Humanitext Reader

斯特拉波 · 地理学 §2.5.9-2.5.10

居住世界的长宽比与球面及平面绘图法

第 79 段,共 577 段 · 希腊语

内容简介

作者解释了居住世界的长宽比例,以及其形似披风(克拉缪斯)的整体形状。同时,他还讨论了在球体上描绘居住世界的适当方法,以及在使用平面地图替代时可接受的几何学简化处理。

§2.5.9εἰ δὲ προστεθείη τῷ ἀπὸ τῆς Ῥοδίας μέχρι Βορυσθένους διαστήματι τὸ ἀπὸ Βορυσθένους ἐπὶ τὰς ἄρκτους τῶν τετρακισχιλίων σταδίων διάστημα, γίνεται τὸ πᾶν μύριοι δισχίλιοι ἑπτακόσιοι στάδιοι, τὸ δʼ ἀπὸ τῆς Ῥοδίας ἐπὶ τὸ νότιον πέρας ἐστὶ τῆς οἰκουμένης μύριοι ἑξακισχίλιοι ἑξακόσιοι, ὥστε τὸ σύμπαν πλάτος τῆς οἰκουμένης εἴη ἂν ἔλαττον τῶν τρισμυρίων ἀπὸ νότου πρὸς ἄρκτον·
如果在从罗得岛到博里斯泰纳斯的距离上,再加上从博里斯泰纳斯向北四千斯塔迪亚的距离,那么总数就变成了一万二千七百斯塔迪亚;而从罗得岛到居住世界南部边界的距离是一万六千六百,因此居住世界的整个宽度从南到北应当少于三万。
τὸ δέ γε μῆκος περὶ ἑπτὰ μυριάδας λέγεται, τοῦτο δʼ ἐστὶν ἀπὸ δύσεως ἐπὶ τὰς ἀνατολὰς τὸ ἀπὸ τῶν ἄκρων τῆς Ἰβηρίας ἐπὶ τὰ ἄκρα τῆς Ἰνδικῆς, τὸ μὲν ὁδοῖς τὸ δὲ ταῖς ναυτιλίαις ἀναμεμετρημένον.
另一方面,其长度据称约为七万,这是自西向东,即从伊比利亚的尽头到印度尽头的距离,其中一部分是通过陆路,另一部分是通过航海测量的。
ὅτι δʼ ἐντὸς τοῦ λεχθέντος τετραπλεύρου τὸ μῆκός ἐστι τοῦτο, ἐκ τοῦ λόγου τῶν παραλλήλων πρὸς τὸν ἰσημερινὸν δῆλον, ὥστε πλέον ἢ διπλάσιόν ἐστι τοῦ πλάτους τὸ μῆκος.
而这一长度位于上述四角形之内,这从平行圈与赤道的比例中显而易见,因此长度是宽度的两倍多。
λέγεται δὲ καὶ χλαμυδοειδές πως τὸ σχῆμα· πολλὴ γὰρ συναγωγὴ τοῦ πλάτους πρὸς τοῖς ἄκροις εὑρίσκεται καὶ μάλιστα τοῖς ἑσπερίοις, τὰ καθʼ ἕκαστα ἐπιόντων ἡμῶν.
而且它的形状也被说成不知怎地像一件披风(克拉缪斯);因为在两端,特别是在西端,可以发现宽度的极大收缩,这在我们逐一探讨细节时就会显明。
§2.5.10νυνὶ μὲν οὖν ἐπιγεγράφαμεν ἐπὶ σφαιρικῆς ἐπιφανείας τὸ χωρίον, ἐν ᾧ φαμεν ἱδρῦσθαι τὴν οἰκουμένην· καὶ δεῖ τὸν ἐγγυτάτω διὰ τῶν χειροκμήτων σχημάτων μιμούμενον τὴν ἀλήθειαν ποιήσαντα σφαῖραν τὴν γῆν, καθάπερ τὴν Κρατήτειον, ἐπὶ ταύτης ἀπολαβόντα τὸ τετράπλευρον ἐντὸς τούτου τιθέναι τὸν πίνακα τῆς γεωγραφίας.
现在,我们已经在一个球面上描绘了我们所说居住世界所坐落的区域;而那些想要通过手工作品尽可能逼真地模拟真理的人,应当像克拉特斯那样,将地球做成一个球体,并在其上标出上述四角形,然后将地理地图放置在其中。
ἀλλʼ ἐπειδὴ μεγάλης δεῖ σφαίρας, ὥστε πολλοστημόριον αὐτῆς ὑπάρχον τὸ λεχθὲν τμῆμα ἱκανὸν γενέσθαι δέξασθαι σαφῶς τὰ προσήκοντα μέρη τῆς οἰκουμένης, καὶ τὴν οἰκείαν παρασχεῖν ὄψιν τοῖς ἐπιβλέπουσι, τῷ μὲν δυναμένῳ κατασκευάσασθαι τηλικαύτην οὕτω ποιεῖν βέλτιον· ἔστω δὲ μὴ μείω δέκα ποδῶν ἔχουσα τὴν διάμετρον· τῷ δὲ μὴ δυναμένῳ τηλικαύτην ἢ μὴ πολλῷ ταύτης ἐνδεεστέραν ἐν ἐπιπέδῳ καταγραπτέον πίνακι τοὐλάχιστον ἑπτὰ ποδῶν.
但是,既然需要一个巨大的球体,以便上述切片虽然只是它极小的一部分,却能清晰地容纳居住世界的相应部分,并向观察者提供合适的视图,那么对于有能力建造如此巨大球体的人来说,最好这样做——其直径应当不小于十英尺;而对于没有能力建造如此巨大或仅略小于此尺寸的人,则必须在平面地图上绘制,其尺寸至少为七英尺。
διοίσει γὰρ μικρόν, ἐὰν ἀντὶ τῶν κύκλων τῶν τε παραλλήλων καὶ τῶν μεσημβρινῶν, οἷς τά τε κλίματα καὶ τοὺς ἀνέμους διασαφοῦμεν καὶ τὰς ἄλλας διαφορὰς καὶ τὰς σχέσεις τῶν τῆς γῆς μερῶν πρὸς ἄλληλά τε καὶ τὰ οὐράνια, εὐθείας γράφωμεν, τῶν μὲν παραλλήλων παραλλήλους, τῶν δὲ ὀρθῶν πρὸς ἐκείνους ὀρθάς, τῆς διανοίας ῥᾳδίως μεταφέρειν δυναμένης τὸ ὑπὸ τῆς ὄψεως ἐν ἐπιπέδῳ θεωρούμενον ἐπιφανείᾳ σχῆμα καὶ μέγεθος ἐπὶ τὴν περιφερῆ τε καὶ σφαιρικήν.
因为如果不用平行圈和子午线——我们借此阐明纬度带、风、以及地球各部分之间及对天体的其他差异和关系——而绘制直线,即将平行直线绘制为平行圈,将垂直于其的直线绘制为垂直圈,这也几乎没有区别,因为心智能够轻易地将眼睛在平面上观察到的形状和大小,转换到弯曲和球形的表面上。
ἀνάλογον δὲ καὶ περὶ τῶν λοξῶν κύκλων καὶ εὐθειῶν φαμεν.
关于斜圈和斜线,我们也作类似的阐述。
εἰ δʼ οἱ μεσημβρινοὶ οἱ παρʼ ἑκάστοις τοῦ πόλου γραφόμενοι πάντες συννεύουσιν ἐν τῇ σφαίρᾳ πρὸς ἓν σημεῖον, ἀλλʼ ἐν τῷ ἐπιπέδῳ γε οὐ διοίσει πίνακι τὰς εὐθείας μικρὰς συννευούσας ποιεῖν μόνον τὰς μεσημβρινάς· οὐδὲ γὰρ πολλαχοῦ τοῦτʼ ἀναγκαῖον, οὐδʼ ἐκφανής ἐστιν ὥσπερ ἡ περιφέρεια οὕτω καὶ ἡ σύννευσις, μεταφερομένων τῶν γραμμῶν εἰς τὸν πίνακα τὸν ἐπίπεδον καὶ γραφομένων εὐθειῶν.
即使在球体上为各处绘制的子午线全都向极点的一个点收敛,但在平面地图上,仅仅让子午线的直线微弱地收敛也无伤大雅;因为这在许多地方并非必要,而且当线条被转换到平面地图上并绘制为直线时,收敛就如同曲率一样并不明显。

词汇与语法注释

  1. 2.5.10δεῖ τὸν ... μιμούμενον ... τιθέναι — 无人称动词 δεῖ 引导的不定式 τιθέναι 的逻辑主语为宾格的 τὸν μιμούμενον。句中的过去时分词 ποιήσαντα 和 ἀπολαβόντα 也与该宾格主语保持一致。
  2. 2.5.10πολλοστημόριον αὐτῆς ὑπάρχον — 分词 ὑπάρχον 为中性单数,修饰 ὥστε 子句中的主语 τὸ λεχθὲν τμῆμα。它在此处起让步(“尽管是它极小的一部分”)或原因/环境的作用。
  3. 2.5.10τῷ δὲ μὴ δυναμένῳ — 与格 τῷ μὴ δυναμένῳ 用作表示行为主体的“施事与格”,与表示必要/义务的动形容词 καταγραπτέον(应当绘制)连用。
  4. 2.5.10τῆς διανοίας ... δυναμένης — 这是属格绝对结构,其中 τῆς διανοίας 作为逻辑主语,δυναμένης 为现在分词,表示原因(“因为心智能轻易地转换……”)。

引用这一段

斯特拉波, 地理学 §2.5.9-2.5.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.humanitext-grc2:2.5.9-2.5.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。