Humanitext Reader

埃斯库罗斯 · 波斯人 §505-620

歌队的哀歌与召唤大流士的准备

第 6 段,共 10 段 · 希腊语

内容简介

传令官述说完波斯军队在斯特里蒙河的惨重伤亡并退场后,王后阿托萨决定举行仪式召唤先王大流士的亡魂。合唱队歌唱挽歌,谴责薛西斯的鲁莽远征,痛惜帝国威权的丧失,随后阿托萨携祭品再次出场,请求长老们协助呼唤亡灵。

§505μέσον πόρον διῆκε, θερμαίνων φλογί:
烈火般的日光穿透了冰封的河道中央,用炽热融化了它。
§506πῖπτον δ᾽ ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν: ηὐτύχει δέ τοι
人们纷纷跌落、叠压在一起。
§507ὅστις τάχιστα πνεῦμ᾽ ἀπέρρηξεν βίου.
而最幸运的人,无疑是那些最快断气、结束生命的人。
§508ὅσοι δὲ λοιποὶ κἄτυχον σωτηρίας, §509Θρῄκην περάσαντες μόγις πολλῷ πόνῳ, §510ἥκουσιν ἐκφυγόντες, οὐ πολλοί τινες, §511ἐφ᾽ ἑστιοῦχον γαῖαν: ὡς στένειν πόλιν
至于其余幸存并获得拯救的人,他们历尽千辛万苦、越过色雷斯,终于逃脱了出来,人数并不多,回到了拥有家园炉火的祖国土地。
§512Περσῶν, ποθοῦσαν φιλτάτην ἥβην χθονός.
以至于波斯人的城邦陷入了深切的哀悼,思念着这片土地上最可爱的青年。
§513ταῦτ᾽ ἔστ᾽ ἀληθῆ: πολλὰ δ᾽ ἐκλείπω λέγων §514κακῶν ἃ Πέρσαις ἐγκατέσκηψεν θεός.
这些都是实情。 但在我的叙述中,我已经省去了许多神明降临在波斯人头上的灾难。
§515ὦ δυσπόνητε δαῖμον, ὡς ἄγαν βαρὺς §516ποδοῖν ἐνήλλου παντὶ Περσικῷ γένει.
[合唱长] 噢,带来沉重苦难的神明啊,你是何等残酷地双脚践踏在整个波斯民族的身上。
§517οἲ ᾽γὼ τάλαινα διαπεπραγμένου στρατοῦ:
[阿托萨] 哀哉,为了这被毁灭的军队,我这悲惨的人啊!
§518ὦ νυκτὸς ὄψις ἐμφανὴς ἐνυπνίων, §519ὡς κάρτα μοι σαφῶς ἐδήλωσας κακά.
噢,黑夜中清晰呈现的梦中幻象,你是何等清楚地向我预示了灾难。
§520ὑμεῖς δὲ φαύλως αὔτ᾽ ἄγαν ἐκρίνατε.
然而,你们这些长老们却把这预兆看得太轻了。
§521ὅμως δ᾽, ἐπειδὴ τῇδ᾽ ἐκύρωσεν φάτις §522ὑμῶν, θεοῖς μὲν πρῶτον εὔξασθαι θέλω:
不过,既然你们的意见已经如此确定,我便希望首先向神明们祈祷。
§523ἔπειτα γῇ τε καὶ φθιτοῖς δωρήματα §524ἥξω λαβοῦσα πέλανον ἐξ οἴκων ἐμῶν,—
随后,我将从我的宫殿中取来祭饼,把这些礼物献给大地与亡魂。
§525ἐπίσταμαι μὲν ὡς ἐπ᾽ ἐξειργασμένοις, §526ἀλλ᾽ ἐς τὸ λοιπὸν εἴ τι δὴ λῷον πέλοι.
虽然我深知这些祭献对于已经无可挽回的事无济于事,但愿为了未来,能够有更好的事情发生。
§527ὑμᾶς δὲ χρὴ ᾽πὶ τοῖσδε τοῖς πεπραγμένοις §528πιστοῖσι πιστὰ ξυμφέρειν βουλεύματα:
而你们,面对这些已经发生的事,作为忠实的长老,应当互相商议,提供忠实的建议。
§529καὶ παῖδ᾽, ἐάν περ δεῦρ᾽ ἐμοῦ πρόσθεν μόλῃ, §530παρηγορεῖτε, καὶ προπέμπετ᾽ ἐς δόμους, §531μὴ καί τι πρὸς κακοῖσι προσθῆται κακόν.
此外,如果我的儿子在我之前来到这里,请你们安慰他,并护送他回到宫中,免得他在眼前的灾难之上,又自行招致新的灾祸。
§532ὦ Ζεῦ βασιλεῦ, νῦν <μὲν> Περσῶν §533τῶν μεγαλαύχων καὶ πολυάνδρων §534στρατιὰν ὀλέσας §535ἄστυ τὸ Σούσων ἠδ᾽ Ἀγβατάνων §536πένθει δνοφερῷ κατέκρυψας:
[合唱] 噢,王宰宙斯,如今您让波斯人那骄傲而人口众多的军队毁灭,使苏萨与埃克巴坦那的城邦笼罩在黑暗的哀戚之中。
§537πολλαὶ δ᾽ ἀταλαῖς χερσὶ καλύπτρας §538κατερεικόμεναι §539διαμυδαλέοις δάκρυσι κόλπους §540τέγγουσ᾽, ἄλγους μετέχουσαι.
许多妇女用温柔的手将面纱撕碎,泪水如注,将她们的衣襟浸湿,共同承受着痛苦。
§541αἱ δ᾽ ἁβρόγοοι Περσίδες ἀνδρῶν §542ποθέουσαι ἰδεῖν ἀρτιζυγίαν, §543λέκτρων εὐνὰς ἁβροχίτωνας, §544χλιδανῆς ἥβης τέρψιν, ἀφεῖσαι, §545πενθοῦσι γόοις ἀκορεστοτάτοις.
而那些温柔哀哭的波斯新妇,渴望着见到她们新婚的丈夫,她们抛弃了铺着轻柔被褥的婚床—— 那骄奢青春的欢娱,用永无止境的哀号进行着无尽的悲悼。
§546κἀγὼ δὲ μόρον τῶν οἰχομένων §547αἴρω δοκίμως πολυπενθῆ.
而我也为那些逝去之人的命运致以深沉而真切的哀悼。
§548νῦν δὴ πρόπασα μὲν στένει §549γαῖ᾽ Ἀσὶς ἐκκεκενωμένα.
如今,整个亚洲的土地都在因被掏空而痛苦呻吟。
§550Ξέρξης μὲν ἄγαγεν, ποποῖ, §551Ξέρξης δ᾽ ἀπώλεσεν, τοτοῖ, §552Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως §553βαρίδεσσι ποντίαις.
是薛西斯率领了他们,呜呼,是薛西斯毁灭了他们,哀哉,是薛西斯狂妄愚蠢地把一切推向了海上的战船。
§554τίπτε Δαρεῖος μὲν οὕ- §555τω τότ᾽ ἀβλαβὴς ἐπῆν §556τόξαρχος πολιήταις, §557Σουσίδαις φίλος ἄκτωρ;
为什么当年的大流士能够如此安然无恙地进行统治,作为市民们的弓箭统帅,苏萨人所热爱的领袖?
§558πεζοὺς δὲ καὶ θαλασσίους §559λινόπτεροι κυανώπιδες §560νᾶες μὲν ἄγαγον, ποποῖ, §561νᾶες δ᾽ ἀπώλεσαν, τοτοῖ, §562νᾶες πανωλέθροισιν ἐμβολαῖς, §563ἠδ᾽ Ἰαόνων χέρες.
无论是步兵还是水兵,那些展着麻质双翼、长着黑色眼眸的战船带走了他们,呜呼,战船毁灭了他们,哀哉,战船以其毁灭一切的撞击,以及雅典人的双手。
§564τυτθὰ δ᾽ ἐκφυγεῖν ἄνακτ᾽ §565αὐτὸν εἰσακούομεν §566Θρῄκης ἂμ πεδιήρεις §567δυσχίμους τε κελεύθους.
我们听闻王本人勉强逃生,穿过了色雷斯的平原和风雪交加的险途。
§568τοὶ δ᾽ ἄρα πρωτόμοιροι, φεῦ, §569ληφθέντες πρὸς ἀνάγκας, ἠέ, §570ἀκτὰς ἀμφὶ Κυχρείας, ὀᾶ, §571<ἔρρουσι:> στένε καὶ δακνά- §572ζου, βαρὺ δ᾽ ἀμβόασον §573οὐράνι᾽ ἄχη, ὀᾶ: §574τεῖνε δὲ δυσβάυκτον §575βοᾶτιν τάλαιναν αὐδάν.
而那些最先遭难的人,悲夫,被命运无情地捕获,哀哉,在库克雷亚的海岸周围,呜呼,他们已经灭亡。 叹息吧,咬紧嘴唇,沉重地大声呼喊出响彻云霄的哀痛,哀哉;发出这悲凉凄惨的哀号之声。
§576γναπτόμενοι δὲ δίνᾳ, φεῦ, §577σκύλλονται πρὸς ἀναύδων, ἠέ, §578παίδων τᾶς ἀμιάντου, ὀᾶ.
在波涛的漩涡中被撕扯,悲夫,他们被那些无法言语的,哀哉,无瑕之海的子孙们无情地撕咬,呜呼。
§579πενθεῖ δ᾽ ἄνδρα δόμος στερη- §580θείς, τοκέες τ᾽ ἄπαιδες §581δαιμόνι᾽ ἄχη, ὀᾶ, §582δυρόμενοι γέροντες §583τὸ πᾶν δὴ κλύουσιν ἄλγος.
失去主人的家庭在悼念丈夫,失去孩子的父母,因神降的悲痛而哀叹,呜呼,悲伤的老人们听到了这最深重的痛苦。
§584τοὶ δ᾽ ἀνὰ γᾶν Ἀσίαν δὴν §585οὐκέτι περσονομοῦνται, §586οὐδ᾽ ἔτι δασμοφοροῦσιν §587δεσποσύνοισιν ἀνάγκαις, §588οὐδ᾽ ἐς γᾶν προπίτνοντες §589ἅζονται: βασιλεία §590γὰρ διόλωλεν ἰσχύς.
在整个亚洲的土地上,人们不再长期服从波斯的法律,也不再在君王的强制下缴纳贡赋,也不再匍匐在地上顶礼膜拜;因为王者的权力已经彻底毁灭。
§591οὐδ᾽ ἔτι γλῶσσα βροτοῖσιν §592ἐν φυλακαῖς: λέλυται γὰρ §593λαὸς ἐλεύθερα βάζειν, §594ὡς ἐλύθη ζυγὸν ἀλκᾶς.
凡人的舌头也不再受到看管;因为民众已被释放,可以自由言说,因为威权之轭已被卸去。
§595αἱμαχθεῖσα δ᾽ ἄρουραν §596Αἴαντος περικλύστα §597νᾶσος ἔχει τὰ Περσᾶν.
而那浸透鲜血、被波涛环绕的埃阿斯之岛,留存着波斯人残存的遗骸。
§598φίλοι, κακῶν μὲν ὅστις ἔμπειρος κυρεῖ, §599ἐπίσταται βροτοῖσιν ὡς ὅταν κλύδων §600κακῶν ἐπέλθῃ πάντα δειμαίνειν φιλεῖ: §601ὅταν δ᾽ ὁ δαίμων εὐροῇ, πεποιθέναι §602τὸν αὐτὸν αἰεὶ δαίμον᾽ οὐριεῖν τύχην.
[阿托萨] 朋友们,凡是经历过灾难的人都明白,对凡人而言,当灾难的巨浪袭来时,人往往会对一切事物感到恐惧;而当命运之神顺遂之时,人又会相信同一个神灵会永远为命运送来顺风。
§603ἐμοὶ γὰρ ἤδη πάντα μὲν φόβου πλέα §604ἐν ὄμμασιν τἀνταῖα φαίνεται θεῶν, §605βοᾷ δ᾽ ἐν ὠσὶ κέλαδος οὐ παιώνιος: §606τοία κακῶν ἔκπληξις ἐκφοβεῖ φρένας.
因为对我而言,现在一切都充满了恐惧,神明敌意的预兆在我的眼前呈现,耳畔回荡着毫无抚慰作用的喧嚣;如此深重的灾难惊惧着我的心灵。
§607τοιγὰρ κέλευθον τήνδ᾽ ἄνευ τ᾽ ὀχημάτων §608χλιδῆς τε τῆς πάροιθεν ἐκ δόμων πάλιν §609ἔστειλα, παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς §610φέρουσ᾽, ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια, §611βοός τ᾽ ἀφ᾽ ἁγνῆς λευκὸν εὔποτον γάλα, §612τῆς τ᾽ ἀνθεμουργοῦ στάγμα, παμφαὲς μέλι, §613λιβάσιν ὑδρηλαῖς παρθένου πηγῆς μέτα, §614ἀκήρατόν τε μητρὸς ἀγρίας ἄπο §615ποτὸν παλαιᾶς ἀμπέλου γάνος τόδε: §616τῆς τ᾽ αἰὲν ἐν φύλλοισι θαλλούσης βίον §617ξανθῆς ἐλαίας καρπὸς εὐώδης πάρα, §618ἄνθη τε πλεκτά, παμφόρου γαίας τέκνα.
因此,我再次走出了宫殿,没有乘坐马车,也没有携带先前的奢华排场,我要为我儿子的父亲送去能使亡魂安息的温和的祭酒,这些都是给死者的抚慰品:来自纯洁母牛的白色甘甜乳汁,以及花间劳动者酿造的晶莹蜂蜜,伴随着取自纯洁泉水的水流,还有这来自荒野之母的无瑕饮料—— 古老葡萄树所产的璀璨佳酿;还有那叶片常青、生机盎然的金黄橄榄树所产的芬芳果实,以及用孕育万物的大地产物编织而成的花环。
§619ἀλλ᾽, ὦ φίλοι, χοαῖσι ταῖσδε νερτέρων §620ὕμνους ἐπευφημεῖτε, τόν τε δαίμονα
但是,我的朋友们,请伴随着这些献给冥府死者的祭酒,唱起你们的赞歌,以此呼唤那神灵吧。

词汇与语法注释

  1. 511ὡς στένειν — 此处 ὡς 引导不定式表示结果(“以至于城邦叹息”),用以说明传令官所描述的惨烈灾难所带来的客观后果。
  2. 521ἐκύρωσεν φάτις ὑμῶν — 动词 ἐκύρωσεν(κυρόω 的不定过去时)在此处作不及物动词使用,意为“(作为决定)已确立”或“产生效力”。其主语为 φάτις ὑμῶν(你们的言语),其中属格 ὑμῶν 充当主格性属格。
  3. 544ἀφεῖσαι — 此为阴性复数主格的第一不定过去时主动分词,修饰 541 行的主语 αἱ ἁβρόγοοι Περσίδες(温柔哀哭的波斯新妇)。它以 542-543 行的宾格词组作为宾语,意为“抛弃”或“放弃”(她们的婚床与青春欢娱)。
  4. 603ἐμοὶ γὰρ ἤδη πάντα μὲν φόβου πλέα — 与格 ἐμοί 表示判断的主体(“对我而言”)。这是一个省略了系动词 ἐστί 的名词性谓语短语,作为独立于 604 行动词 φαίνεται 之前的心理状态陈述。

引用这一段

埃斯库罗斯, 波斯人 §505-620. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0085.tlg002.humanitext-grc1:505-620

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。