§284ΙΠ. πῶς γὰρ οὔ;
希庇阿斯：当然如此。
ΣΩ. ἐν δέ γε ταῖς εὐνόμοις πόλεσιν τιμιώτατον ἡ ἀρετή.
苏格拉底：然而在法治清明的城邦中，美德是最受尊重的。
ΙΠ. πάνυ γε.
希庇阿斯：确实如此。
ΣΩ. σὺ δὲ ταύτην παραδιδόναι ἄλλῳ κάλλιστʼ ἀνθρώπων ἐπίστασαι.
苏格拉底：而你是所有人中最擅长将这传授给他人的人。
ΙΠ. καὶ πολύ γε, ὦ Σώκρατες.
希庇阿斯：而且程度极深，苏格拉底。
ΣΩ. ὁ οὖν κάλλιστʼ ἐπιστάμενος ἱππικὴν παραδιδόναι ἆρʼ οὐκ ἂν ἐν Θετταλίᾳ τῆς Ἑλλάδος μάλιστα τιμῷτο καὶ πλεῖστα χρήματα λαμβάνοι, καὶ ἄλλοθι ὅπου τοῦτο σπουδάζοιτο;
苏格拉底：那么，最擅长传授骑术的人，在希腊的色萨利难道不是最受尊重、获得最多金钱的吗？ 在其他重视骑术的地方不也一样吗？
ΙΠ. εἰκός γε.
希庇阿斯：这很有可能。
ΣΩ. ὁ δὴ δυνάμενος παραδιδόναι τὰ πλείστου ἄξια μαθήματα εἰς ἀρετὴν οὐκ ἐν Λακεδαίμονι μάλιστα τιμήσεται καὶ πλεῖστα ἐργάσεται χρήματα, ἂν βούληται, καὶ ἐν ἄλλῃ πόλει ἥτις τῶν Ἑλληνίδων εὐνομεῖται;
苏格拉底：那么，能够传授关于美德的最有价值教诲的人，在拉栖代梦难道不会最受尊重，如果他愿意的话，还会赚取最多的金钱吗？ 在其他法治清明的希腊城邦不也一样吗？
ἀλλʼ ἐν Σικελίᾳ, ὦ ἑταῖρε, οἴει μᾶλλον καὶ ἐν Ἰνυκῷ;
或者我的朋友，你认为在西西里和伊纽科会更有可能？
ταῦτα πειθώμεθα, ὦ Ἱππία;
希庇阿斯，我们要相信这些吗？
ἐὰν γὰρ σὺ κελεύῃς, πειστέον.
如果你这样吩咐，我们就必须相信。
ΙΠ. οὐ γὰρ πάτριον, ὦ Σώκρατες, Λακεδαιμονίοις κινεῖν τοὺς νόμους, οὐδὲ παρὰ τὰ εἰωθότα παιδεύειν τοὺς ὑεῖς.
希庇阿斯：苏格拉底，因为对于拉栖代梦人来说，改变法律或者违背习惯来教育他们的儿子，并非祖先传下来的规矩。
ΣΩ. πῶς λέγεις;
苏格拉底：你怎么说？
Λακεδαιμονίοις οὐ πάτριον ὀρθῶς πράττειν ἀλλʼ ἐξαμαρτάνειν;
拉栖代梦人祖传的规矩不是正确地行事，而是犯错误吗？
ΙΠ. οὐκ ἂν φαίην ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
希庇阿斯：我绝不会这么说，苏格拉底。
ΣΩ. οὐκοῦν ὀρθῶς ἂν πράττοιεν βέλτιον ἀλλὰ μὴ χεῖρον παιδεύοντες τοὺς νέους;
苏格拉底：那么，如果他们把年轻人教育得更好而不是更差，他们难道不是在正确地行事吗？
ΙΠ. ὀρθῶς·
希庇阿斯：是正确的。
ἀλλὰ ξενικὴν παίδευσιν οὐ νόμιμον αὐτοῖς παιδεύειν, ἐπεὶ εὖ ἴσθι, εἴπερ τις ἄλλος ἐκεῖθεν χρήματα ἔλαβεν πώποτε ἐπὶ παιδεύσει, καὶ ἐμὲ ἂν λαβεῖν πολὺ μάλιστα—χαίρουσι γοῦν ἀκούοντες ἐμοῦ καὶ ἐπαινοῦσιν— ἀλλʼ, ὃ λέγω, οὐ νόμος.
但接受外来的教育对他们来说是不合法的。 因为你且知道，如果曾经有其他人因提供教育而从那里获得过金钱，那么我肯定会获得最多——因为他们确实喜欢听我讲学并称赞我——但是，正如我所说，这不是法律。
ΣΩ. νόμον δὲ λέγεις, ὦ Ἱππία, βλάβην πόλεως εἶναι ἢ ὠφελίαν;
苏格拉底：希庇阿斯，你所说的法律，对城邦而言是危害还是益处？
ΙΠ. τίθεται μὲν οἶμαι ὠφελίας ἕνεκα, ἐνίοτε δὲ καὶ βλάπτει, ἐὰν κακῶς τεθῇ ὁ νόμος.
希庇阿斯：我认为它立意在于带来益处，但有时如果法律制定得不好，也会带来危害。
ΣΩ. τί δέ;
苏格拉底：怎么会呢？
οὐχ ὡς ἀγαθὸν μέγιστον πόλει τίθενται τὸν νόμον οἱ τιθέμενοι;
立法者难道不是把法律作为城邦的最大福祉来制定的吗？
καὶ ἄνευ τούτου μετὰ εὐνομίας ἀδύνατον οἰκεῖν;
而且没有法律，难道就不可能在良好秩序下生活吗？
ΙΠ. ἀληθῆ λέγεις.
希庇阿斯：你说的很对。
ΣΩ. ὅταν ἄρα ἀγαθοῦ ἁμάρτωσιν οἱ ἐπιχειροῦντες τοὺς νόμους τιθέναι, νομίμου τε καὶ νόμου ἡμαρτήκασιν·
苏格拉底：那么，当那些试图制定法律的人未能实现善时，他们就已经未能实现合法的事物和法律本身了。
ἢ πῶς λέγεις;
或者你怎么看？
ΙΠ. τῷ μὲν ἀκριβεῖ λόγῳ, ὦ Σώκρατες, οὕτως ἔχει·
希庇阿斯：从严格的论证来看，苏格拉底，确实如此。
οὐ μέντοι εἰώθασιν ἅνθρωποι ὀνομάζειν οὕτω.
然而人们通常并不这样称呼。
ΣΩ. πότερον, ὦ Ἱππία, οἱ εἰδότες ἢ οἱ μὴ εἰδότες;
苏格拉底：希庇阿斯，是指那些知情的人，还是指不知情的人？
ΙΠ. οἱ πολλοί.
希庇阿斯：大众。
ΣΩ. εἰσὶν δʼ οὗτοι οἱ εἰδότες τἀληθές, οἱ πολλοί;
苏格拉底：而这大众是知道真理的人吗？
ΙΠ. οὐ δῆτα.
希庇阿斯：绝非如此。
ΣΩ. ἀλλὰ μήν που οἵ γʼ εἰδότες τὸ ὠφελιμώτερον τοῦ ἀνωφελεστέρου νομιμώτερον ἡγοῦνται τῇ ἀληθείᾳ πᾶσιν ἀνθρώποις·
苏格拉底：然而，知道的人肯定认为，比起无益的事物，更有益的事物在真理上对所有人而言都更合乎法律。
ἢ οὐ συγχωρεῖς;
或者你不同意？
ΙΠ. ναί, συγχωρῶ, ὅτι γε τῇ ἀληθείᾳ.
希庇阿斯：是的，我同意，至少在真理上是这样。
ΣΩ. οὐκοῦν ἔστιν τε καὶ ἔχει οὕτως ὡς οἱ εἰδότες ἡγοῦνται;
苏格拉底：那么，事情确实就像知道的人所认为的那样存在且保持着，对吗？
ΙΠ. πάνυ γε.
希庇阿斯：完全正确。
§285ΣΩ. ἔστι δέ γε Λακεδαιμονίοις, ὡς σὺ φῄς, ὠφελιμώτερον τὴν ὑπὸ σοῦ παίδευσιν, ξενικὴν οὖσαν, παιδεύεσθαι μᾶλλον ἢ τὴν ἐπιχωρίαν.
苏格拉底：那么正如你所说，对于拉栖代梦人而言，接受你那虽是外来的但更有益的教育，要比接受本地的教育更有益。
ΙΠ. καὶ ἀληθῆ γε λέγω.
希庇阿斯：我确实说的是真话。
ΣΩ. καὶ γὰρ ὅτι τὰ ὠφελιμώτερα νομιμώτερά ἐστι, καὶ τοῦτο λέγεις, ὦ Ἱππία;
苏格拉底：而且你还说更有益的就是更合法的，希庇阿斯，你也这么说吗？
ΙΠ. εἶπον γάρ.
希庇阿斯：我是这样说过。
ΣΩ. κατὰ τὸν σὸν ἄρα λόγον τοῖς Λακεδαιμονίων ὑέσιν ὑπὸ Ἱππίου παιδεύεσθαι νομιμώτερόν ἐστιν, ὑπὸ δὲ τῶν πατέρων ἀνομώτερον, εἴπερ τῷ ὄντι ὑπὸ σοῦ πλείω ὠφεληθήσονται.
苏格拉底：那么根据你的论点，拉栖代梦人的儿子们接受希庇阿斯的教育是更合法的，而接受父亲们的教育则是更不合法的——如果他们确实从你那里获得更多益处的话。
ΙΠ. ἀλλὰ μὴν ὠφεληθήσονται, ὦ Σώκρατες.
希庇阿斯：但他们确实会获得益处，苏格拉底。
ΣΩ. παρανομοῦσιν ἄρα Λακεδαιμόνιοι οὐ διδόντες σοι χρυσίον καὶ ἐπιτρέποντες τοὺς αὑτῶν ὑεῖς.
苏格拉底：那么，拉栖代梦人不给你钱，也不把自己的儿子托付给你，就是在行违法之事了。
ΙΠ. συγχωρῶ ταῦτα·
希庇阿斯：我同意这一点。
δοκεῖς γάρ μοι τὸν λόγον πρὸς ἐμοῦ λέγειν, καὶ οὐδέν με δεῖ αὐτῷ ἐναντιοῦσθαι.
因为在我看来，你是在为我说理，我没必要反对它。
ΣΩ. παρανόμους μὲν δή, ὦ ἑταῖρε, τοὺς Λάκωνας εὑρίσκομεν, καὶ ταῦτʼ εἰς τὰ μέγιστα, τοὺς νομιμωτάτους δοκοῦντας εἶναι.
苏格拉底：朋友，那么我们发现，拉栖代梦人——这些看起来最守法的人——实际上在最重大的事情上违法了。
ἐπαινοῦσι δὲ δή σε πρὸς θεῶν, ὦ Ἱππία, καὶ χαίρουσιν ἀκούοντες ποῖα;
但是看在神明的份上，希庇阿斯，他们到底称赞你并乐意听你讲些什么呢？
ἢ δῆλον δὴ ὅτι ἐκεῖνα ἃ σὺ κάλλιστα ἐπίστασαι, τὰ περὶ τὰ ἄστρα τε καὶ τὰ οὐράνια πάθη;
难道很明显是那些你最擅长掌握的学问，比如关于星辰和天体运行的事吗？
ΙΠ. οὐδʼ ὁπωστιοῦν·
希庇阿斯：绝非如此。
ταῦτά γε οὐδʼ ἀνέχονται.
他们甚至连听都不能容忍。
ΣΩ. ἀλλὰ περὶ γεωμετρίας τι χαίρουσιν ἀκούοντες;
苏格拉底：那么他们乐意听一些关于几何学的学问吗？
ΙΠ. οὐδαμῶς, ἐπεὶ οὐδʼ ἀριθμεῖν ἐκείνων γε, ὡς ἔπος εἰπεῖν, πολλοὶ ἐπίστανται.
希庇阿斯：绝对不乐意，因为他们中许多人，可以说，连数数都不会。
ΣΩ. πολλοῦ ἄρα δέουσιν περί γε λογισμῶν ἀνέχεσθαί σου ἐπιδεικνυμένου.
苏格拉底：那么他们更不可能容忍你向他们演示计算了。
ΙΠ. πολλοῦ μέντοι νὴ Δία.
希庇阿斯：凭着宙斯起誓，确实不可能。
ΣΩ. ἀλλὰ δῆτα ἐκεῖνα ἃ σὺ ἀκριβέστατα ἐπίστασαι ἀνθρώπων διαιρεῖν, περί τε γραμμάτων δυνάμεως καὶ συλλαβῶν καὶ ῥυθμῶν καὶ ἁρμονιῶν;
苏格拉底：那么是那些你在人类中最精确掌握并能加以分类的事物，即关于文字、音节、节奏和音调的功能吗？
ΙΠ. ποίων, ὠγαθέ, ἁρμονιῶν καὶ γραμμάτων;
希庇阿斯：我的好朋友，什么音调和文字啊！
ΣΩ. ἀλλὰ τί μήν ἐστιν ἃ ἡδέως σου ἀκροῶνται καὶ ἐπαινοῦσιν;
苏格拉底：那到底是什么让他们乐意倾听并称赞你呢？
αὐτός μοι εἰπέ, ἐπειδὴ ἐγὼ οὐχ εὑρίσκω.
请你亲自告诉我，因为我自己实在找不出来。
ΙΠ. περὶ τῶν γενῶν, ὦ Σώκρατες, τῶν τε ἡρώων καὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ τῶν κατοικίσεων, ὡς τὸ ἀρχαῖον ἐκτίσθησαν αἱ πόλεις, καὶ συλλήβδην πάσης τῆς ἀρχαιολογίας ἥδιστα ἀκροῶνται, ὥστʼ ἔγωγε διʼ αὐτοὺς ἠνάγκασμαι ἐκμεμαθηκέναι τε καὶ ἐκμεμελετηκέναι πάντα τὰ τοιαῦτα.
希庇阿斯：苏格拉底，是关于英雄和人类的世系、殖民建城，以及古城邦是如何在古时被创建的。 简而言之，他们最乐意听一切古代史，以至于我自己也被迫为了他们而彻底学会并熟练掌握了所有这些事情。
ΣΩ. ναὶ μὰ Δίʼ, ὦ Ἱππία, ηὐτύχηκάς γε ὅτι Λακεδαιμόνιοι οὐ χαίρουσιν ἄν τις αὐτοῖς ἀπὸ Σόλωνος τοὺς ἄρχοντας τοὺς ἡμετέρους καταλέγῃ·
苏格拉底：凭着宙斯起誓，希庇阿斯，你确实很幸运，因为拉栖代梦人不乐意有人向他们列举我们从梭伦开始的执政官名录。
εἰ δὲ μή, πράγματʼ ἂν εἶχες ἐκμανθάνων.
否则，你为了彻底记住它会吃尽苦头。
ΙΠ. πόθεν, ὦ Σώκρατες;
希庇阿斯：怎么会呢，苏格拉底？
ἅπαξ ἀκούσας πεντήκοντα ὀνόματα ἀπομνημονεύσω.
我听一遍就能默记住五十个名字。