Humanitext Reader

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯 · 罗马古事记 §9.26.1-9.26.9

攻占伊特鲁里亚军营与雅尼库鲁姆撤军

第 695 段,共 962 段 · 希腊语

内容简介

面对严重的饥荒,罗马军队决意出城迎战,经过惨烈的战斗,最终攻占了伊特鲁里亚人的营地。战败的伊特鲁里亚人撤离雅尼库鲁姆要塞,使罗马重新获得了粮食供应。

§9.26.1ἐπεὶ δʼ αἱ μὲν ἔξωθεν ἐβράδυνον ἀγοραί, τὰ δʼ ἐντὸς τείχους τροφῆς ἐχόμενα πάντα κατανάλωτο, ἀποστροφὴ δὲ τῶν κακῶν οὐδεμία ἦν ἑτέρα, ἀλλὰ δυεῖν θάτερον ἐχρῆν, ἢ τοὺς πολεμίους ἐκβαλεῖν ἐκ τῆς χώρας ἁπάσῃ δυνάμει παρακινδυνεύσαντας, ἢ τειχήρεις μένοντας ὑπὸ λιμοῦ τε καὶ στάσεως διαφθαρῆναι, τὸ κουφότερον αἱρούμενοι τῶν κακῶν ἔγνωσαν ὁμόσε χωρεῖν τοῖς ἐκ τῶν πολεμίων δεινοῖς.
但当外部的补给延迟时,城墙内所有与食物有关的储备都已消耗殆尽,且没有其他摆脱灾难的办法,只有两条路可选:要么动员全部力量冒死将敌人赶出领土,要么困守城内死于饥饿和内讧。 他们选择两害相权取其轻,决定挺身对抗敌人的威胁。
§9.26.2προαγαγόντες δὲ τὰς δυνάμεις ἐκ τῆς πόλεως περὶ μέσας νύκτας διέβησαν τὸν ποταμὸν ἐπὶ σχεδίαις καί, πρὶν ἡμέραν λαμπρὰν γενέσθαι, πλησίον τῶν πολεμίων κατεστρατοπέδευσαν.
他们于半夜时分率军出城,搭乘木筏渡过河,并在天亮之前在敌人附近安营扎寨。
τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ προελθόντες ἔταξαν ὡς εἰς μάχην τὸν στρατόν.
次日,他们向前推进,排好阵势准备战斗。
εἶχε δὲ τὸ μὲν δεξιὸν τῶν κεράτων Οὐεργίνιος, τὸ δʼ εὐώνυμον Σερουίλιος.
维尔吉尼乌斯率领右翼,塞尔维利乌斯率领左翼。
§9.26.3ἰδόντες δʼ αὐτοὺς εὐτρεπεῖς ὄντας οἱ Τυρρηνοὶ πρὸς τὸν ἀγῶνα σφόδρα ἐχάρησαν, ὡς ἑνὶ τῷ τότε κινδύνῳ κατὰ νοῦν χωρήσαντι τὴν Ῥωμαίων καθελοῦντες ἀρχήν, εἰδότες, ὅτι πᾶν, ὅσον ἦν κράτιστον στρατιωτικὸν αὐτῶν, εἰς τὸν ἀγῶνα ἐκεῖνον ὥρμητο, καὶ διʼ ἐλπίδος ἔχοντες, ἐν ᾗ πολὺ τὸ κοῦφον ἦν, ῥᾳδίως αὐτῶν κρατήσειν, ἐπειδὴ τὴν μετὰ Μενηνίου δύναμιν ἐν δυσχωρίαις παραταξαμένην σφίσιν ἐνίκησαν.
看到罗马人做好了战斗准备,伊特鲁里亚人极为高兴。 因为他们认为,如果当时那一次决战能如他们所愿,他们就能彻底推翻罗马人的统治。 因为他们知道,罗马军中所有最精锐的力量都已投入到那场战斗中;而且他们抱有一种极为轻率的期望,认为自己能轻易战胜对手,因为他们此前曾在险要地形中击败过与他们对峙的梅内尼乌斯的军队。
γενομένης δʼ ἰσχυρᾶς καὶ πολυχρονίου μάχης πολλοὺς μὲν ἀποκτείναντες Ῥωμαίων, πολλῷ δʼ ἔτι πλείονας τῶν σφετέρων ἀποβαλόντες ἀνεχώρουν βάδην ἐπὶ τὸν χάρακα.
然而,经过一场激烈而持久的战斗,虽然伊特鲁里亚人杀死了许多罗马人,但由于他们自己损失了更多的人马,最终只得缓缓退回营地。
§9.26.4ὁ μὲν οὖν Οὐεργίνιος τὸ δεξιὸν κέρας ἔχων οὐκ εἴα διώκειν τοὺς σφετέρους, ἀλλʼ ἐπὶ τῷ κατορθώματι μένειν, ὁ δὲ Σερουίλιος ὁ τεταγμένος ἐπὶ θατέρου κέρως ἐδίωκε τοὺς καθʼ ἑαυτὸν ἑπόμενος ἄχρι πολλοῦ.
统帅右翼的维尔吉尼乌斯不允许自己的部下进行追击,而是让他们留守在胜利的地方;但被部署在另一翼的塞尔维利乌斯则率军追击自己前方的敌人,追出去了很远。
ὡς δʼ ἐν τοῖς μετεώροις ἐγένετο, ὑποστρέψαντες οἱ Τυρρηνοί, καὶ τῶν ἐκ τοῦ χάρακος ἐπιβοηθησάντων, ἐνσείουσιν αὐτοῖς.
然而,当罗马人到达高地时,伊特鲁里亚人回身反击,加上从营地赶来增援的人,一齐冲向他们。
οἱ δʼ ὀλίγον τινὰ δεξάμενοι χρόνον ἐγκλίνουσι τὰ νῶτα, καὶ κατὰ τοῦ λόφου διωκόμενοι σποράδες ἀπώλλυντο.
罗马人抵抗了片刻便败下阵来,在被追赶下山的过程中纷纷丧命。
§9.26.5μαθὼν δὲ Οὐεργίνιος, ἐν οἵαις ἦν τύχαις ἡ τὸ ἀριστερὸν κέρας κατέχουσα στρατιά, πᾶσαν ἔχων τὴν δύναμιν ἐν τάξει πλαγίαν ἦγε διὰ τοῦ ὄρους ὁδόν.
维尔吉尼乌斯得知左翼军队所处的险境后,保持全军队列整齐,率军沿山间斜路行进。
γενόμενος δὲ κατὰ νώτου τῶν διωκόντων τοὺς σφετέρους, μέρος μέν τι ταύτῃ καταλείπει τῆς στρατιᾶς κωλύσεως ἕνεκεν τῶν ἐκ τοῦ χάρακος ἐπιβοηθησόντων, τὸ δὲ λοιπὸν αὐτὸς ἄγων ἐπεφέρετο τοῖς πολεμίοις.
在包抄到追击罗马军的敌兵后方后,他在此处留下一部分兵力,以阻止敌方营地可能出来的增援力量,自己则率领其余兵力向敌人发起冲锋。
ἐν δὲ τούτῳ καὶ οἱ μετὰ τοῦ Σερουιλίου θαρσήσαντες τῇ παρουσίᾳ τῶν σφετέρων ὑποστρέφουσί τε καὶ καταστάντες ἐμάχοντο.
与此同时,塞尔维利乌斯部下的士兵也因友军的到来而士气大振,转身投入战斗。
κυκλωθέντες δʼ ὑπʼ ἀμφοῖν οἱ Τυρρηνοὶ καὶ οὔτε πρόσω διεκπορευθῆναι δυνάμενοι διὰ τοὺς ὁμόσε χωροῦντας, οὔτʼ ὀπίσω φεύγειν ἐπὶ τὸν χάρακα διὰ τοὺς κατόπιν ἐπιόντας, οὐκ ἀνάνδρως, §9.26.6ἀτυχῶς δʼ οἱ πλείους κατεκόπησαν.
伊特鲁里亚人腹背受敌,既不能冲破眼前的阻截向前突围,又因后方受到攻击而无法退回营地。 他们并非由于懦弱,而是由于不幸,大部分人被斩杀殆尽。
γενομένης δʼ οἰκτρᾶς νίκης περὶ τοὺς Ῥωμαίους, καὶ οὐ παντάπασιν εὐτυχὲς τέλος εἰληφότος τοῦ ἀγῶνος οἱ μὲν ὕπατοι πρὸ τῶν νεκρῶν καταστρατοπεδευσάμενοι τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα ηὐλίσαντο, οἱ δὲ κατέχοντες τὸ Ἰάνικλον Τυρρηνοί, ἐπειδὴ οὐδεμία παρὰ τῶν οἴκοθεν ἤρχετο ἐπικουρία, καταλιπεῖν ἔκριναν τὸ φρούριον, καὶ ἀναστρατοπεδεύσαντες νυκτὸς ἀπῆραν εἰς τὴν Οὐιεντανῶν πόλιν ἐγγυτάτω σφίσι τῶν Τυρρηνίδων πόλεων κειμένην.
虽然罗马人获得了一场惨烈的胜利,且战斗并没有取得一个完全幸福的结局,但执政官们在死者遗体前安营扎寨,度过了次夜。 而占领雅尼库鲁姆的伊特鲁里亚人,由于得不到本国的任何援助,决定放弃该要塞,并在夜间拔营撤往距离他们最近的伊特鲁里亚城市维哀 ――这是离他们最近的伊特鲁里亚城市。
§9.26.7τοῦ δὲ χάρακος αὐτῶν οἱ Ῥωμαῖοι κρατήσαντες τά τε χρήματα διαρπάζουσιν, ὅσα ὑπελείποντο ἀδύνατα ὄντα ἐν φυγῇ φέρεσθαι, καὶ τραυματίας λαμβάνουσι πολλούς, τοὺς μὲν ἐν ταῖς σκηναῖς ἀπολειφθέντας, τοὺς δʼ ἀνὰ τὴν ὁδὸν ἅπασαν ἐστρωμένους.
罗马人占领了他们的营地,洗劫了所有因在溃逃中无法带走而遗留下的财物,并俘获了许多伤兵,其中一些是被遗弃在帐篷里的,另一些则横七竖八地倒在整条道路上。
§9.26.8ἀντείχοντο γάρ τινες γλιχόμενοι τῆς οἴκαδε ὁδοῦ καὶ διεκαρτέρουν παρὰ δύναμιν ἀκολουθοῦντες, εἶτα βαρυνομένων αὐτοῖς τῶν μελῶν ἡμιθνῆτες κατέρρεον ἐπὶ τὴν γῆν·
因为有些人渴望踏上回乡之路,竭尽全力跟随撤退,随后因四肢沉重,半死不活地倒在地上。
οὓς οἱ τῶν Ῥωμαίων ἱππεῖς ἐπὶ πολὺ τῆς ὁδοῦ προελθόντες ἀνείλοντο·
罗马骑兵在道路上追击了很远,将他们俘获。
καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν ἔτι πολέμιον ἦν καθελόντες τὸ φρούριον καὶ τὰ λάφυρα ἄγοντες ἧκον εἰς τὴν πόλιν, τὰ σώματα τῶν ἐν τῇ μάχῃ τελευτησάντων κομίσαντες οἰκτρὰν ὄψιν ἅπασι τοῖς πολίταις διὰ πλῆθός §9.26.9τε καὶ ἀρετὴν τῶν ἀπολομένων.
由于已无敌情,罗马人拆毁了要塞,带着战利品回到城里。 他们运回了在战斗中牺牲者的遗体。 由于亡者人数众多且英勇非凡,这对所有市民来说都是一幅惨不忍睹的画面。
ὥσθʼ ὁ μὲν δῆμος οὔθʼ ἑορτάζειν ὡς καλὸν ἀγῶνα κατορθώσας ἠξίου, οὔτε πενθεῖν ὡς ἐπὶ μεγάλῃ καὶ ἀνηκέστῳ συμφορᾷ·
结果,民众既不认为应该为取得一场辉煌战斗的胜利而庆祝,也不认为应该为遭受重大而无可挽回的灾难而哀悼。
ἡ δὲ βουλὴ τοῖς μὲν θεοῖς τὰς ἀναγκαίους ἐψηφίσατο θυσίας, τὴν δʼ ἐπινίκιον τοῦ θριάμβου πομπὴν οὐκ ἐπέτρεψε ποιήσασθαι τοῖς ὑπάτοις.
元老院决定向神明献上必要的祭品,但没有允许执政官举行凯旋式游行。
μετʼ οὐ πολλὰς δʼ ἡμέρας ἀγορᾶς ἐπλήσθη παντοδαπῆς ἡ πόλις τῶν τε δημοσίᾳ πεμφθέντων καὶ τῶν εἰωθότων ἐμπορεύεσθαι πολὺν εἰσαγαγόντων σῖτον, ὥστʼ ἐν τῇ προτέρᾳ πάντας εὐετηρίᾳ γενέσθαι.
然而,没过几天,由于公家运来的粮食和日常商贩运入的大量谷物,城内充满了各种货品,使所有人恢复了先前的富足。

词汇与语法注释

  1. 1813τροφῆς ἐχόμενα — 意为“与食物有关的所有事物”。中性复数现在分词 `ἐχόμενα` 与属格 `τροφῆς` 连用,此处中动意动词 `ἔχομαι` 用于表示“依附、关联、取决于”之意。
  2. p.v.3p.320ὡς ἑνὶ τῷ τότε κινδύνῳ ... καθελοῦντες — `ὡς` 与分词 `καθελοῦντες`(`καθαιρέω` 的将来时分词)构成的句型,表示主句主语(伊特鲁里亚人)的主观意图或期望(“企图推翻”)。此外,它结合了与格 `κινδύνῳ`(“通过那一次危险”),包含了一种条件性的语气。
  3. 1814διʼ ἐλπίδος ἔχοντες — 介词 `διά` + 属格 `ἐλπίδος` 与动词 `ἔχω` 结合的惯用表达,表示“处于……的状态”,此处意为“抱有希望”。接下来的将来时不定式 `κρατήσειν` 的主语(伊特鲁里亚人自身)被省略,未以宾格形式明示。
  4. p.v.3p.322ἀνείλοντο — 动词 `ἀναιρέω` 的中动意过去时第三人称复数形式。在上下文(倒在路上的半死不活的敌兵)中,此处既可解释为“俘虏/收容”,也可解释为“消灭/杀死”。由于后续文本暗示了敌军残余的肃清,将其理解为“俘获”或“斩杀”是符合语境的。

引用这一段

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯, 罗马古事记 §9.26.1-9.26.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:9.26.1-9.26.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。