Humanitext Reader

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯 · 罗马古事记 §3.32.1-3.32.6

萨宾战争与图卢斯的第三次凯旋式

第 203 段,共 962 段 · 希腊语

内容简介

罗马人与萨宾人因费罗尼亚神庙集市上的掠夺事件而爆发新战争。图卢斯国王在向神明许愿后于埃雷图姆战役中取得胜利,并举行了第三次凯旋式。

§3.32.1μετὰ δὲ τοῦτον τὸν πόλεμον ἕτερος ἀνέστη Ῥωμαίοις ἐκ τοῦ Σαβίνων ἔθνους, ἀρχὴ δὲ αὐτοῦ καὶ πρόφασις ἐγένετο τοιάδε·
在这场战争之后,罗马人又与萨宾民族爆发了另一场战争,其起因和借口如下。
ἱερόν ἐστι κοινῇ τιμώμενον ὑπὸ Σαβίνων τε καὶ Λατίνων ἅγιον ἐν τοῖς πάνυ θεᾶς Φερωνείας ὀνομαζομένης, ἣν οἱ μεταφράζοντες εἰς τὴν Ἑλλάδα γλῶσσαν οἱ μὲν Ἀνθοφόρον, οἱ δὲ Φιλοστέφανον, οἱ δὲ Φερσεφόνην καλοῦσιν·
有一座由萨宾人和拉丁人共同尊崇的、极其神圣的神庙,供奉着一位名叫费罗尼亚的女神,那些将其名字翻译成希腊语的人,有的称她为安托波罗斯,有的称她为菲洛斯特法诺斯,有的则称她为珀耳塞福涅。
εἰς δὴ τὸ ἱερὸν τοῦτο συνῄεσαν ἐκ τῶν περιοίκων πόλεων κατὰ τὰς ἀποδεδειγμένας ἑορτὰς πολλοὶ μὲν εὐχὰς ἀποδιδόντες καὶ θυσίας τῇ θεῷ, πολλοὶ δὲ χρηματιούμενοι διὰ τὴν πανήγυριν ἔμποροί τε καὶ χειροτέχναι καὶ γεωργοί, ἀγοραί τε αὐτόθι λαμπρόταται τῶν ἐν ἄλλοις τισὶ τόποις τῆς Ἰταλίας ἀγομένων ἐγίνοντο.
在规定的节日里,许多人从周围的城市聚集到这座神庙里,有的是为了向女神还愿并献祭,有的是因为节日的集市而聚集于此准备交易的商人、手工业者和农民;那里的集市比在意大利其他任何地方举办的集市都要盛大。
§3.32.2εἰς ταύτην δὲ τὴν πανήγυριν ἐλθόντας ποτὲ Ῥωμαίων ἄνδρας οὐκ ἀφανεῖς Σαβῖνοί τινες συναρπάσαντες ἔδησαν καὶ τὰ χρήματα ἀφείλοντο, πρεσβείας τε περὶ αὐτῶν ἀφικομένης οὐδὲν ἐβούλοντο τῶν δικαίων ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ χρήματα τῶν συλληφθέντων κατεῖχον ἐγκαλοῦντες καὶ αὐτοὶ Ῥωμαίοις, ὅτι τοὺς Σαβίνων φυγάδας ὑπεδέχοντο κατασκευάσαντες ἄσυλον ἱερόν, ὑπὲρ ὧν ἐν §3.32.3τῷ πρὸ τούτου λόγῳ δεδήλωταί μοι.
有一次,当一些并非无名之辈的罗马人来到这个集市时,一些萨宾人逮捕并绑架了他们,并抢走了他们的财物。 在为他们派来的使团抵达时,萨宾人也不愿做任何公正的事,反而扣留了被捕者的身体和财产,并反过来指控罗马人,称罗马人设立了神圣庇护所来接纳萨宾人的逃亡者,关于这些事情,我在先前的叙述中已经说明过了。
ἐκ τούτων δὴ τῶν ἐγκλημάτων εἰς πόλεμον καταστάντες ἐξῄεσαν εἰς ὕπαιθρον ἀμφότεροι δυνάμεσι πολλαῖς, γίνεταί τε αὐτῶν ἐκ παρατάξεως ἀγών·
由于这些指控,双方陷入战争,并各自率领大军出击旷野,展开了一场列阵交战。
διέμενον γὰρ ἀγχωμάλως ἀγωνιζόμενοι καὶ διελύθησαν ὑπὸ τῆς νυκτὸς ἀμφίλογον καταλιπόντες τὸ νίκημα.
因为他们势均力敌地持续战斗,直到被夜幕分开,留下了胜负未分的结局。
ταῖς δʼ ἑξῆς ἡμέραις μαθόντες ἀμφότεροι τῶν τε ἀπολωλότων καὶ τῶν τραυματιῶν τὸ πλῆθος οὐκέτι πεῖραν ἐβούλοντο ἑτέρου λαβεῖν ἀγῶνος, ἀλλʼ ἐκλιπόντες τοὺς χάρακας ἀπῄεσαν·
在接下来的几天里,双方得知了死伤人数之多,便不再想尝试另一场战斗,而是离开营地各自撤退。
§3.32.4καὶ διαλιπόντες τὸν ἐνιαυτὸν ἐκεῖνον πάλιν ἐξῄεσαν ἐπʼ ἀλλήλους μείζονας παρασκευασάμενοι δυνάμεις, γίνεταί τε αὐτῶν περὶ πόλιν Ἠρητὸν ἀπὸ σταδίων ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν τῆς Ῥώμης ἀγών, ἐν ᾧ πολλοὺς μὲν ἀμφοτέρων συνέβη πεσεῖν·
虚度了那一年之后,他们各自准备了更大的军队,再次向对方出击,在距离罗马一百六十斯塔迪亚的埃雷图姆城附近爆发了战斗,其中双方都有许多人战死。
ἰσορρόπου δὲ κἀκείνης τῆς μάχης ἐπὶ πολὺν χρόνον διαμενούσης ἀνατείνας εἰς τὸν οὐρανὸν τὰς χεῖρας ὁ Τύλλος εὔξατο τοῖς θεοῖς, ἐὰν νικήσῃ τῇ τόθʼ ἡμέρᾳ Σαβίνους, Κρόνου τε καὶ Ῥέας καταστήσεσθαι δημοτελεῖς ἑορτάς, ἃς ἄγουσι Ῥωμαῖοι καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ὅταν ἅπαντας τοὺς ἐκ γῆς συγκομίσωσι καρπούς, καὶ τὸν τῶν Σαλίων καλουμένων διπλασιάσειν ἀριθμόν.
由于那场战斗也长期处于相持状态,图卢斯向天举起双手向神明祈愿,如果他能在当天击败萨宾人,他将为萨图尔努斯和雷亚设立公祭,这是罗马人在每年收割完土地上所有的作物后举行的,并且将被称为萨利伊的人数增加一倍。
οὗτοι δʼ εἰσὶ πατέρων εὐγενῶν ἐνοπλίους ὀρχήσεις κινούμενοι πρὸς αὐλὸν ἐν τοῖς καθήκουσι χρόνοις καὶ ὕμνους τινὰς ᾅδοντες πατρίους, ὡς ἐν τῷ προτέρῳ §3.32.5δεδήλωκα λόγῳ.
这些人是出身于高贵父亲的子嗣,在适当的时候伴随着笛声跳武装舞,并唱着某些祖传的赞歌,正如我在先前的叙述中说明过的那样。
μετὰ δὲ τὴν εὐχὴν ταύτην θάρσος τι καταλαμβάνει τοὺς Ῥωμαίους καὶ ὥσπερ ἀκμῆτες εἰς κάμνοντας ὠσάμενοι διασπῶσι τὰς τάξεις αὐτῶν περὶ δείλην ὀψίαν ἤδη καὶ ἀναγκάζουσι τοὺς πρωτοστάτας ἄρξαι φυγῆς, ἀκολουθήσαντές τε αὐτοῖς φεύγουσιν ἐπὶ τὸν χάρακα καὶ περὶ τὰς τάφρους πολλῷ πλείονας καταβαλόντες, οὐδʼ οὕτως ἀπετράποντο, ἀλλὰ παραμείναντες τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα καὶ τοὺς ἀπὸ τοῦ ἐρύματος μαχομένους ἀνείρξαντες ἐκράτησαν τῆς παρεμβολῆς.
在这一祈愿之后,一种勇气笼罩了罗马人,他们就像精力充沛的人冲向疲惫的人一样,在黄昏时分突破了他们的阵列,并迫使前排的人开始逃跑;他们尾随逃跑的敌人直逼营地,在战壕周围杀死了更多的人,即便如此他们也没有折返,而是在那儿度过了接下来的夜晚,击退了从防御工事上战斗的敌人,攻占了军营。
§3.32.6μετὰ δὲ τοῦτο τὸ ἔργον· ὅσην ἐβούλοντο τῆς τῶν Σαβίνων λεηλατήσαντες, ὡς οὐδεὶς αὐτοῖς οὐκέτι περὶ τῆς χώρας ἐξῄει μαχησόμενος, ἀπῄεσαν ἐπʼ οἴκου.
在这次战功之后,他们尽情地掠夺了萨宾人的土地,因为再也没有人出来为这片土地与他们交战,他们便启程回家。
ἀπὸ ταύτης τῆς μάχης τὸν τρίτον κατήγαγε θρίαμβον ὁ βασιλεύς, καὶ μετʼ οὐ πολὺ πρεσβευσαμένοις τοῖς Σαβίνοις καταλύεται τὸν πόλεμον αἰχμαλώτους τε παρʼ αὐτῶν κομισάμενος, οὓς ἐτύγχανον εἰληφότες ἐν ταῖς προνομαῖς, καὶ αὐτομόλους βοσκημάτων τε καὶ ὑποζυγίων καὶ τῶν ἄλλων χρημάτων ὅσα τοὺς γεωργοὺς ἀφείλοντο, ἣν ἔταξεν ἡ βουλὴ τῶν Ῥωμαίων ζημίαν τιμησαμένη τὰς βλάβας πρὸς ἀργύριον, ἀναπράξας.
国王因这场战役举行了他的第三次凯旋式。 不久之后,萨宾人派遣使团,国王便结束了战争,他从他们那里收回了他们在袭击中捕获的囚犯和逃亡者,并在收回了牛群、役畜以及他们从农民那里夺走的所有其他财产代之以罗马元老院评估损失后折合成金钱所科处的赔偿金后,结束了这场战争。

词汇与语法注释

  1. 3.32.1εν τοις πανυ — 短语 ἐν τοῖς 与副词 πάνυ 结合,用于修饰形容词 ἅγιον,表示相当于最高级强度的强烈强调,意为“极度地”、“最神圣的”。
  2. 508ευξατο — 表示祈愿和誓约的动词 εὔξατο 引导将来时不定式 καταστήσεσθαι 和 διπλασιάσειν 作为宾语,表示誓言的内容(“发誓他将设立……并将……增加一倍”)。
  3. 3.32.4πατερων ευγενων — 表示起源或出身的属格。修饰主语 οὗτοι(指代萨利伊人),意为“出身于高贵父亲的(子嗣)”。
  4. 3.32.6πρεσβευσαμενοις τοις Σαβινοις — 与格分词短语。虽然可以被解释为与格绝对分词(替代属格绝对分词),但更平易的解释是将其视为依附于主动词 καταλύεται 的利益或关系与格(“为/与派遣使团的萨宾人结束战争”)。

引用这一段

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯, 罗马古事记 §3.32.1-3.32.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:3.32.1-3.32.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。