§326ΣΩ.
οἱ δὲ διδάσκαλοι τούτων τε ἐπιμελοῦνται, καὶ ἐπειδὰν αὖ γράμματα μάθωσιν καὶ μέλλωσιν συνήσειν τὰ γεγραμμένα ὥσπερ τότε τὴν φωνήν, παρατιθέασιν αὐτοῖς ἐπὶ τῶν βάθρων ἀναγιγνώσκειν ποιητῶν ἀγαθῶν ποιήματα καὶ ἐκμανθάνειν ἀναγκάζουσιν, ἐν οἷς πολλαὶ μὲν νουθετήσεις ἔνεισιν πολλαὶ δὲ διέξοδοι καὶ ἔπαινοι καὶ ἐγκώμια παλαιῶν ἀνδρῶν ἀγαθῶν, ἵνα ὁ παῖς ζηλῶν μιμῆται καὶ ὀρέγηται τοιοῦτος γενέσθαι.
苏格拉底：而教师们不仅注意这些，而且，一旦孩子们学会了写字，并开始能够理解写下来的东西，就像他们以前理解口头语言一样，教师们就会在课椅上把优秀诗人的作品放在他们面前让他们阅读，并强迫他们背诵下来。 在这些诗歌中，有许多规劝，也有许多对古代优秀人物的叙述、赞美和颂词，目的是让孩子们向往并模仿他们，渴望成为那样的人。
οἵ τʼ αὖ κιθαρισταί, ἕτερα τοιαῦτα, σωφροσύνης τε ἐπιμελοῦνται καὶ ὅπως ἂν οἱ νέοι μηδὲν κακουργῶσιν· πρὸς δὲ τούτοις, ἐπειδὰν κιθαρίζειν μάθωσιν, ἄλλων αὖ ποιητῶν ἀγαθῶν ποιήματα διδάσκουσι μελοποιῶν, εἰς τὰ κιθαρίσματα ἐντείνοντες, καὶ τοὺς ῥυθμούς τε καὶ τὰς ἁρμονίας ἀναγκάζουσιν οἰκειοῦσθαι ταῖς ψυχαῖς τῶν παίδων, ἵνα ἡμερώτεροί τε ὦσιν, καὶ εὐρυθμότεροι καὶ εὐαρμοστότεροι γιγνόμενοι χρήσιμοι ὦσιν εἰς τὸ λέγειν τε καὶ πράττειν· πᾶς γὰρ ὁ βίος τοῦ ἀνθρώπου εὐρυθμίας τε καὶ εὐαρμοστίας δεῖται.
同样，弹琴教师也注意培养节制，并确保年轻人不做任何坏事；此外，一旦他们学会了弹琴，教师们又会教授他们另一类优秀诗人——抒情诗人的诗歌，将这些诗配上琴乐，并强迫节奏与和声融入孩子们的灵魂，使他们变得更加温和，并且通过变得更有节奏与调和，使他们在言行上都有所裨益；因为人的整个生命都需要节奏与调和。
ἔτι τοίνυν πρὸς τούτοις εἰς παιδοτρίβου πέμπουσιν, ἵνα τὰ σώματα βελτίω ἔχοντες ὑπηρετῶσι τῇ διανοίᾳ χρηστῇ οὔσῃ, καὶ μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν διὰ τὴν πονηρίαν τῶν σωμάτων καὶ ἐν τοῖς πολέμοις καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πράξεσιν.
此外，在这些之外，他们还把孩子们送到体育教师那里，以便他们拥有更好的体魄，来服从他们那善良的心灵，而不至于因为身体的软弱，在战争和其他行动中被迫表现得胆怯。
καὶ ταῦτα ποιοῦσιν οἱ μάλιστα δυνάμενοι μάλιστα—μάλιστα δὲ δύνανται οἱ πλουσιώτατοι—καὶ οἱ τούτων ὑεῖς, πρῳαίτατα εἰς διδασκάλων τῆς ἡλικίας ἀρξάμενοι φοιτᾶν, ὀψιαίτατα ἀπαλλάττονται.
那些最有力的人最会这样做——而最富有的人则是最有力的人——他们的儿子在年龄上最早开始上学，也最晚离开学校。
ἐπειδὰν δὲ ἐκ διδασκάλων ἀπαλλαγῶσιν, ἡ πόλις αὖ τούς τε νόμους ἀναγκάζει μανθάνειν καὶ κατὰ τούτους ζῆν κατὰ παράδειγμα, ἵνα μὴ αὐτοὶ ἐφʼ αὑτῶν εἰκῇ πράττωσιν, ἀλλʼ ἀτεχνῶς ὥσπερ οἱ γραμματισταὶ τοῖς μήπω δεινοῖς γράφειν τῶν παίδων ὑπογράψαντες γραμμὰς τῇ γραφίδι οὕτω τὸ γραμματεῖον διδόασιν καὶ ἀναγκάζουσι γράφειν κατὰ τὴν ὑφήγησιν τῶν γραμμῶν, ὣς δὲ καὶ ἡ πόλις νόμους ὑπογράψασα, ἀγαθῶν καὶ παλαιῶν νομοθετῶν εὑρήματα, κατὰ τούτους ἀναγκάζει καὶ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι, ὃς δʼ ἂν ἐκτὸς βαίνῃ τούτων, κολάζει·
当他们离开学校后，城邦又会强迫他们学习法律，并以此为范本来生活，以免他们凭着自己胡作非为；而是完全像书法教师为那些还不会写字的孩子用铁笔预先画好线条，然后把写字板给他们，强迫他们按照线条的指引去写一样，城邦也同样预先拟定好法律——这些都是古代优秀立法者的发明——强迫他们按照这些法律去统治和被统治，惩罚任何越出这些范围的人。
καὶ ὄνομα τῇ κολάσει ταύτῃ καὶ παρʼ ὑμῖν καὶ ἄλλοθι πολλαχοῦ, ὡς εὐθυνούσης τῆς δίκης, εὐθῦναι.
这种惩罚在你们那里以及其他许多地方被称为“纠正”，因为正义使人归于正直。
τοσαύτης οὖν τῆς ἐπιμελείας οὔσης περὶ ἀρετῆς ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ, θαυμάζεις, ὦ Σώκρατες, καὶ ἀπορεῖς εἰ διδακτόν ἐστιν ἀρετή;
因此，苏格拉底，既然私下和公家对美德都有如此多的关注，你还会感到惊讶并困惑于美德是否可以传授吗？
ἀλλʼ οὐ χρὴ θαυμάζειν, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον εἰ μὴ διδακτόν.
但是不应该感到惊讶，相反，如果它不可传授，那才更应该感到惊讶。
§327ΣΩ.
διὰ τί οὖν τῶν ἀγαθῶν πατέρων πολλοὶ ὑεῖς φαῦλοι γίγνονται;
苏格拉底：“那么为什么优秀父亲的许多儿子会变得平庸呢？
τοῦτο αὖ μάθε· οὐδὲν γὰρ θαυμαστόν, εἴπερ ἀληθῆ ἐγὼ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἔλεγον, ὅτι τούτου τοῦ πράγματος, τῆς ἀρετῆς, εἰ μέλλει πόλις εἶναι, οὐδένα δεῖ ἰδιωτεύειν.
”现在请学习这一点；因为这没有什么好惊讶的，如果我之前说的是真话，即在这个事务，也就是美德上，如果城邦要存在，就没有人应当是门外汉。
εἰ γὰρ δὴ ὃ λέγω οὕτως ἔχει—ἔχει δὲ μάλιστα πάντων οὕτως—ἐνθυμήθητι ἄλλο τῶν ἐπιτηδευμάτων ὁτιοῦν καὶ μαθημάτων προελόμενος.
因为如果我所说确实如此——而且事实确实最是如此——请在你选择的任何其他行业和学习科目中思考一下。
εἰ μὴ οἷόν τʼ ἦν πόλιν εἶναι εἰ μὴ πάντες αὐληταὶ ἦμεν ὁποῖός τις ἐδύνατο ἕκαστος, καὶ τοῦτο καὶ ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ πᾶς πάντα καὶ ἐδίδασκε καὶ ἐπέπληττε τὸν μὴ καλῶς αὐλοῦντα, καὶ μὴ ἐφθόνει τούτου, ὥσπερ νῦν τῶν δικαίων καὶ τῶν νομίμων οὐδεὶς φθονεῖ οὐδʼ ἀποκρύπτεται ὥσπερ τῶν ἄλλων τεχνημάτων—λυσιτελεῖ γὰρ οἶμαι ἡμῖν ἡ ἀλλήλων δικαιοσύνη καὶ ἀρετή· διὰ ταῦτα πᾶς παντὶ προθύμως λέγει καὶ διδάσκει καὶ τὰ δίκαια καὶ τὰ νόμιμα—εἰ οὖν οὕτω καὶ ἐν αὐλήσει πᾶσαν προθυμίαν καὶ ἀφθονίαν εἴχομεν ἀλλήλους διδάσκειν, οἴει ἄν τι, ἔφη, μᾶλλον, ὦ Σώκρατες, τῶν ἀγαθῶν αὐλητῶν ἀγαθοὺς αὐλητὰς τοὺς ὑεῖς γίγνεσθαι ἢ τῶν φαύλων;
如果除非我们每个人都尽其所能成为长笛手，否则城邦就无法存在，而且每个人在私下和公家都把这教给每个人，并斥责那些吹得不好的人，并且对此不吝啬，就像现在没有人对正义和法律的事情吝啬，也不像对待其他技术那样隐瞒一样——因为我认为我们彼此的正义和美德对我们是有益的；由于这些原因，每个人都乐意向每个人讲述并传授正义和法律——如果因此在吹长笛上我们也有互相传授的所有热忱和慷慨，苏格拉底，你认为优秀长笛手的儿子会比平庸长笛手的儿子更容易成为优秀的长笛手吗？ 他说道。
οἶμαι μὲν οὔ, ἀλλὰ ὅτου ἔτυχεν ὁ ὑὸς εὐφυέστατος γενόμενος εἰς αὔλησιν, οὗτος ἂν ἐλλόγιμος ηὐξήθη, ὅτου δὲ ἀφυής, ἀκλεής· καὶ πολλάκις μὲν ἀγαθοῦ αὐλητοῦ φαῦλος ἂν ἀπέβη, πολλάκις δʼ ἂν φαύλου ἀγαθός· ἀλλʼ οὖν αὐληταί γʼ ἂν πάντες ἦσαν ἱκανοὶ ὡς πρὸς τοὺς ἰδιώτας καὶ μηδὲν αὐλήσεως ἐπαΐοντας.
我认为不会，而是无论谁的儿子碰巧在吹长笛上最有天赋，他就会成长为著名的乐手，而没有天赋的人则会寂寂无名；往往优秀的长笛手会产生平庸的儿子，而平庸的长笛手也会产生优秀的儿子；但无论如何，与那些对吹长笛一无所知的门外汉相比，他们所有人都会是合格的长笛手。
οὕτως οἴου καὶ νῦν, ὅστις σοι ἀδικώτατος φαίνεται ἄνθρωπος τῶν ἐν νόμοις καὶ ἀνθρώποις τεθραμμένων, δίκαιον αὐτὸν εἶναι καὶ δημιουργὸν τούτου τοῦ πράγματος, εἰ δέοι αὐτὸν κρίνεσθαι πρὸς ἀνθρώπους οἷς μήτε παιδεία ἐστὶν μήτε δικαστήρια μήτε νόμοι μηδὲ ἀνάγκη μηδεμία διὰ παντὸς ἀναγκάζουσα ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, ἀλλʼ εἶεν ἄγριοί τινες οἷοίπερ οὓς πέρυσιν Φερεκράτης ὁ ποιητὴς ἐδίδαξεν ἐπὶ Ληναίῳ.
现在你也应该这样看待：在那些根据法律和人类社会抚养大的人中，哪怕是对你来说最不正义的人，如果必须拿他与那些既无教育、又无审判所、也无法律，更无任何始终强迫他们关注美德的必然性，而是像去年诗人斐雷克拉特在列奈乌姆节上上演的剧中的那些野人一样的人相比，他也是一个正义的人，是这个事务的专家。
ἦ σφόδρα ἐν τοῖς τοιούτοις ἀνθρώποις γενόμενος, ὥσπερ οἱ ἐν ἐκείνῳ τῷ χορῷ μισάνθρωποι, ἀγαπήσαις ἂν εἰ ἐντύχοις Εὐρυβάτῳ καὶ Φρυνώνδᾳ, καὶ ἀνολοφύραιʼ ἂν ποθῶν τὴν τῶν ἐνθάδε ἀνθρώπων πονηρίαν.
如果你置身于这样的人群之中，就像那个合唱队里的厌世者一样，如果你遇到尤里巴图斯和弗里农达斯，你一定会非常庆幸，并且会哀叹，怀念这里人们的邪恶。
νῦν δὲ τρυφᾷς, ὦ Σώκρατες, διότι πάντες διδάσκαλοί εἰσιν ἀρετῆς καθʼ ὅσον δύνανται ἕκαστος, καὶ οὐδείς σοι φαίνεται·
但现在你太挑剔了，苏格拉底，因为每个人都在竭尽所能地成为美德的教师，而你却觉得没有一个人是。