§3.32.1μετὰ δὲ τοῦτον τὸν πόλεμον ἕτερος ἀνέστη Ῥωμαίοις ἐκ τοῦ Σαβίνων ἔθνους, ἀρχὴ δὲ αὐτοῦ καὶ πρόφασις ἐγένετο τοιάδε·
이 전쟁이 끝난 후, 로마인들에게 사비니 민족으로부터 또 다른 전쟁이 일어났는데, 그 시초와 명분은 다음과 같았다.
ἱερόν ἐστι κοινῇ τιμώμενον ὑπὸ Σαβίνων τε καὶ Λατίνων ἅγιον ἐν τοῖς πάνυ θεᾶς Φερωνείας ὀνομαζομένης, ἣν οἱ μεταφράζοντες εἰς τὴν Ἑλλάδα γλῶσσαν οἱ μὲν Ἀνθοφόρον, οἱ δὲ Φιλοστέφανον, οἱ δὲ Φερσεφόνην καλοῦσιν·
사비니인들과 라틴인들 모두에게 공동으로 숭배받는 매우 신성한 페로니아라고 불리는 여신의 신전이 있는데, 그녀의 이름을 그리스어로 번역하는 자들 중 어떤 이들은 안토포로스라 부르고, 어떤 이들은 필로스테파노스라 부르며, 어떤 이들은 페르세포네라고 부른다.
εἰς δὴ τὸ ἱερὸν τοῦτο συνῄεσαν ἐκ τῶν περιοίκων πόλεων κατὰ τὰς ἀποδεδειγμένας ἑορτὰς πολλοὶ μὲν εὐχὰς ἀποδιδόντες καὶ θυσίας τῇ θεῷ, πολλοὶ δὲ χρηματιούμενοι διὰ τὴν πανήγυριν ἔμποροί τε καὶ χειροτέχναι καὶ γεωργοί, ἀγοραί τε αὐτόθι λαμπρόταται τῶν ἐν ἄλλοις τισὶ τόποις τῆς Ἰταλίας ἀγομένων ἐγίνοντο. §3.32.2εἰς ταύτην δὲ τὴν πανήγυριν ἐλθόντας ποτὲ Ῥωμαίων ἄνδρας οὐκ ἀφανεῖς Σαβῖνοί τινες συναρπάσαντες ἔδησαν καὶ τὰ χρήματα ἀφείλοντο, πρεσβείας τε περὶ αὐτῶν ἀφικομένης οὐδὲν ἐβούλοντο τῶν δικαίων ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ χρήματα τῶν συλληφθέντων κατεῖχον ἐγκαλοῦντες καὶ αὐτοὶ Ῥωμαίοις, ὅτι τοὺς Σαβίνων φυγάδας ὑπεδέχοντο κατασκευάσαντες ἄσυλον ἱερόν, ὑπὲρ ὧν ἐν
정해진 축제 기간에 이 신전에는 주변 도시들로부터 많은 이들이 여신에게 서원을 갚고 희생 제물을 바치기 위해 모여들었고, 또한 많은 상인들과 장인, 농민들이 축제의 축하식 덕분에 장사를 하여 이익을 얻고자 모여들었으므로, 이탈리아의 다른 어떤 곳에서 열리는 시장보다도 가장 성대한 시장이 그곳에서 열리곤 했다. 언젠가 이 축제에 참가한 명망 있는 로마인들을 일부 사비니인들이 붙잡아 결박하고 그들의 재산을 빼앗았다. 그들에 관한 사절단이 도착했음에도 불구하고 그들은 어떠한 정의로운 조치도 취하려 하지 않았고, 오히려 붙잡힌 자들의 신변과 재산을 억류한 채, 자신들도 로마인들이 성스러운 아실룸을 건설하여 사비니인 도망자들을 수용했다고 비난했다.
§3.32.3τῷ πρὸ τούτου λόγῳ δεδήλωταί μοι.
이 일들에 관해서는 이전의 글에서 내가 이미 밝힌 바 있다.
ἐκ τούτων δὴ τῶν ἐγκλημάτων εἰς πόλεμον καταστάντες ἐξῄεσαν εἰς ὕπαιθρον ἀμφότεροι δυνάμεσι πολλαῖς, γίνεταί τε αὐτῶν ἐκ παρατάξεως ἀγών·
이러한 상호 비난으로 인하여 전쟁에 돌입하게 된 양측은 대군을 이끌고 벌판으로 나섰고, 전열을 가다듬고 치르는 전투가 일어났다.
διέμενον γὰρ ἀγχωμάλως ἀγωνιζόμενοι καὶ διελύθησαν ὑπὸ τῆς νυκτὸς ἀμφίλογον καταλιπόντες τὸ νίκημα.
그들은 팽팽하게 맞서 싸우다가 승부를 미결로 남겨둔 채 밤에 의해 갈라졌다.
ταῖς δʼ ἑξῆς ἡμέραις μαθόντες ἀμφότεροι τῶν τε ἀπολωλότων καὶ τῶν τραυματιῶν τὸ πλῆθος οὐκέτι πεῖραν ἐβούλοντο ἑτέρου λαβεῖν ἀγῶνος, ἀλλʼ ἐκλιπόντες τοὺς χάρακας ἀπῄεσαν· §3.32.4καὶ διαλιπόντες τὸν ἐνιαυτὸν ἐκεῖνον πάλιν ἐξῄεσαν ἐπʼ ἀλλήλους μείζονας παρασκευασάμενοι δυνάμεις, γίνεταί τε αὐτῶν περὶ πόλιν Ἠρητὸν ἀπὸ σταδίων ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν τῆς Ῥώμης ἀγών, ἐν ᾧ πολλοὺς μὲν ἀμφοτέρων συνέβη πεσεῖν·
그 다음날들에 양측은 전사자와 부상자의 수를 파악하고서 더 이상 새로운 전투를 시도하기를 원치 않았고, 진영을 버리고 떠나갔다. 그리고 그 해를 보낸 후, 그들은 다시 더 큰 군대를 준비하여 서로를 향해 나아갔고, 로마에서 160스타디온 떨어진 에레툼 시 주변에서 그들의 전투가 벌어졌는데, 그 전투에서 양측의 많은 이들이 쓰러졌다.
ἰσορρόπου δὲ κἀκείνης τῆς μάχης ἐπὶ πολὺν χρόνον διαμενούσης ἀνατείνας εἰς τὸν οὐρανὸν τὰς χεῖρας ὁ Τύλλος εὔξατο τοῖς θεοῖς, ἐὰν νικήσῃ τῇ τόθʼ ἡμέρᾳ Σαβίνους, Κρόνου τε καὶ Ῥέας καταστήσεσθαι δημοτελεῖς ἑορτάς, ἃς ἄγουσι Ῥωμαῖοι καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ὅταν ἅπαντας τοὺς ἐκ γῆς συγκομίσωσι καρπούς, καὶ τὸν τῶν Σαλίων καλουμένων διπλασιάσειν ἀριθμόν.
그 전투 역시 오랫동안 팽팽하게 이어지자, 툴루스는 하늘을 향해 두 손을 치켜들고 신들에게 기도하기를, 만약 그날 사비니인들을 이기게 해준다면 사투르누스와 레아의 공적 축제를 제정할 것이며, 이는 로마인들이 매년 땅에서 모든 수확물을 거두어들일 때 거행하는 축제인데, 또한 살리이라 불리는 자들의 수를 두 배로 늘리겠다고 서원했다.
οὗτοι δʼ εἰσὶ πατέρων εὐγενῶν ἐνοπλίους ὀρχήσεις κινούμενοι πρὸς αὐλὸν ἐν τοῖς καθήκουσι χρόνοις καὶ ὕμνους τινὰς ᾅδοντες πατρίους, ὡς ἐν τῷ προτέρῳ §3.32.5δεδήλωκα λόγῳ.
이들은 고귀한 가문의 아버지들에게서 태어나, 적절한 시기에 피리 소리에 맞추어 무장 춤을 추며 조상 대대로 내려오는 찬가를 부르는 자들인데, 이는 이전의 글에서 내가 밝힌 바와 같다.
μετὰ δὲ τὴν εὐχὴν ταύτην θάρσος τι καταλαμβάνει τοὺς Ῥωμαίους καὶ ὥσπερ ἀκμῆτες εἰς κάμνοντας ὠσάμενοι διασπῶσι τὰς τάξεις αὐτῶν περὶ δείλην ὀψίαν ἤδη καὶ ἀναγκάζουσι τοὺς πρωτοστάτας ἄρξαι φυγῆς, ἀκολουθήσαντές τε αὐτοῖς φεύγουσιν ἐπὶ τὸν χάρακα καὶ περὶ τὰς τάφρους πολλῷ πλείονας καταβαλόντες, οὐδʼ οὕτως ἀπετράποντο, ἀλλὰ παραμείναντες τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα καὶ τοὺς ἀπὸ τοῦ ἐρύματος μαχομένους ἀνείρξαντες ἐκράτησαν τῆς παρεμβολῆς. §3.32.6μετὰ δὲ τοῦτο τὸ ἔργον· ὅσην ἐβούλοντο τῆς τῶν Σαβίνων λεηλατήσαντες, ὡς οὐδεὶς αὐτοῖς οὐκέτι περὶ τῆς χώρας ἐξῄει μαχησόμενος, ἀπῄεσαν ἐπʼ οἴκου.
이 서원 뒤에 일종의 용기가 로마인들을 사로잡았고, 마치 지치지 않은 자들이 지친 자들에게 달려들듯 그들은 이미 늦은 오후에 그들의 대열을 돌파하여 전열의 자들이 먼저 도망치게 만들었다. 그리고 도망치는 그들을 쫓아 진영으로 나아가 참호 주변에서 훨씬 더 많은 자들을 쓰러뜨렸는데, 그러고도 뒤돌아서지 않고 다가오는 밤을 지새우며 방벽에서 싸우는 자들을 저지하여 진영을 장악했다. 이 전공 이후에 사비니인의 영토를 원하는 만큼 약탈하고, 더 이상 그 영토를 두고 그들과 맞서 싸우러 나오는 자가 없게 되자, 그들은 집으로 돌아갔다.
ἀπὸ ταύτης τῆς μάχης τὸν τρίτον κατήγαγε θρίαμβον ὁ βασιλεύς, καὶ μετʼ οὐ πολὺ πρεσβευσαμένοις τοῖς Σαβίνοις καταλύεται τὸν πόλεμον αἰχμαλώτους τε παρʼ αὐτῶν κομισάμενος, οὓς ἐτύγχανον εἰληφότες ἐν ταῖς προνομαῖς, καὶ αὐτομόλους βοσκημάτων τε καὶ ὑποζυγίων καὶ τῶν ἄλλων χρημάτων ὅσα τοὺς γεωργοὺς ἀφείλοντο, ἣν ἔταξεν ἡ βουλὴ τῶν Ῥωμαίων ζημίαν τιμησαμένη τὰς βλάβας πρὸς ἀργύριον, ἀναπράξας.
이 전투로부터 왕은 세 번째 개선식을 거행했고, 머지않아 사비니인들이 사절을 보내오자 전쟁을 끝냈는데, 그들이 약탈 중에 붙잡아 두었던 포로들과 도망병들을 돌려받았고, 농민들에게서 빼앗아 간 가축과 짐승 그리고 그 밖의 모든 재산 대신에, 로마 원로원이 손해를 돈으로 환산하여 책정한 벌금을 징수하고서 그렇게 한 것이었다.