那么,大流士之子、我们的同胞国王薛西斯,如今究竟境况如何?
是拉弓射击的力量赢得了胜利,还是那带有铁头的长矛威力占据了上风?
看啊,这位等同于神明之眼的光芒、国王的母亲正徐徐走来,我的王后。 我伏地致敬。
哦,深带波斯妇女中至高无上的女王,薛西斯年迈的母亲,愿您安康,大流士的妻子!
§157θεοῦ μὲν εὐνάτειρα Περσῶν, θεοῦ δὲ καὶ μήτηρ ἔφυς, §158εἴ τι μὴ δαίμων παλαιὸς νῦν μεθέστηκε στρατῷ.
您既是波斯人之神的寝伴,也是他们之神的母亲,只要昔日的守护神如今尚未背弃我们的军队。
[阿托萨] 我正是离开了这缀满黄金的宫殿,以及大流士与我共有的寝所,来到了这里。
§161καί με καρδίαν ἀμύσσει φροντίς: ἐς δ᾽ ὑμᾶς ἐρῶ §162μῦθον, οὐδαμῶς ἐμαυτῆς οὖσ᾽ ἀδείμαντος, φίλοι, §163μὴ μέγας πλοῦτος κονίσας οὖδας ἀντρέψῃ ποδὶ §164ὄλβον, ὃν Δαρεῖος ἦρεν οὐκ ἄνευ θεῶν τινός.
焦虑正在撕扯着我的心;朋友们,我将向你们倾诉我的心声,我决非毫无惧怕,唯恐那巨大的财富掀起大地的尘土,用脚踢翻大流士在神明相助下建立起来的繁荣。
§165ταῦτά μοι διπλῆ μέριμνα φραστός ἐστιν ἐν φρεσίν, §166μήτε χρημάτων ἀνάνδρων πλῆθος ἐν τιμῇ σέβειν §167μήτ᾽ ἀχρημάτοισι λάμπειν φῶς ὅσον σθένος πάρα.
因此,我的心中怀着双重的、难以言表的忧虑,既认为不应盲目崇敬那没有男儿守护的巨额财富,亦认为缺乏财富者无法闪耀出其本应具有的全部力量。
§168ἔστι γὰρ πλοῦτός γ᾽ ἀμεμφής, ἀμφὶ δ᾽ ὀφθαλμῷ φόβος: §169ὄμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν.
诚然,我们的财富无可指摘,但那“眼睛”令人担忧;因为我深信,主君的在场才是这殿堂的眼睛。
§170πρὸς τάδ᾽ ὡς οὕτως ἐχόντων τῶνδε, σύμβουλοι λόγου §171τοῦδέ μοι γένεσθε, Πέρσαι, γηραλέα πιστώματα:
既然如此,波斯人,我那年迈而忠诚的顾问,请在这场商议中,成为我的谋士。
§172πάντα γὰρ τὰ κέδν᾽ ἐν ὑμῖν ἐστί μοι βουλεύματα.
因为我一切明智的决策都寄托在你们身上。
§173εὖ τόδ᾽ ἴσθι, γῆς ἄνασσα τῆσδε, μή σε δὶς φράσαι §174μήτ᾽ ἔπος μήτ᾽ ἔργον ὧν ἂν δύναμις ἡγεῖσθαι θέλῃ: §175εὐμενεῖς γὰρ ὄντας ἡμᾶς τῶνδε συμβούλους καλεῖς.
[歌队] 请深知这一点,这片土地的女王,无论是言语还是行动,只要在我们的能力引导范围内,您都无需重复命令:因为您召集我们,是把我们当作这些事务中怀有善意的顾问。
§176πολλοῖς μὲν αἰεὶ νυκτέροις ὀνείρασιν §177ξύνειμ᾽, ἀφ᾽ οὗπερ παῖς ἐμὸς στείλας στρατὸν §178Ἰαόνων γῆν οἴχεται πέρσαι θέλων:
[阿托萨] 自从我的儿子整装出发、远征伊奥尼亚人的土地并企图将其摧毁以来,我便常常与无数的夜梦相伴。
§179ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδ᾽ ἐναργὲς εἰδόμην
然而,还从未有任何一个梦境,像昨夜那样如此清晰。
§180ὡς τῆς πάροιθεν εὐφρόνης: λέξω δέ σοι.
现在我便讲给你们听。
§181ἐδοξάτην μοι δύο γυναῖκ᾽ εὐείμονε, §182ἡ μὲν πέπλοισι Περσικοῖς ἠσκημένη, §183ἡ δ᾽ αὖτε Δωρικοῖσιν, εἰς ὄψιν μολεῖν,
我似乎看见两个衣着华美的妇人出现在我眼前,一人身着波斯的华服,另一人则穿着多利安的衣裳。
她们的身量远远超过现今的女子,美貌无可挑剔,且是同一种族所生的姐妹。
一人的故乡抽签分得了希腊的大地,另一人则分得了异邦(巴尔巴洛伊)的土地。
§188τούτω στάσιν τιν᾽, ὡς ἐγὼ ᾽δόκουν ὁρᾶν,
在我的注视下,这两个人之间似乎发生了某种争执。
§189τεύχειν ἐν ἀλλήλαισι: παῖς δ᾽ ἐμὸς μαθὼν §190κατεῖχε κἀπράυνεν, ἅρμασιν δ᾽ ὕπο §191ζεύγνυσιν αὐτὼ καὶ λέπαδν᾽ ἐπ᾽ αὐχένων §192τίθησι.
我的儿子察觉到了,便上前约束并安抚她们,将她们套在他的战车下,将轭具戴在她们的颈上。
χἠ μὲν τῇδ᾽ ἐπυργοῦτο στολῇ §193ἐν ἡνίαισί τ᾽ εἶχεν εὔαρκτον στόμα, §194ἡ δ᾽ ἐσφάδᾳζε, καὶ χεροῖν ἔντη δίφρου §195διασπαράσσει, καὶ ξυναρπάζει βίᾳ §196ἄνευ χαλινῶν καὶ ζυγὸν θραύει μέσον.
此时,其中一人在这装束中显得颇为自豪,顺从着缰绳,口齿温顺地接受驭使;另一人却狂躁挣扎,用双手将战车的索具扯碎,脱缰强行奔逃,并将轭从中间折断。
我的儿子跌落下来,他的父亲大流士站在一旁怜悯着他。
§199Ξέρξης, πέπλους ῥήγνυσιν ἀμφὶ σώματι.
薛西斯一见到他的父亲,便撕裂了身上的衣服。
§200καὶ ταῦτα μὲν δὴ νυκτὸς εἰσιδεῖν λέγω.
这确实是我在夜里见到的景象。
§201ἐπεὶ δ᾽ ἀνέστην καὶ χεροῖν καλλιρρόου §202ἔψαυσα πηγῆς, σὺν θυηπόλῳ χερὶ §203βωμὸν προσέστην, ἀποτρόποισι δαίμοσιν §204θέλουσα θῦσαι πέλανον, ὧν τέλη τάδε.
当我起身后,用双手法沾了清凉流淌的泉水,并用祭祀的手站在祭坛旁,意欲向驱邪避灾的神明献上蜜糕供物,因为这些祭仪本该如此。
§205ὁρῶ δὲ φεύγοντ᾽ αἰετὸν πρὸς ἐσχάραν
此时,我却看见一只鹰向着福波斯(阿波罗)的祭坛(炉灶)逃去。
§206Φοίβου: φόβῳ δ᾽ ἄφθογγος ἐστάθην, φίλοι:
朋友们,我因恐惧而惊愕失声。
紧接着,我看见一只鹰隼急速飞来,用双翼扑打,用利爪去撕扯鹰的头部。
ταῦτ᾽ ἔμοιγε δείματ᾽ εἰσιδεῖν, §211ὑμῖν δ᾽ ἀκούειν.
这些景象于我而言是极大的恐惧,对你们而言亦是可怕的听闻。
εὖ γὰρ ἴστε, παῖς ἐμὸς §212πράξας μὲν εὖ θαυμαστὸς ἂν γένοιτ᾽ ἀνήρ, §213κακῶς δὲ πράξασ—οὐχ ὑπεύθυνος πόλει, §214σωθεὶς δ᾽ ὁμοίως τῆσδε κοιρανεῖ χθονός.
但请你们深知,我的儿子若能大功告成,固然会成为令人惊叹的伟人,倘若不幸失败——他亦无需向城邦承担责任,只要生还,他依然会照旧统治这片土地。
[歌队] 母亲啊,我们既不愿用言语让您过分惊恐,也不想给您盲目的宽慰。
θεοὺς δὲ προστροπαῖς ἱκνουμένη, §217εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αἰτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν, §218τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι σοί τε καὶ τέκνοις σέθεν §219καὶ πόλει φίλοις τε πᾶσι.
请怀着虔敬去恳求神明,若您见到了任何不祥之兆,求神将其驱散,并求神让福泽圆满地降临于您和您的子嗣、以及城邦和所有的朋友。
δεύτερον δὲ χρὴ χοὰς
其次,您应当向大地和亡魂奉献奠酒。