§13Ἀλεκτρυών
οὕτω φιλόχρυσος εἶ καὶ φιλόπλουτος, ὦ Μίκυλλε, καὶ μόνον τοῦτο ἐξ ἅπαντος θαυμάζεις καὶ ἡγῇ εὔδαιμον εἶναι, πολὺ κεκτῆσθαι χρυσίον;
公鸡你竟是如此喜爱黄金与财富，米库洛斯啊，在万事中唯独对这赞叹不已，并认为拥有许多黄金便是幸福吗？
Μίκυλλος
οὐκ ἐγὼ μόνος, ὦ Πυθαγόρα, τοῦτο, ἀλλὰ καὶ σὺ αὐτός, ὁπότε Εὔφορβος ἦσθα, χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἐξημμένος τῶν βοστρύχων ᾔεις πολεμήσων τοῖς Ἀχαιοῖς, καὶ ἐν τῷ πολέμῳ, ἔνθα σιδηροφορεῖν ἄμεινον ἦν, σὺ δὲ καὶ τότε ἠξίους χρυσῷ ἀναδεδεμένος τοὺς πλοκάμους διακινδυνεύσειν.
米库洛斯不仅是我，毕达哥拉斯啊，你自己也是如此。 当你还是欧福尔布斯时，你就将金银系在卷发上，前去与阿开亚人作战。 在更适宜披戴钢铁的战场上，你那时甚至也认为用黄金束起头发来冒生命危险是值得的。
καί μοι δοκεῖ ὁ Ὅμηρος διὰ τοῦτο Χαρίτεσσιν ὁμοίας εἰπεῖν σου τὰς κόμας, ὅτι
χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἐσφήκωντο.
在我看来，荷马正是因为这个原因才说你的头发像美惠三女神一样，因为它们 “用金和银箍紧”。
μακρῷ γὰρ ἀμείνους δηλαδὴ καὶ ἐρασμιώτεραι ἐφαίνοντο συναναπεπλεγμέναι τῷ χρυσίῳ καὶ συναπολάμπουσαι μετʼ αὐτοῦ.
因为它们与黄金编织在一起、共同闪耀时，显然显得更为美丽和可爱。
καίτοι τὰ μὲν σά, ὦ χρυσοκόμη, μέτρια, εἰ Πάνθου υἱὸς ὢν ἐτίμας τὸ χρυσίον· ὁ δὲ πάντων θεῶν πατὴρ καὶ ἄνδρων, ὁ Κρόνου καὶ Ῥέας, ὁπότε ἠράσθη τῆς Ἀργολικῆς ἐκείνης μείρακος, οὐκ ἔχων εἰς ὅ τι ἐρασμιώτερον αὑτὸν μεταβάλοι οὐδὲ ὅπως ἂν διαφθείρειε τοῦ Ἀκρισίου τὴν φρουράν — ἀκούεις δήπου ὡς χρυσίον ἐγένετο καὶ ῥυεὶς διὰ τοῦ τέγους συνῆν τῇ ἀγαπωμένῃ.
然而，金发的家伙啊，如果你作为潘图斯的儿子看重黄金，那还算克制；而众神与人类之父，克罗诺斯和瑞亚之子，在爱上那个阿耳戈斯少女时，因为不知道自己该变成什么更可爱的东西，也不知道该如何买通阿克里西奥斯的守卫——你当然听说过，他化作黄金，流过屋顶，与心爱的人结合。
ὥστε τί ἄν σοι τὸ ἐπὶ τούτῳ ἔτι λέγοιμι, ὅσας μὲν χρείας παρέχεται ὁ χρυσός, ὡς δὲ οἷς ἂν παρῇ, καλούς τε αὐτοὺς καὶ σοφοὺς καὶ ἰσχυροὺς ἀπεργάζεται τιμὴν καὶ δόξαν προσάπτων, καὶ ἐξ ἀφανῶν καὶ ἀδόξων ἐνίοτε περιβλέπτους καὶ ἀοιδίμους ἐν βραχεῖ τίθησι;
因此，我何必再对你多言黄金能提供多少用途，以及它如何使拥有它的人变得既美又智且勇，赋予他们荣誉与名声，有时甚至能在短时间内使无名且不体面的人变得备受瞩目和传颂？
§14Μίκυλλος
τὸν γείτονα γοῦν μοι τὸν ὁμότεχνον οἶσθα τὸν Σίμωνα, οὐ πρὸ πολλοῦ δειπνήσαντα παρʼ ἐμοί, ὅτε τὸ ἔτνος ἥψουν τοῖς Κρονίοις δύο τόμους τοῦ ἀλλᾶντος ἐμβαλών.
米库洛斯总之，你应该知道我的邻居兼同行西蒙吧，不久前他还在我家吃饭，当时我正在克罗尼亚节煮着豆汤，里头放了两片香肠。
Ἀλεκτρυών
οἶδα·
公鸡我知道。
τὸν σιμόν, τὸν βραχύν, ὃς τὸ κεραμεοῦν τρύβλιον ὑφελόμενος ᾤχετο ὑπὸ μάλης ἔχων μετὰ τὸ δεῖπνον, ὃ μόνον ἡμῖν ὑπῆρχεν·
就是那个塌鼻子、矮个子，在晚饭后偷了泥碗藏在腋下溜走的家伙，那可是我们仅有的一只碗。
εἶδον γὰρ αὐτός, ὦ Μίκυλλε.
我亲眼看见了，米库洛斯。
Μίκυλλος
οὐκοῦν ἐκεῖνος αὐτὸ κλέψας εἶτα ἀπωμόσατο θεοὺς τοσούτους;
米库洛斯那么，那家伙偷了碗，事后还对着那么多神明发誓抵赖吗？
ἀλλὰ τί οὐκ ἐβόας καὶ ἐμήνυες τότε, ὦ ἀλεκτρυών, ληϊζομένους ἡμᾶς ὁρῶν;
但是，公鸡啊，你当时看见我们被偷，为什么不叫喊并揭发呢？
Ἀλεκτρυών
ἐκόκκυζον, ὃ μόνον μοι τότε δυνατὸν ἦν.
公鸡我叫了，那是我当时唯一能做的事。
τί δʼ οὖν ὁ Σίμων;
不过那个西蒙到底怎么了？
ἐῴκεις γάρ τι περὶ αὐτοῦ ἐρεῖν.
你似乎正要说关于他的什么事。
Μίκυλλος
ἀνεψιὸς ἦν αὐτῷ πλούσιος ἐς ὑπερβολήν, Δριμύλος τοὔνομα.
米库洛斯他有一个极其富有的表兄，名叫德里缪罗斯。
οὗτος ζῶν μὲν οὐδὲ ὀβολὸν ἔδωκε τῷ Σίμωνι — πῶς γάρ, ὃς οὐδὲ αὐτὸς ἥπτετο τῶν χρημάτων;
这人在活着的时候，连一个奥博尔都不曾给过西蒙——他怎么会给呢，毕竟他自己连自己的钱都不舍得动。
ἐπεὶ δὲ ἀπέθανε πρῴην, ἅπαντα ἐκεῖνα κατὰ τοὺς νόμους Σίμωνός ἐστι, καὶ νῦν ἐκεῖνος ὁ τὰ ῥάκια τὰ πιναρά, ὁ τὸ τρύβλιον περιλείχων, ἄσμενος ἐξελαύνει ἁλουργῆ καὶ ὑσγινοβαφῆ ἀμπεχόμενος, οἰκέτας καὶ ζεύγη καὶ χρυσᾶ ἐκπώματα καὶ ἐλεφαντόποδας τραπέζας ἔχων, ὑφʼ ἁπάντων προσκυνούμενος, οὐδὲ προσβλέπων ἔτι ἡμᾶς·
但前些天他死了，根据法律，所有那些财产现在都属于西蒙了。 如今，那个穿着肮脏破烂、以前连碗底都要舔干净的人，得意洋洋地乘车出行，身穿紫色和绯红色的衣服，拥有仆役、马车、金杯和象牙桌腿的桌子，受到所有人的顶礼膜拜，甚至连看都不再看我们一眼。
ἔναγχος γοῦν ἐγὼ μὲν ἰδὼν προσιόντα,
χαῖρε,
ἔφην,
ὦ Σίμων,
ὁ δὲ ἀγανακτήσας,
εἴπατε,
ἔφη,
τῷ πτωχῷ τούτῳ μὴ κατασμικρύνειν μου τοὔνομα·
前不久，我看见他迎面走来，便说： “你好，西蒙！ ” 他却十分恼火地对人说： “告诉这个乞丐，不要贬低我的名字。
οὐ γὰρ Σίμων, ἀλλὰ Σιμωνίδης ὀνομάζομαι.
我不叫西蒙，我的名字叫西蒙尼德斯。
τὸ δὲ μέγιστον, ἤδη καὶ ἐρῶσιν αὐτοῦ αἱ γυναῖκες, ὁ δὲ θρύπτεται πρὸς αὐτὰς καὶ ὑπερορᾷ καὶ τὰς μὲν προσίεται καὶ ἵλεώς ἐστιν, αἱ δὲ ἀπειλοῦσιν ἀναρτήσειν αὑτὰς ἀμελούμεναι.
” 而最了不起的是，现在连女人们也都爱上了他，他却对她们傲慢、冷眼相待，对一些人接纳并施予温存，而另一些被冷落的人则威胁要上吊自尽。
ὁρᾷς ὅσων ἀγαθῶν ὁ χρυσὸς αἴτιος, εἴ γε καὶ μεταποιεῖ τοὺς ἀμορφοτέρους καὶ ἐρασμίους ἀπεργάζεται ὥσπερ ὁ ποιητικὸς ἐκεῖνος κεστός.
你瞧，黄金是多么多美好事物的源泉啊，如果它确实能重塑丑陋的人，使他们变得可爱，就像诗人笔下的那条宝带一样。
ἀκούεις δὲ καὶ τῶν ποιητῶν λεγόντων· "
ὦ χρυσέ, δεξίωμα κάλλιστον
"
καὶ χρυσὸς γάρ ἐστιν ὃς βροτῶν ἔχει κράτη.
而且你也听过诗人们说： “噢，黄金，最美丽的礼物”，还有 “因为正是黄金掌握着凡人的权力。
ἀλλὰ τί μεταξὺ ἐγέλασας, ὦ ἀλεκτρυών;
” 但是，公鸡啊，你刚才在说话中间笑什么？