Humanitext Reader

西西里的狄奥多罗斯 · 历史丛书 §4.5.1-4.5.4

狄奥尼索斯的别名由来与剧场竞赛的创立

第 241 段,共 406 段 · 希腊语

内容简介

本文结合词源和神话背景,解释了赋予狄奥尼索斯的各种别名(如巴克科斯、雷奈欧斯、布罗米欧斯、特里安博斯和双重形象)的由来。此外,还叙述了他作为剧场竞赛的创立者为音乐家提供特权,并结束了关于他的神话叙述。

§4.5.1ἐπωνυμίας δʼ αὐτῷ τοὺς ἀνθρώπους πολλὰς προσάψαι, τὰς ἀφορμὰς ἀπὸ τῶν περὶ αὐτὸν ἐπιτηδευμάτων λαβόντας.
据说,人们根据有关他的活动而获得启示,赋予了他许多别名。
βακχεῖον μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν συνεπομένων βακχῶν ὀνομάσαι, Ληναῖον δὲ ἀπὸ τοῦ πατῆσαι τὰς σταφυλὰς ἐν ληνῷ, Βρόμιον δʼ ἀπὸ τοῦ κατὰ τὴν γένεσιν αὐτοῦ γενομένου βρόμου· ὁμοίως δὲ καὶ πυριγενῆ διὰ τὴν ὁμοίαν αἰτίαν ὠνομάσθαι.
因为他们根据随行的小丑女信徒而称他为‘巴克科斯’,根据在酒榨中践踏葡萄而称他为‘雷奈欧斯’,并因他出生时产生的轰鸣而称他为‘布罗米欧斯’;同样地,由于类似的原因,他也被称为‘火生者’。
§4.5.2θρίαμβον δʼ αὐτὸν ὀνομασθῆναί φασιν ἀπὸ τοῦ πρῶτον τῶν μνημονευομένων καταγαγεῖν ἀπὸ τῆς στρατείας θρίαμβον εἰς τὴν πατρίδα, τὴν ἐξ Ἰνδῶν ποιησάμενον ἐπάνοδον μετὰ πολλῶν λαφύρων.
他们还说,他被称为‘特里安博斯’(凯旋),是因为他在携带大量战利品从印度返回时,在有记录的人中,最先从远征中向祖国带回了凯旋仪式(特里安博斯)。
παραπλησίως δὲ καὶ τὰς λοιπὰς προσηγορίας ἐπιθετικὰς αὐτῷ γεγενῆσθαι, περὶ ὧν μακρὸν ἂν εἴη λέγειν καὶ τῆς ὑποκειμένης ἱστορίας ἀνοίκειον.
同样地,关于他其余的形容性称呼也是这样产生的,但谈论这些会很冗长,也不符合眼下的历史叙述。
δίμορφον δʼ αὐτὸν δοκεῖν ὑπάρχειν διὰ τὸ δύο Διονύσους γεγονέναι, τὸν μὲν παλαιὸν καταπώγωνα διὰ τὸ τοὺς ἀρχαίους πάντας πωγωνοτροφεῖν, τὸν δὲ νεώτερον ὡραῖον καὶ τρυφερὸν καὶ νέον, καθότι προείρηται.
他被认为具有‘双重形象’,是因为存在过两位狄奥尼索斯,较年长的一位因古代人都蓄须而留着浓密的胡须,而年轻的一位则如前所述,容貌俊美、娇嫩且年轻。
§4.5.3ἔνιοι δὲ λέγουσιν ὅτι τῶν μεθυόντων διττὰς διαθέσεις ἐχόντων, καὶ τῶν μὲν ἱλαρῶν, τῶν δὲ ὀργίλων γινομένων, δίμορφον ὠνομάσθαι τὸν θεόν.
但有些人说,由于醉酒的人具有双重性情,有的人变得愉快,有的人则变得暴躁,因此这位神明被称为‘双重形象’。
καὶ Σατύρους δέ φασιν αὐτὸν περιάγεσθαι, καὶ τούτους ἐν ταῖς ὀρχήσεσι καὶ ταῖς τραγῳδίαις τέρψιν καὶ πολλὴν ἡδονὴν παρέχεσθαι τῷ θεῷ.
他们还说,他随身带着萨堤罗斯们,而这些人在舞蹈和悲剧活动中给这位神明带来了极大的消遣和快乐。
§4.5.4καθόλου δὲ τὰς μὲν Μούσας τοῖς ἐκ τῆς παιδείας ἀγαθοῖς ὠφελούσας τε καὶ τερπούσας, τοὺς δὲ Σατύρους τοῖς πρὸς γέλωτα συνεργοῦσιν ἐπιτηδεύμασι χρωμένους, παρασκευάζειν τῷ Διονύσῳ τὸν εὐδαίμονα καὶ κεχαρισμένον βίον.
总的来说,缪斯女神们通过源于教育的好处来帮助和取悦他,而萨堤罗斯们则采用有助于引人发笑的行为,从而为狄奥尼索斯提供了幸福和令人愉悦的生活。
καθόλου δὲ τοῦτον τῶν θυμελικῶν ἀγώνων φασὶν εὑρετὴν γενέσθαι, καὶ θέατρα καταδεῖξαι, καὶ μουσικῶν ἀκροαμάτων σύστημα ποιήσασθαι· πρὸς δὲ τούτοις ἀλειτουργήτους ποιῆσαι καὶ τοὺς ἐν ταῖς στρατείαις μεταχειριζομένους τι τῆς μουσικῆς ἐπιστήμης· ἀφʼ ὧν τοὺς μεταγενεστέρους μουσικὰς συνόδους συστήσασθαι τῶν περὶ τὸν Διόνυσον τεχνιτῶν, καὶ ἀτελεῖς ποιῆσαι τοὺς τὰ τοιαῦτα ἐπιτηδεύοντας.
一般而言,据说他是剧场竞赛的发现者,确立了剧场,并组建了音乐演出的体系;此外,他还免除了在远征中从事任何音乐艺术的人的公共义务;后世之人据此组建了狄奥尼索斯旗下艺人的音乐协会,并免除了从事此类活动的人的税赋。
καὶ περὶ μὲν Διονύσου καὶ τῶν περὶ αὐτοῦ μυθολογουμένων ἀρκεσθησόμεθα τοῖς ῥηθεῖσι στοχαζόμενοι τῆς συμμετρίας.
关于狄奥尼索斯和有关他的神话传说,考虑到整体的匀称,我们对已说过的部分感到满意即可。

词汇与语法注释

  1. §4.5.1προσάψαι — 不定式 `προσάψαι`(以及随后的 `ὀνομάσαι` 和 `ὠνομάσαι`)处于间接引语中,由前文承袭而来的表示“说”的主动词(如 `λέγουσι` 或 `φασί`)引导。其逻辑主语是宾格的 `τοὺς ἀνθρώπους`。
  2. §4.5.2τῶν μνημονευομένων — 虽然该词也可以被理解为中性复数属格(“在所提及的事物中”),但此处最好理解为阳性复数属格(“在历史有记载/记忆的人中”),作为部分属格来修饰具有最高级意味的副词 `πρῶτον`。
  3. §4.5.3τῶν μεθυόντων διττὰς διαθέσεις ἐχόντων — 此结构构成了一个嵌套的双重属格绝对结构,支配着随后的 `καὶ τῶν μὲν ἱλαρῶν, τῶν δὲ ὀργίλων γινομένων`。它在 `ὅτι` 引导的从句中起副词作用,用以说明主句中被动不定式 `ὠνομάσαι` 的原因。
  4. §4.5.4ἀλειτουργήτους ποιῆσαι — 这是一个双宾格(二重对格)结构,由 `ποιῆσαι` 的直接宾语(`τοὺς ... μεταχειριζομένους`)和它的宾语补足语形容词 `ἀλειτουργήτους`(意为“免除公共服务/公益义务”)组成。

引用这一段

西西里的狄奥多罗斯, 历史丛书 §4.5.1-4.5.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.humanitext-grc5:4.5.1-4.5.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。