§2.2.11Ἐπεὶ δὲ ἐπίστασθαι οἰόμεθα ὅταν εἰδῶμεν τὴν αἰτίαν, αἰτίαι δὲ τέτταρες, μία μὲν τὸ τί ἦν εἶναι, μία δὲ τὸ τίνων ὄντων ἀνάγκη τοῦτʼ εἶναι, ἑτέρα δὲ ἡ τί πρῶτον ἐκίνησε, τετάρτη δὲ τὸ τίνος ἕνεκα, πᾶσαι αὗταί διὰ τοῦ μέσου δείκνυνται.
既然我们认为在知道原因时才拥有知识,而原因有四种:其一是本质(形相因),其二是在何种事物存在下,此物必然存在(必然因),其三是何者首先推动(始动因),其四是为了什么(目的因);所有这些都通过媒项来表明。
τό τε γὰρ οὗ ὄντος τοδὶ ἀνάγκη εἶναι μιᾶς μὲν τπροτάσεως ληφθείσης οὐκ ἔστι, δυοῖν δὲ τοῦτο δʼ ἐστίν, ὅταν ἕν μέσον ἔχωσιν.
因为在何种事物存在下,此物必然存在,这在仅取一个前提时是不成立的,而是在取两个前提时成立,这也就是在它们具有一个(共同的)媒项时。
τούτου οὖν ἑνὸς ληφθέντος τὸ συμπέρασμα ἀνάγκη εἶναι.
因此,当取这一个媒项时,结论就是必然的。
δῆλον δὲ καὶ ὧδε.
这一点通过以下例子也很明显。
διὰ τί ὀρθὴ ἡ ἐν ἡμικυκλίῳ;
为什么半圆内的角是直角?
τίνος ὄντος ὀρθή;
在什么存在下,它是直角?
ἔστω δὴ ὀρθὴ ἐφʼ ἦς Α, ἡμίσεια δυοῖν ὀρθαῖν ἐφʼ ἦς Β, ἡ ἐν ἡμικυκλίῳ ἐφʼ ἧς Γ. τοῦ δὴ τὸ τὴν ὀρθὴν ὑπάρχειν τῷ Γ τῇ ἐν τῷ ἡμικυκλίῳ αἴτιον τὸ Β. αὕτη μὲν γὰρ τῇ Α ἴση, ἡ δὲ τὸ Γ τῇ Β· δύο γὰρ ὀρθῶν ἡμίσεια.
设直角为A,两个直角的二分之一为B,半圆内的角为Γ。 直角(A)属于Γ(半圆内的角)的原因是B。 因为B等于A,而Γ等于B(因为它是两个直角的二分之一)。
τοῦ Β οὖν ὄντος ἡμίσεος δύο ὀρθῶν τὸ τῷ Γ ὑπάρχει (τοῦτο δʼ ἦν τὸ ἐν ἡμικυκλίῳ ὀρθὴν εἶναι).
因此,当B(两个直角的二分之一)存在时,A属于Γ(这就是半圆内的角是直角)。
τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ τί ἦν εἶναι, τῷ τοῦτο σημαίνειν τὸν λόγον.
而这与本质是同一回事,因为说明意味着这一点。
ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ τί ἦν εἶναι αἴτιον δέδεικται τὸ μέσον 〈τὅν〉.
然而,本质作为原因已被表明是媒项。
Τὸ δὲ διὰ τί ὁ Μηδικὸς πόλεμος ἐγένετο Ἀθηναίοις;
另外,为什么对阿太内人而言发生了波斯战争?
τίς αἰτία τοῦ πολεμεῖσθαι Ἀθηναίους;
阿太内人被战争波及的原因是什么?
ὅτι εἰς Σάρδεις μετʼ Ἐρετριέων ἐνέβαλον· τοῦτο γὰρ ἐκίνησε πρῶτον.
因为他们与埃雷特里亚人一起侵入了萨尔迪斯;因为这首先推动了运动。
τπόλεμος ἐφʼ οὗ Α, προτέρους εἰσβαλεῖν Β, Ἀθηναῖοι τὸ Γ. ὑπάρχει δὴ τὸ Β τῷ Γ, τὸ προτέροις ἐμβαλεῖν τοῖς θηναίοις, τὸ δὲ τῷ Β· πολεμοῦσι γὰρ τοῖς πρότερον ἀδικήσασιν.
战争为A,首先侵入为B,阿太内人为Γ。 B属于Γ,即首先侵入属于阿太内人,而A属于B;因为人们会对首先作恶的人进行战争。
ὑτπάρχει ἄρα τῷ μὲν Β τὸ Α, τὸ πολεμεῖσθαι τοῖς προτέροις ἄρξασι· τοῦτο δὲ ὸ Β τοῖς Θηναίοις· πρότεροι γὰρ ἦρξαν.
因此,A属于B,即被战争波及属于首先开始的人,而这B属于阿太内人;因为他们首先开始。
μέσον ἄρα καὶ ἐνταῦθα τὸ σἴτιον, τὸ τπρῶτον κινῆσαν.
因此,在这里原因,即首先推动者,也是媒项。
Ὅσων δʼ αἴτιον τὸ ἕνεκα τίνο— οἷον διὰ τί περιπατεῖ;
凡是其原因为“为了什么”的事物——例如,他为什么散步?
ὅπως ὑγιαίνῃ· διὰ τί οἰκία ἔστιν;
为了健康;为什么有房屋?
ὅπwως σῴζηται τὰ σκεύη—τὸ μὲν ἕνεκα τοῦ ὑγιαίνειν, τὸ δʼ ἕνεκα τοῦ σῴζεσθαι.
为了使器具得到保存——前者是为了健康,后者是为了保存。
διὰ τί δὲ ἀπὸ δείπνου δεῖ περιπατεῖν, καὶ ἕνεκα τίνος δεῖ, οὐδὲν διαφέρει.
“为什么必须在饭后散步”,以及“为了什么必须散步”,这并没有什么不同。
περίπατος ἀπὸ δείπνου Γ, τὸ μὴ ἐπιπολάζειν τὰ σιτία ἐφʼ οὗ Β, τὸ ὑγιαίνειν ἐφʼ οὗ Α. ἔστω δὴ τῷ ἀπὸ δείπνου περιπατεῖν ὑπάρχον τὸ ποιεῖν μὴ ἐπιπολάζειν τὰ σιτία πρός τῷ στόματι τῆς κοιλίας, καὶ τοῦτο ὑγιεινόν.
饭后散步为Γ,食物不浮于胃口为B,健康为A。 设饭后散步具有使食物不浮于胃口的作用,而这是健康的。
δοκεῖ γὰρ ὑπάρχειν τῷ περιπατεῖν τῷ Γ τὸ Β τὸ μὴ ἐπιπολάζειν τὰ σιτία, τούτῳ δὲ τὸ Α τὸ ὑγιεινόν.
因为不浮于胃口(B)似乎属于散步(Γ),而健康(A)属于B。
τί οὗν αἵτιον τῷ Γ τοῦ τὸ Α ὑπάρχειν τὸ οὗ ἕνεκα;
那么,对Γ而言,A属于它的“为了什么”的原因是什么?
τὸ Β τὸ μὴ ἐπιπολάζειν.
是B,即食物不浮。
τοῦτο δ’ ἐστὶν ὥσπερ ἐκείνον λόγος· τὸ γὰρ Α οὕτως άροδοθήσεται.
而这就像是那一个(A)的说明;因为A将以此方式被给出。
δυὶ τί δὲ τὸ Β τῷ Γ ἔστιν;
但为什么B属于Γ?
ὅτι τοῦτ’ ἔστι τὸ οὕτως ἕχεω.
因为处于这种状态就是这个。
δεῖ δὲ μεταλαμβάνειν τοὺς λόγους, καὶ οὕτως μᾶλλον ἕκαστα φανεῖται.
我们应当替换这些说明,这样各方面都会显得更加清楚。
αἱ δὲ γενέσεις ἀνάπαλιν ἐνταῦθα καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ κίνησιν αἰτίων· ἐκεῖ μὲν γὰρ τὸ μέσον δεῖ γενέσθαι πρῶτον, ἐνταῦθα δὲ τὸ Γ, τὸ ἔσχατον, τελευταῖον δὲ τὸ οὗ ἕνεκα.
不过,这里的生成顺序与运动原因的情况相反;因为在动力因中,媒项必须首先生成,而在目的因中,作为极端的Γ是最先的,而作为“为了什么”的目的则是最后的。
Ἐνδέχεται δὲ τὸ αὐτὸ καὶ ἕνεκά τινος εἶναι καὶ ἐξ ἀνάγκης, οἷον διὰ τοῦ λαμπτῆρος τὸ φῶς· καὶ γὰρ ἐξ ἀνάγκης διέρχεται τὸ μικρομερέστερον διὰ τῶν μειζόνων πόρων, εἴπερ φῶς γίνεται τῷ διιέναι, καὶ ἕνεκά τινος, ὅπως μὴ τπταίωμεν.
同一事物既为了某物,同时又由于必然性,这是可能的,例如通过灯罩的光;因为较细微的部分必然穿过较大的孔隙,如果光确实是通过穿过而生成的,这是由于必然性,同时也是为了某物,即为了使我们不致绊倒。
ἆρʼ οὖν εἰ εἶναι ἐνδέχεται, καὶ γίνεσθαι ἐνδέχεται·
那么,如果存在是可能的,生成是否也是可能的?
ὥσπερ εἰ βροντῶ 〈εὅτι〉 ἀποσβεννυμένου τε τοῦ πυρὸς ἀνάγκη σίζειν καὶ ψοφεῖν καί, εἰ ὡς οἱ Πυθαγόρειοί φασιν, ἀπειλῆς ἕνεκα τοῖς ἐν τῷ ταρτάρῳ, ὅπως φοβῶνται;
正如如果打雷,既因为火熄灭而必然发出嘶嘶声和响声,又如毕达哥拉斯学派所说,是为了恐吓在塔尔塔罗斯的人,使他们害怕?
πλεῖστα δὲ τοιαῦτʼ ἔστι, καὶ μάλιστα ἐν τοῖς κατὰ φύσιν συνισταμένοις καὶ συνεστῶσιν· ἡ μὲν γάρ ἕνεκά του ποιεῖ φύσις, ἡ δʼ ἐξ ἀνάγκης.
绝大多数此类事物都存在,尤其是在那些依自然形成和存在的事物中;因为自然一方面为了某物而作用,另一方面由于必然性而作用。
ἡ δʼ ἀνάγκη διττή· ἡ μὲν γὰρ κατὰ φύσιν καὶ τὴν ἁρμήν, ἡ δὲ βίᾳ ἡ παρὰ τὴν ὁρμήν, ὥσπερ λίθος ἐξ ἀνάγκης καὶ ἄνω καὶ κάτω φέρεται, ἀλλʼ οὐ διὰ τὴν αὐτὴν ἀνάγκην.
必然性是双重的:一种是依自然和冲动,另一种是强力且违反冲动,正如石头必然向上或向下运动,但并不是由于同一种必然性。
ἐν δὲ τοῖς ἀπὸ διανοίας τὰ μὲν οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου ὑπάρχει, οἷον οἰκία ἢ ἀνδριάς, οὐδʼ ἐξ ἀνάγκης, ἀλλʼ ἕνεκά του, τὰ δὲ καὶ ἀπὸ τύχης, οἷον ὑγίεια καὶ σωτηρία.
但在源于思想的事物中,有些绝非偶然存在,例如房屋或雕像,也非必然存在,而是为了某物;有些则也由运气存在,例如健康和安全。
μάλιστα δὲ ἐν ὅσοις ἐνδέχεται καὶ ὧδε καὶ ἄλλως, ὅταν, μὴ ἀπὸ τύχης, ἡ γένεσις ἦ ὥστε τὸ τέλος ἀγαθόν, ἕνεκά του γίνεται, καὶ ἢ φύσει ἢ τέχνῃ.
尤其是在那些可能如此也可能不如此的事物中,当生成不是由运气,且结果是好的时,它就是为了某物而生成,且要么依自然,要么依技术。
ἀπὸ τύχῆς δʼ οὐδὲν ἕνεκά του γίνεται.
但由运气,没有任何事物是为了某物而生成的。