Humanitext Reader

盖伦 · 论习惯 §3

外部因素的影响与习惯形成的身心适应

第 6 段,共 8 段 · 希腊语

内容简介

作者分析了外部作用于身体的因素(如寒暑、干燥、日光浴等)产生的影响,并论证了通过习惯获得的身体特性与自然特性类似,在面对这些外部因素时会产生相同的反应。

§3Ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἐσθιομένων τε καὶ πινομένων εὑρῆσθαί μοι δοκῶ τὴν αἰτίαν τῆς τῶν ἐθῶν δυνάμεως, ἐπὶ δὲ τῶν ἔξωθεν ἡμῖν προσπιπτόντων ἴδωμεν ἐφεξῆς.
那么,关于吃喝之物,我想我已经找到了习惯之力量的原因,接下来让我们看看从外部作用于我们的事物。
ἔοικε γὰρ καὶ ταῦτα τὴν αὐτὴν κατὰ γένος ἔχειν αἰτίαν τοῖς προειρημένοις.
因为这些事物似乎在“属”的级别上,与前述事物有着相同的原因。
ἀλλοίωσιν οὖν τιν’ ἐργάζεται κατὰ τὸ σῶμα μάλιστα μὲν τῶν ἐπιπολῆς μορίων, ἤδη δὲ καὶ τῶν διὰ βάθους.
因此,它在身体中,特别是在表层部分,甚至已经在深层部分,引起了某种变化。
πιλεῖται μὲν γὰρ καὶ συνάγεται καὶ σφίγγεται καὶ πυκνοῦται τὸ δέρμα πρῶτον μὲν ὑπὸ τῶν ψυχόντων, ἐφεξῆς δὲ καὶ τὰ τούτῳ συνεχῆ κἂν ἐν χρόνῳ πλείονι τὴν αὐτὴν ἀλλοίωσιν πάσχῃ τὸ σῶμα, καὶ τοῖς διὰ βάθους ἡ κοινωνία τῆς μεταβολῆς γίνεται.
因为皮肤首先被冷却物压榨、收缩、收紧和凝聚,接着与它相连的部分也是如此,即使在更长的时间里身体遭受同样的变化,深层部分也同样分享了这种改变。
κατ’ ἀρχὰς δ’ εὐθέως κατὰ συμβεβηκός, οὐ πρώτως, ὑπὸ τοῦ δρῶντος αἰτίου μεταβολὴ καὶ ἀλλοίωσις οὐχ ἥκιστα τοῖς ἐν τῷ βάθει κειμένοις συμπίπτει· πυκνωθέντος γὰρ τοῦ δέρματος ἀθροίζεται κατὰ τὸ τοῦ σώματος ὅλου βάθος ἡ θερμασία.
但在最初,由于作用因的关系,不仅是直接地,而且是附带地、而非主要地,深层的器官也同样发生了不小的变化和变质;因为当皮肤凝聚时,热力便聚集在整个身体的深处。
ὥσπερ δὲ τὸ ψῦχον αἴτιον τὰς εἰρημένας ἀλλοιώσεις ἐργάζεται, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον τὰς ἐναντίας αὐτῷ τὸ θερμαῖνον.
正如冷却原因引起上述变化一样,按照同样的道理,温热原因则引起与它相反的变化。
καὶ γὰρ φύσιν ἔχει πρὸς τῶν ἐναντίων γίνεσθαι τὰ ἐναντία, τὰ μὲν πρώτως, τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός, ἐφ’ ὧν δὴ καὶ μάλιστα σφάλλονται πολλοὶ θεώμενοί τινα κατὰ συμβεβηκὸς ὡσαύτως ἐπιτελούμενα πρὸς τῶν ἐναντίων, ὥσπερ γε πάλιν καὶ ἐναντία πολλάκις ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰτίων γινόμενα.
因为相反的事物由相反的事物产生是自然规律,有的是主要的,有的是附带的,正是在这一点上,许多人在观察到有些事情同样是由相反的事物附带完成时,特别容易犯错,正如相反的事情也常常由相同的原因产生一样。
ἀμέλει κἀπὶ τῶν θερμαινόντων ὁμοίως ἀπατᾶσθαι συμβαίνει.
事实上,在温热事物的情况下,人们同样会受到欺骗。
τὸ γοῦν θερμὸν αἴτιον, οἷον ὁ ἥλιος, ὁπόταν ὁμιλήσῃ τινὶ σώματι πολυχρονίως, ἐναντίαν διάθεσιν τῇ κατ’ ἀρχὰς ἐργάζεται περὶ αὐτό.
例如,温热的原因(如太阳),当它与某个身体长期接触时,会在该身体周围产生与最初相反的体质。
ἐν ἀρχῇ μὲν γὰρ ἀλεαίνων ἡμᾶς διαχεῖ μὲν τὰ ὑγρά, χαλᾷ δὲ τὸ δέρμα καὶ μαλακωτέρας ἐργάζεται τὰς σάρκας· εἰ δὲ πλέοσιν ἡμέραις ὥρᾳ θέρους ἐν αὐτῷ διατρίψειέ τις γυμνός, αὐχμηρὸν μὲν καὶ σκληρὸν τούτῳ γίνεται τὸ δέρμα, ξηραὶ δ’ αἱ σάρκες.
因为在最初,它温暖我们,发散体液,放松皮肤,使肌肉变软;但如果有人在夏天赤身裸体在太阳下度过许多天,他的皮肤就会变得干燥而坚硬,肌肉也会变得干燥。
ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν τοιούτων οὐ μόνης τῆς πολυχρονίου θερμασίας τοὖργον ἀλλὰ καὶ τῆς ἐζευγμένης αὐτῇ ξηρότητος.
但在这些情况下,这不仅是长期温热的作用,也是与它结合在一起的干燥的作用。
καὶ πολλάκις γ’ ἡμᾶς ἐν τοῖς περὶ τῶν αἰτίων λογισμοῖς σφάλλει τοῦτο παρορωμένης τῆς ἐπιπλεκομένης αἰτίας.
在关于原因的推论中,这常常使我们犯错,因为交织在一起的原因被忽视了。
ἐχρῆν γὰρ ἡμᾶς ἐννοεῖν ἕτερον μέν τι δρᾶν τὴν ὑγρὰν θερμασίαν, ἕτερον δὲ τὴν ξηράν, ὅπερ οὐ ποιοῦμεν ἐνίοτε καὶ διὰ τοῦτο σφαλλόμεθα τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν ἑκατέρων τῶν αἰτίων παρορῶντες· εἰ δὲ τις προσέχοι τὸν νοῦν, εἴσεται φυλαττομένην ἑκατέραν.
我们本应当认识到,潮湿的温热做一件事,而干燥的温热做另一件事,但我们有时没有这样做,因此犯了错误,忽视了这两种原因各自特有的作用;但如果有人加以注意,他就会知道两者各自的作用都被保留了。
ὥσπερ γὰρ ἡ μὲν ὑγρότης μόνη χωρὶς θερμότητος ἢ ψύξεως ἐπιφανοῦς ὑγραίνει τὸ σῶμα, τῆς θερμότητος θερμαινούσης, οὕτως ἡ σύνοδος ἀμφοτέρων ἀμφότερα φαίνεται δρῶσα.
因为正如仅有潮湿(没有显著的温热或冷却)能滋润身体,而温热能温暖身体一样,两者的结合似乎同时起到了这两种作用。
κατὰ μὲν οὖν τὰ τῶν γλυκέων ὑδάτων λουτρὰ συμβαίνει τοῦτο, κατὰ δὲ τὰ εἱληθερῆ τὸ ξηραῖνον αἴτιον ἐπιπλέκεται τῷ θερμαίνοντι.
因此,在淡水浴中会发生这种情况,但在日光浴中,干燥的原因与温热的原因交织在一起。
τοιοῦτος γὰρ ὁ θηρινὸς ἥλιος, ὥστ’ εἰκός, ὅσοι γυμνοὶ τὸ πλεῖστον ἐν αὐτῷ διατρίβουσιν, ὥσπερ οἵ τε θερισταὶ καὶ οἱ ναῦται, σκληρὸν καὶ ξηρὸν αὐτῶν γίνεσθαι τὸ δέρμα παραπλησίως τῷ τῶν φολιδωτῶν ζῴων.
因为夏天的太阳就是这样的,所以那些大部分时间赤身裸体在阳光下度过的人(如割麦人和船员),他们的皮肤变得坚硬和干燥,类似于有鳞动物的皮肤,这是很自然的。
ὥσπερ οὖν αἱ φυσικαὶ τῶν σωμάτων ἰδιότητές τε καὶ τῆς ὅλης οὐσίας διαφοραί τε τοῦ δέρματος κατὰ σκληρότητα καὶ μαλακότητα πυκνότητά τε καὶ μανότητα διαφόρων μὲν ἐδεσμάτων τε καὶ πομάτων χρῄζουσιν, οὐχ ὁμοίως δ’ ἀλλήλαις ἅπασαι διατίθενται θερμαινόμεναί τε καὶ ψυχόμεναι, οὕτως αἱ δι’ ἔθος γινόμεναι ταῖς φυσικαῖς παραπλήσιαι τὴν αὐτὴν ἐκείναις ἴσχουσιν ὠφέλειάν τε καὶ βλάβην ἐκ τῆς τῶν ἐσθιομένων τε καὶ πινομένων ψυχόντων τε καὶ θερμαινόντων ἀλλοιώσεως.
因此,正如身体的自然特性以及皮肤整体组织在硬与软、密与疏方面的差异需要不同的食物和饮料,并且在变热或变冷时彼此受到的影响并不相同一样,同样地,通过习惯产生的体质与自然体质类似,从吃喝之物以及冷却和温热之物的变化中,获得与自然体质相同的益处和伤害。
ἀραιὸν μὲν γὰρ καὶ μαλακὸν σῶμα ῥᾳδίως πάσχει θερμαινόμενόν τε καὶ ψυχόμενον· πυκνὸν δὲ καὶ σκληρὸν ἀνέχεταί τε καὶ καταφρονεῖ τῶν ἔξωθεν αὐτῷ προσπιπτόντων ἁπάντων, οὐ μόνον εἰ θερμαίνοιεν ἢ ψύχοιεν, ἀλλ’ εἰ καὶ σκληρὸν εἴη τι καὶ τραχύ.
因为稀疏而柔软的身体在变热或变冷时很容易受到影响;而紧密而坚硬的身体则能忍受并轻视所有从外部作用于它的事物,不仅在它们变热或变冷时如此,即使有什么东西是坚硬和粗糙的也是如此。
διὸ καὶ χαμευνίας ἀνέχεται ταῦτα, τῶν ἐναντίως διακειμένων οὐ φερόντων αὐτάς· καὶ γὰρ θλᾶται ῥᾳδίως καὶ ψύχεται καὶ πᾶν ὁτιοῦν ἑτοίμως πάσχει.
因此,这些身体甚至能忍受卧地,而处于相反状态的人则无法忍受;因为他们很容易被挫伤、受凉,并且随时准备承受任何变化。

词汇与语法注释

  1. §3εὑρῆσθαί μοι δοκῶ — 动词 δοκῶ 搭配完成时不定式 εὑρῆσθαι 表明主观的确信(“我相信我已经找到了”或“我自以为已找到了”),而非单纯的被动表现。
  2. §3κἂν ἐν χρόνῳ πλείονι τὴν αὐτὴν ἀλλοίωσιν πάσχῃ τὸ σῶμα — κἄν 是 καὶ ἐάν 的缩合(“即使/哪怕”),引导带虚拟语气 πάσχῃ 的让步条件从句。此处用以解释表层的变化随着时间推移如何逐渐传导至深部。
  3. p.14κατ’ ἀρχὰς δ’ εὐθέως κατὰ συμβεβηκὸς, οὐ πρώτως — 源于亚里士多德哲学的术语区分:κατὰ συμβεβηκός(附带地/偶发地)与 πρώτως(主要地/本质地)。这解释了外部冷却使皮肤凝聚(一次性作用),进而将热力锁在体内从而使深部温热(附带性作用)的机制。
  4. p.14ἐφ’ ὧν δὴ καὶ μάλιστα σφάλλονται — 关系代词 ὧν 为中性复数,指代前句所述的整个情况(相反的事物或主要或附带地由相反者产生)。这是一种过渡性的关系代词用法,意为“在这些事情上”。
  5. p.14ἐχρῆν γὰρ ἡμᾶς ἐννοεῖν — 非人称动词 χρή 的未完成过去时 ἐχρῆν(或 χρῆν)用于表示过去未实现的义务(“我们本应当认识到[但实际上没有这样做]”),具有反事实的语气。
  6. p.14παρορωμένης τῆς ἐπιπλεκομένης αἰτίας — 带现在时被动分词 παρορωμένης 的属格独立结构,表示原因或条件(“因为交织在一起的原因被忽视了”),用以解释物理原因推论中犯错的根源。

引用这一段

盖伦, 论习惯 §3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg103.humanitext-grc1:3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。