Humanitext Reader

亚里士多德 · 气象学 §4.9#1

固化物体的各种受动性质与孔道结构

第 62 段,共 68 段 · 希腊语

内容简介

本章定义了固化物体各种能动和受动的性质(如可软化、可浸湿、可弯曲、可折断、可压凹等),并解释了这些性质是如何由于其孔道结构和组成元素的不同而产生的。

§4.9#19 μαλακτὰ δʼ ἐστὶ τῶν πεπηγότων ὅσα μὴ ἐξ ὔδατος, οἴον κρύσταλλος ὕδατος, ἀλλʼ ὅσα γῆς μᾶλλον, καὶ μήτʼ ἐξίκμασται πᾶν τὸ ὑγρὸν ὥσπερ ἐν νίτρῳ ἁλκί, μήτʼ ἔχει ἀνωμάλως ὥσπερ ὁ κέραμος, ἀλλʼ ἢ ἑλκτὰ μἡ ὄντα διαντά, ἢ ἐλατὰ μὴ ὄντα θδατος, καὶ μαλακτὰ πυρί, οἷον σίδηρος καὶ κέρας καὶ ξύλα.
9 在已固化的物体中,可软化的是所有不属于水(例如冰是由水构成的[因而不可软化]),而是含有较多地,且没有像在碱和盐中那样将水分完全蒸发殆尽,也不像陶器那样比例不均,而是要么可拉伸且不折断,要么具有可锻展性且不由水构成,并且可通过火来软化,例如铁、角和木材。
ἔστι δὲ καὶ τῶν τηκτῶν καὶ τῶν ἀτήκτων τὰ μὲν τεγκτὰ τὰ δὲ ἄτεγκτα, οἷον χαλκὸς ἄτεγκτον, τηκτὸν ὅν, ἔριον δὲ καὶ γῇ τεγκτόν·
在可熔化和不可熔化的物体中,有些是可浸湿的,有些是不可浸湿的;例如铜是不可浸湿的,虽然它是可熔化的,而羊毛和地则是可浸湿的,因为它们能被浸湿。
βρέχεται γάρ. καὶ χαλκὸς μὲν δὴ τηκτόν, οὐχ ὑπὸ ὕδατος δὲ τηκτόν.
铜确实是可熔化的,但不是被水熔化。
ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπὸ ὕδατος τηκτῶν νια ἄτεγκτα, οἷον νίτρον καὶ ἅλες· οὐδὲ γὰρ ἄλλο τεγκτὸν οὐδὲν ὃ μἡ μαλακώτερον γίγνεται βρεχόμενον.
然而,在可被水熔化的物体中,有些也是不可浸湿的,例如碱和盐;因为除了在被浸湿时变软的物体之外,没有其他任何东西是可浸湿的。
ἔνια δὲ τεγκτὰ ὄντα οὐ τηκτά ἐστιν, οἷον ἔριον καὶ οἱ καρποί.
有些物体是可浸湿的但不可熔化,例如羊毛和果实。
ἔστι δὲ τεγκτὰ μὲν ὅσα γῆς ὄντα ἔχει τοὺς πόρους μείζους τῶν τοῦ ὕδατος ὄγκων, ὄντων σκληροτέρων τοῦ ὕδατος.
而凡是由地构成、其孔道大于水之微粒的物体,就是可浸湿的,它们本身比水更硬。
τηκτὰ δὲ ὕδατι ὅσα διʼ ὅλου.
而那些通道贯通全身的物体,则可被水熔化。
διὰ τὶ δʼ ἡ μὲν γῇ καὶ τήκεται καὶ τέγγεται ὑπὸ τοῦ ὑγροῦ, τὸ δὲ νίτρον τήκεται μέν, τέγγεται δʼ οὔ;
那么,为什么地既能被湿气熔化又能被浸湿,而碱只能被熔化却不能被浸湿呢?
ὅτι ἐν μὲν τῷ νίτρῳ διʼ ὅλου οἱ πόροι, ὥστε διαιρεῖται εὐθὺς ὑπὸ τοῦ ὕδατος τὰ μόρια, ἐν δὲ τῇ γῇ καὶ παραλλὰξ εἰσι πόροι, ὥστε ὁποτέρως ἄν δέξηται, διαφέρει τὸ πάθος.
这是因为在碱中,孔道是贯通全躯的,因而它的微粒立刻就被水分开;而在地中,孔道是交错的,因此,无论它以何种方式接受湿气,其受动的结果都不同。
ἔστι δὲ καὶ τὰ μὲν τῶν σωμάτων καμπτὰ καὶ εὐθυντά, οἶον κάλαμος καὶ λύγος, τὰ δʼ ἄκαμπτα τῶν σωμάτων, οον κέραμος καὶ λίθος.
此外,有些物体是可弯曲且可还原直线的,例如芦苇和柳条;而有些物体则是不可弯曲的,例如陶器和石头。
ἔστιν δὲ ἄκαμπτα μὲν καὶ ἀνεύθυντα ὅσων σωμάτων οὐ δύναται τὸ μῆκος εἰς εὐθύτητα ἐκ περιφερείας καὶ ἐξ εὐθύτητος εἰς περιφέρειαν μεταβάλλειν, καὶ τὸ κάμπτεσθαι καὶ τὸ εὐθύνεσθαί ἐστιν τὸ εἰς εὐθύτητα ἢ περιφέρειαν μεθίστασθαι ἢ κινεῖσθαι· καὶ γὰρ τὸ ἀνακαμπτόμενον καὶ τὸ κατακαμπτόμενον κάμπτεται.
凡是长度不能从弯曲改变为直线,或从直线改变为弯曲的物体,就是不可弯曲且不可还原直线的,而弯曲和还原直线就是指朝向直线或弯曲形状的移转或运动;因为无论是向上弯曲的还是向下弯曲的,都在弯曲。
ἡ μὲν οὖν εἰς κυρτότητα ἢ κοιλότητα κίνησις τοῦ μήκους σῳζομένου κάμψις ἐστίν· εἰ γὰρ καὶ εἰς τὸ εὐθύ, εἴη ἂν ἅμα κεκαμμμένον καὶ εὐθὺ· ὅπερ ἀδύνατον, τὸ εὐθύ κεκάμφθαι.
因此,在长度保持不变的情况下,朝向凸面或凹面的运动就是弯曲;因为如果朝向直线也是[弯曲],那么它就会同时既是弯曲的又是直的;这显然是不可能的,即直的东西是弯曲的。
καὶ εἰ κάμπτεται πᾶν ἤ ἀνακάμψει ἢ κατακάμψει, τούτων δὲ τὸ μὲν εἰς τὸ κυρτὸν τὸ δʼ εἰς τὸ κοῖλον μετάβασις, οὐκ ἄν εἴη καὶ εἰς τὸ εὐθὸ κάμψις, ἀλλʼ ἔστι κάμψις καὶ εὔθυνσις ἄλλο καὶ ἄλλο.
如果所有弯曲的物体要么向上弯曲,要么向下弯曲,而前者是向凸面的过渡,后者是向凹面的过渡,那么向直线的过渡就不会是弯曲,相反,弯曲和还原直线是互不相同的。
καὶ ταῦτά ἐστιν καμπτὰ καὶ εὐθυντά, καὶ ἄκαμπτα καὶ ἀνείὺθυντα.
而这些就是可弯曲且可还原直线的,以及不可弯曲且不可还原直线的。
καὶ τὰ μὲν κατακτὰ καὶ θραυστὰ ἄμα ἢ χωρίς, οἶον ξύλον μὲν κατακτόν, θραυστὸν δʼ οὔ, κρύσταλλος δὲ καὶ λίθος θραυστὸν, κατακτὸν δʼ οὔ, κέραμος δὲ καὶ θραυστὸν καὶ κατὁπότερος ακτόν.
还有,有些物体可折断且可碎裂,它们或同时发生,或分开发生;例如木材是可折断的但不可碎裂,而冰和石头是可碎裂的但不可折断,陶器则既可碎裂又可折断。
διαφέρει δʼ, ὅτι κάταξις μέν ἐστιν εἰς μεγάλα μέρη διαίρεσις καὶ χώρισις, θραῦσις δὲ εἰς τὰ τυχόντα καὶ πλείω δυοῖν.
它们的区别在于,折断是指分割和分离成较大的部分,而碎裂则是指分割成任意的且多于两个的部分。
ὅσα μὲν οὖν οὕτω πέπηγεν ὥστε πολλοὺς ἔχειν παραλλάττοντας πόρους, θραυστά (μέχρι γὰρ τούτου διίσταται), ὅσα δʼ εἰς πολύ, κατακτά, ὅσα δʼ ἄμφω, ἀμφότερα.
因此,凡是固化到拥有许多交错孔道的物体,都是可碎裂的(因为它们一直分裂到那个地步),而孔道延伸很长的则是可折断的,兼具两者的则是两者皆可。
καὶ τὰ μὲν θλαστά, οἷον χαλκὸς καὶ κηρός, τὰ δʼ ἄθλαστα, οἷον κέραμος καὶ ὕδωρ.
还有,有些物体是可压凹的,例如铜和蜡,而另一些是不可压凹的,例如陶器和水。
ἔστιν δὲ θλάσις ἐπιπέδου κατὰ μέρος εἰς βάθος μετάστασις ὤσει ἢ πληγῇ, τὸ δʼ ὅλον ἁφῇ.
压凹是指由于推挤或敲击使表面的部分移入深处,而整体则保持接触。
ἔστιν δὲ τὰ τοιαῦτα καὶ μαλακτά, οἷον κηρὸς μένοντος τοῦ ἄλλου ἐπιπέδου κατὰ μέρος μεθίσταται, καὶ σκληρά, οἷον χαλκός, καὶ ἄθλαστα καὶ σκληρά, οἷον κέραμος (οὐ γὰρ ὑπείκει εἰς βάθος τὸ ἐπίπεδον), καὶ ὑγρά, οἷον ὕδωρ (τὸ γὰρ ὕδωρ ὑπείκει μέν, ἀλλʼ οὐ κατὰ μέρος, ἀλλʼ ἀντιμεθίσταται).
这样一类物体中,既有软的,例如蜡,当表面的其余部分保持不动时,其一部分会发生位移;也有硬的,例如铜。 还有既不可压凹又是硬的,例如陶器(因为它的表面不朝深处让步);也有液态的,例如水(因为水确实让步,但不是局部让步,而是整体相互替换位置)。
τῶν δὲ θλαστῶν ὄσα μὲν μένει θλασθέντα καὶ εὔθλαστα χειρί, ταῦτα μὲν πλαστὰ, τὰ δὲ ἢ μὴ εὔθλαστα, ὥσπερ λίθος ἢ ξύλον, ἢ εὔθλαστα μέν, μὴ μένει δὲ ἡ θλάσις, ὥσπερ ἐρίου ἢ σπόγγου, οὐ πλαστά, ἀλλὰ πιεστὰ ταῦτʼ ἐστίν.
而在可压凹的物体中,那些被压凹后能保持原状且易于用手压凹的是可塑的;至于那些要么不易被压凹(例如石头或木材),要么虽然易于被压凹但其凹陷不能保持(例如羊毛或海绵)的,则不是可塑的,而是可压缩的。

词汇与语法注释

  1. 10διαντά — διαντά 是一个极罕见的词,在某些手稿中有异文如 διαιρετά(可分割的)。在此处它被解释为源自 διάνω(拉伸),意为“在拉伸时不折断的”或“连续的”,从而限定了 ἑλκτά(可拉伸的)的具体性质。
  2. 20ὄντων σκληροτέρων τοῦ ὕδατος — 属格绝对格。在上下文中,它指代构成可浸湿物体的“地(土)”或物体本身的性质,解释为让步或限制意义:“尽管它们本身比水更硬”。
  3. p.143ὁποτέρως ἂν δέξηται — 带有 ἄν 和虚拟语气的一般关系从句。先行词被省略,表达了水分如何被接受或如何渗透物体的条件性状况。
  4. 386aτὸ εὐθὺ κεκάμφθαι — 充当 ἀδύνατον 主语的“对格加不定式”结构。现在完成时 κεκάμφθαι 表示动作完成后的结果状态(“处于弯曲的状态”)。

引用这一段

亚里士多德, 气象学 §4.9#1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg026.humanitext-grc2:4.9%231

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。