§15.71.1ἐπʼ ἄρχοντος δʼ Ἀθήνησι Ναυσιγένους ἐν Ῥώμῃ χιλίαρχοι κατεστάθησαν ἀντὶ τῶν ὑπάτων τέτταρες, Λεύκιος Παπίριος, Λεύκιος Μενήνιος, Σερούιος Κορνήλιος, Σερούιος Σολπίκιος, παρὰ δὲ Ἠλείοις Ὀλυμπιὰς ἤχθη τρίτη πρὸς ταῖς ἑκατόν, καθʼ ἣν ἐνίκα στάδιον Πυθόστρατος Ἀθηναῖος.
在雅典执政官瑙西格涅斯任内，罗马任命了四位军事执政官以代替执政官，他们是卢基乌斯·帕皮里乌斯、卢基乌斯·梅内尼乌斯、塞尔维乌斯·科尔内利乌斯和塞尔维乌斯·苏尔皮基乌斯；在伊利斯人中举行了第一百零三届奥林匹克运动会，雅典人皮托斯特拉托斯获得了短跑比赛的冠军。
ἐπὶ δὲ τούτων Πτολεμαῖος ὁ Ἀλωρίτης ὁ Ἀμύντου υἱὸς ἐδολοφόνησεν Ἀλέξανδρον τὸν ἀδελφόν, καὶ ἐβασίλευσε τῆς Μακεδονίας ἔτη τρία.
在此期间，阿敏塔斯之子、阿洛罗斯的托勒密暗杀了其兄弟亚历山大，并统治了马其顿三年。
§15.71.2κατὰ δὲ τὴν Βοιωτίαν Πελοπίδας ἐφάμιλλος ὢν τῷ Ἐπαμεινώνδᾳ τῇ κατὰ πόλεμον δόξῃ, καὶ θεωρῶν ἐκεῖνον τὰ περὶ τὴν Πελοπόννησον συμφερόντως κατεσκευακότα τοῖς Βοιωτοῖς, ἔσπευδε τὰ ἐκτὸς Πελοποννήσου διʼ αὑτοῦ προσάγεσθαι τοῖς Θηβαίοις.
在波奥提亚，佩洛皮达斯在军事声誉上与伊帕密浓达并驾齐驱，他看到伊帕密浓达将伯罗奔尼撒的事务整顿得对波奥提亚人十分有利，便急于靠自己的努力让伯罗奔尼撒以外的地区倒向底比斯人。
παραλαβὼν δὲ Ἰσμηνίαν, ἄνδρα φίλον μὲν ἑαυτοῦ, θαυμαζόμενον δʼ ἐπʼ ἀρετῇ, παρῆλθεν εἰς Θετταλίαν.
他带着他的朋友、因美德而受人景仰的伊斯梅尼亚斯前往色萨利。
καταντήσας δὲ πρὸς Ἀλέξανδρον τὸν Φερῶν τύραννον, ἀλόγως συνελήφθη μετὰ Ἰσμηνίου καὶ εἰς φυλακὴν παρεδόθη.
然而，当他抵达费赖的僭主亚历山大处时，却无理地与伊斯梅尼亚斯一同被捕并关进监狱。
§15.71.3Θηβαίων δʼ ἐπὶ τοῖς πραχθεῖσι παροξυνθέντων, καὶ ταχέως εἰς τὴν Θετταλίαν ἐκπεμψάντων ὁπλίτας μὲν ὀκτακισχιλίους, ἱππεῖς δʼ ἑξακοσίους, φοβηθεὶς Ἀλέξανδρος ἐξέπεμψε πρεσβευτὰς εἰς τὰς Ἀθήνας περὶ συμμαχίας.
底比斯人对这一行径大为恼火，迅速向色萨利派遣了八千名重装步兵和六百名骑兵，感到恐惧的亚历山大便向雅典派去使节寻求同盟。
ᾧ παραχρῆμα ὁ δῆμος ἐξέπεμψε ναῦς μὲν τριάκοντα, στρατιώτας δὲ χιλίους, ὧν ἦν στρατηγὸς Αὐτοκλῆς.
雅典公民大会见状，立即派出了三十艘战船和一千名士兵，其将军为奥托克勒斯。
§15.71.4ἐν ὅσῳ δʼ οὗτος περιέπλει τὴν Εὔβοιαν, Θηβαῖοι κατήντησαν εἰς Θετταλίαν.
当后者绕航优波亚时，底比斯人抵达了色萨利。
τοῦ δʼ Ἀλεξάνδρου πεζὴν δύναμιν ἠθροικότος καὶ ἱππεῖς πολλαπλασίους ἔχοντος τῶν Βοιωτῶν, τὸ μὲν πρῶτον οἱ Βοιωτοὶ διὰ μάχης ἔκρινον λῦσαι τὸν πόλεμον, συνεργοὺς ἔχοντες τοὺς Θετταλούς·
由于亚历山大募集了一支陆军，且拥有的骑兵是波奥提亚人的数倍，波奥提亚人最初决定以色萨利人作为帮手，通过战斗来解决这场战争。
ὡς δʼ οὗτοι μὲν αὐτοὺς ἐγκατέλιπον, Ἀθηναῖοι δὲ καί τινες ἄλλοι σύμμαχοι παρεγένοντο τῷ Ἀλεξάνδρῳ, τὰ δὲ σῖτα καὶ ποτὰ καὶ τἄλλα πάντα ἐπέλειπε τοῖς Βοιωτοῖς, ἔγνωσαν οἱ βοιωτάρχαι τὴν εἰς οἶκον ἐπάνοδον ποιεῖσθαι.
但当这些人背弃了他们，而雅典人和一些其他盟友加入了亚历山大，且粮食、饮料和所有其他物资开始在波奥提亚人中发生短缺时，波奥提亚神圣联盟的将军们决定启程返回家园。
§15.71.5ἀναζευξάντων δʼ αὐτῶν, καὶ τῆς πορείας οὔσης διὰ χώρας πεδιάδος, Ἀλέξανδρος ἐπηκολούθει πολλοῖς ἱππεῦσι καὶ τοῖς ἐπὶ τῆς οὐραγίας ἐπέθετο.
当他们开拔拔营，且行军路线穿过平原地带时，亚历山大率领大量骑兵追击，并袭击了他们的后卫部队。
τῶν δὲ Βοιωτῶν οἱ μὲν κατακοντιζόμενοι συνεχῶς ἀπέθνησκον, οἱ δὲ τραύμασι περιέπιπτον, τέλος δʼ οὔτε μένειν οὔτε προάγειν ἐώμενοι εἰς πολλὴν ἀμηχανίαν ἐνέπιπτον, ἅτε δὴ καὶ τῶν ἐπιτηδείων σπανιζόντων.
在波奥提亚人中，有人不断被标枪刺中而死，有人受了伤，最后他们既不准停留也不准前进，陷入了极大的困境，因为连生活必需品也十分匮乏。
§15.71.6ἤδη δʼ αὐτῶν τὴν σωτηρίαν ἀπογινωσκόντων, Ἐπαμεινώνδας ἰδιωτεύων κατʼ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν κατεστάθη στρατηγός.
正当他们已经对生还绝望时，当时身为一介平民的伊帕密浓达被士兵们推举为将军。
εὐθὺς δὲ διαλέξας τούς τε ψιλοὺς καὶ τοὺς ἱππεῖς, τούτους μὲν αὐτὸς ἀνέλαβε, καὶ ταχθεὶς ἐπὶ τῆς οὐραγίας διὰ τούτων ἀνέστελλε τοὺς ἐπακολουθοῦντας πολεμίους καὶ πολλὴν ἀσφάλειαν παρείχετο τοῖς προηγουμένοις ὁπλίταις, ποιούμενος δὲ μάχας ἐξ ὑποστροφῆς καὶ τάξει φιλοτέχνῳ χρώμενος διέσωσε τὸ στρατόπεδον.
他立即选拔了轻装兵和骑兵，亲自统领他们，并部署在后卫。 他依靠这些兵力击退了追击的敌人，为行进在前的重装步兵提供了极大的安全保障。 他边退边战，采用精妙的阵形，将整支军队安全解救了出来。
§15.71.7αἰεὶ δὲ μᾶλλον διὰ τῶν κατορθωμάτων αὔξων τὴν ἰδίαν εὐδοξίαν μεγάλης ἀποδοχῆς ἐτύγχανε παρά τε τοῖς πολίταις καὶ τοῖς συμμάχοις.
他通过这些成功不断提高自己的名声，在公民和盟友中都获得了极大的赞誉。
οἱ δὲ Θηβαῖοι τοὺς τότε βοιωταρχήσαντας καταδικάσαντες, πολλοῖς χρήμασιν ἐζημίωσαν.
而底比斯人则判定当时的波奥提亚将军们有罪，并处以巨额罚款。