§6.9.1καὶ τόδε, ὦ πολῖται, τοῦ μήτʼ ὀρρωδεῖν μήτʼ ἐκτρέπεσθαι τὰ δεινὰ μέγιστον παρακέλευσμα, ὅτι πάντες οἱ πρωτεύοντες τοῦ βουλευτικοῦ συνεδρίου πάρεισιν, ὥσπερ ὁρᾶτε, κοινὰς ὑμῖν ποιησόμενοι τὰς τοῦ πολέμου τύχας, οἷς ἀφεῖσθαι στρατείας ὅ τε χρόνος
公民们,这也是你们既不畏惧也不逃避危险的最大鼓舞:正如你们所见,元老院的所有领袖都在这里,准备与你们共同承担战争的命运。
§6.9.2ὁ τῆς ἡλικίας ἀποδέδωκε καὶ ὁ νόμος.
而他们的年龄和法律,本已免除了他们的兵役。
οὐκοῦν αἰσχρὸν μὲν ὑμᾶς τοὺς ἐν ἀκμῇ φεύγειν τὰ δεινά, τούτους δὲ τοὺς ὑπὲρ ἡλικίαν διώκειν, καὶ τὸ μὲν τῶν γερόντων πρόθυμον, ἐπεὶ οὐκ ἀποκτεῖναί τινα δύναται τῶν πολεμίων, ἀποθνήσκειν γε ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἐθέλειν, τὸ δʼ ὑμέτερον ἀκμάζον, οἷς ἔξεστιν εὐτυχήσασι μὲν ἀμφότερα σῶσαι καὶ νικᾶν ἀσφαλῶς, εἰ δὲ καὶ μὴ μετὰ τοῦ δρᾶσαί τι γενναῖον καὶ παθεῖν, μήτε τῆς τύχης πεῖραν λαβεῖν, μήτε τὴν τῆς ἀρετῆς δόξαν καταλιπεῖν;
因此,你们这些正值壮年的人逃避危险,而这些年逾古稀的人却去追求危险,这难道不令人羞耻吗? 而且,老年人中热心的一方,既然无法杀死任何敌人,也至少愿意为祖国而死,而你们这些正值壮年的一方——如果幸运,你们本可以同时保全自身与国家并安全获胜,即使不幸,也可以在做出一桩高尚的行为之后再牺牲——却既不愿尝试命运,也不愿留下美德的荣光吗?
§6.9.3οὐ πρὸς ὑμῶν, ὦ ἄνδρες Ῥωμαῖοι, τὰ μὲν πολλὰ ὑπάρχειν καὶ θαυμαστὰ ἔργα παρʼ ἑτέροις, οὓς οὐδεὶς ὑμνήσει λόγος ἀξίως; πολλὰς δὲ καὶ περιβοήτους πράξεις οἰκείας τὸ ἐξ ὑμῶν καρπώσεται γένος, ἢν τοῦτον ἔτι κατορθώσητε τὸν πόλεμον.
罗马的男子汉们,难道在他人那里拥有许多令人瞩目的丰功伟绩(任何言语都无法给予他们应有的赞颂),而如果你们能成功赢得这场战争,你们所繁衍的后代就将享受你们自己许多名震天下的伟业之果,这不正是符合你们身份的事吗?
ἵνα δὲ καὶ τοῖς τὰ κράτιστα ὑμῶν ἐγνωκόσι τὸ γενναῖον μὴ ἀκερδὲς γένηται καὶ τοῖς πέρα τοῦ δέοντος τὰ δεινὰ πεφοβημένοις μὴ ἀζήμιον ᾖ, πρὶν εἰς ταῦτα ἐλθεῖν, οἵων ἑκατέροις συμβήσεται τυχεῖν, ἀκούσατέ μου.
但是,为了让你们中决心追求最杰出成就的人的高尚行为不至于毫无回报,也为了让那些过度恐惧危险的人的懦弱不至于不受惩罚,在探讨这些结果(即两类人将面临怎样的命运)之前,请听我一言。
§6.9.4ᾧ μὲν ἄν τι καλὸν ἢ γενναῖον ἐν τῇ μάχῃ διαπραξαμένῳ μαρτυρήσωσιν οἱ τὰ ἔργα συνειδότες τάς τʼ ἄλλας ἀποδώσω παραχρῆμα τιμάς, ἃς ἐκ τῶν πατρίων ἑκάστοις ἐθισμῶν ὑπάρχει φέρεσθαι, καὶ γῆς ἔτι προσθήσω κλῆρον, ἧς κέκτηται τὸ δημόσιον, ἱκανὸν ποιῆσαι ὡς μηδενὸς τῶν ἀναγκαίων δεηθῆναι·
对于任何在战斗中立下美好或高尚功勋,且有目睹其行为的人为此作证的人,我将立即授予他根据祖辈习俗每个人应当获得的各种荣誉,并还将拨给一分公有土地,其面积足以让他衣食无忧。
ᾧ δʼ ἂν ἡ κακὴ καὶ θεοβλαβὴς διάνοια φυγῆς ἀσχήμονος ἐπιθυμίαν ἐμβάλῃ, τούτῳ τὸν φευγόμενον ἀγχοῦ παραστήσω θάνατον·
但如果有人因邪恶且受神谴惩的念头而萌生可耻逃跑的欲望,我将在他身边立刻降下他所逃避的死亡。
κρείττων γὰρ ἂν ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις γένοιτο τοιοῦτος πολίτης ἀποθανών·
因为这样的公民死去,对他自己和他人都是更好的选择。
καὶ περιέσται τοῖς οὕτως ἀποθανοῦσι μήτε ταφῆς μήτε τῶν ἄλλων νομίμων μεταλαβεῖν, ἀλλʼ ἀζήλοις ἀκλαύστοις ὑπʼ οἰωνῶν τε καὶ θηρίων διαφορηθῆναι.
这样死去的人,其结果将是既不能获得安葬,也不能享受到其他法定的仪式,而是无人哀悼、无人哭泣地被猛禽和野兽撕碎。
§6.9.5ταῦτα δὴ προεγνωκότες ἴτε προθύμως ἅπαντες ἐπὶ τὸν ἀγῶνα, λαβόντες καλὰς ἐλπίδας ἔργων καλῶν ἡγεμόνας, ὡς ἐν ἑνὶ τῷδε κινδύνῳ τὸ κράτιστον καὶ κατʼ εὐχὴν ἅπασι τέλος λαβόντι τὰ μέγιστα ἕξοντες ἀγαθά, φόβου τυράννων ὑμᾶς αὐτοὺς ἐλευθερώσοντες, πόλει τῇ γειναμένῃ τροφείων δικαίας ἀπαιτούσῃ χάριτας ἀποδώσοντες, παῖδας, ὅσοις εἰσὶν ὑμῶν ἔτι νήπιοι, καὶ γαμετὰς γυναῖκας οὐ περιοψόμενοι παθεῖν πρὸς ἐχθρῶν ἀνήκεστα, γηραιούς τε πατέρας τὸν ὀλίγον ἔτι χρόνον ἥδιστον βιῶναι παρασκευάσοντες.
因此,预先得知这些之后,你们所有人都要满怀热情地走向战场,怀揣着作为美好行为向导的美好希望,确信在这一次的危险中,如果它能为所有人带来最好且如愿的结局,你们将获得最大的福祉。 你们将把自己从对僭主的恐惧中解放出来,向抚育你们的城邦回报正当的养育之恩,绝不坐视你们的子嗣(你们中那些尚有幼子的人)和结发妻子遭受敌人无法挽回的伤害,并让你们年迈的父亲在所剩不多的余生中过得无比幸福。
§6.9.6ὦ μακάριοι μέν, οἷς ἂν ἐκγένηται τὸν ἐκ τοῦδε τοῦ πολέμου θρίαμβον καταγαγεῖν, ὑποδεχομένων ὑμᾶς τέκνων καὶ γυναικῶν καὶ πατέρων·
哦,如果有人能够从这场战争中凯旋而归,在孩子、妻子和父亲的迎接下,他们是多么幸福啊!
εὐκλεεῖς δὲ καὶ ζηλωτοὶ τῆς ἀρετῆς οἱ τὰ σώματα χαριούμενοι τῇ πατρίδι.
而那些将身体奉献给祖国的人,是多么荣耀且其美德受人景仰啊!
ἀποθανεῖν μὲν γὰρ ἅπασιν ἀνθρώποις ὀφείλεται, κακοῖς τε καὶ ἀγαθοῖς· καλῶς δὲ καὶ ἐνδόξως μόνοις τοῖς ἀγαθοῖς.
因为死亡是所有人都无法避免的债务,无论是恶人还是善人;但唯有善人才能死得优美而光荣。