子夺取了沃尔斯奇人的首府苏埃萨。
Ἕρνικοι δὲ πλησίον ᾤκουν τῷ τε Λανουίῳ καὶ τῇ Ἄλβᾳ καὶ αὐτῇ τῇ Ῥώμῃ· οὐκ ἄπωθεν δʼ οὐδʼ Ἀρικία καὶ Τελλῆναι καὶ Ἄντιον.
赫尔尼奇人居住在拉努维乌姆、阿尔巴以及罗马本身的附近；阿里基亚、泰莱奈和安蒂乌姆也离此不远。
Ἀλβανοὶ δὲ κατʼ ἀρχὰς μὲν ὡμονόουν τοῖς Ῥωμαίοις ὁμόγλωττοί τε ὄντες καὶ Λατῖνοι, βασιλευόμενοι δʼ ἑκάτεροι χωρὶς ἐτύγχανον· οὐδὲν δʼ ἧττον ἐπιγαμίαι τε ἦσαν πρὸς ἀλλήλους καὶ ἱερὰ κοινὰ τὰ ἐν Ἄλβᾳ καὶ ἄλλα δίκαια πολιτικά·
阿尔巴人起初与罗马人和睦相处，因为他们使用同一种语言且同属拉丁人，尽管他们碰巧由各自的国王统治；尽管如此，他们之间仍有通婚权、在阿尔巴的共同圣仪以及其他公民权利。
ὕστερον δὲ πολέμου συστάντος ἡ μὲν Ἄλβα κατεσκάφη πλὴν τοῦ ἱεροῦ, οἱ δʼ Ἀλβανοὶ πολῖται Ῥωμαίων ἐκρίθησαν.
但后来爆发了战争，阿尔巴除神庙外被夷为平地，而阿尔巴人被判定为罗马公民。
καὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν περιοικίδων πόλεων αἱ μὲν ἀνῃρέθησαν αἱ δὲ ἐταπεινώθησαν ἀπειθοῦσαι, τινὲς δὲ καὶ ηὐξήθησαν διὰ τὴν εὔνοιαν.
在其他周边的城市中，有些因不顺从而被摧毁或贬低，有些则因其友好态度而得到了发展。
νυνὶ μὲν οὖν ἡ παραλία μέχρι πόλεως Σινοέσσης ἀπὸ τῶν Ὠστίων Λατίνη καλεῖται, πρότερον δὲ μέχρι τοῦ Κιρκαίου μόνον ἐσχήκει τὴν ἐπίδοσιν· καὶ τῆς μεσογαίας δὲ πρότερον μὲν οὐ πολλή, ὕστερον δὲ καὶ μέχρι Καμπανίας διέτεινε καὶ Σαυνιτῶν καὶ Πελίγνων καὶ ἄλλων τῶν τὸ Ἀπέννινον κατοικούντων.
因此，现在从奥斯蒂亚到西努埃萨市的沿海地区被称为拉提乌姆，而在此之前它仅延伸到基尔凯翁；在内陆地区，起初并不宽广，但后来也延伸到了坎帕尼亚、萨乌尼特斯人、佩利格尼人以及其他居住在亚平宁山脉的人们的领土。