§7.1ὥς γε μὴν φιλόπολις ἦν καθʼ ἓν μὲν ἕκαστον μακρὸν ἂν εἴη γράφειν· οἴομαι γὰρ οὐδὲν εἶναι τῶν πεπραγμένων αὐτῷ ὅ τι οὐκ εἰς τοῦτο συντείνει.
至于他多么热爱祖国,若要一件件写来,未免太冗长了;因为我认为,在他所做的一切事情中,没有哪一件不是为了这个目的。
ὡς δʼ ἐν βραχεῖ εἰπεῖν, ἅπαντες ἐπιστάμεθα ὅτι Ἀγησίλαος, ὅπου ᾤετο τὴν πατρίδα τι ὠφελήσειν, οὐ πόνων ὑφίετο, οὐ κινδύνων ἀφίστατο, οὐ χρημάτων ἐφείδετο, οὐ σῶμα, οὐ γῆρας προὐφασίζετο, ἀλλὰ καὶ βασιλέως ἀγαθοῦ τοῦτο ἔργον ἐνόμιζε, τὸ τοὺς ἀρχομένους ὡς πλεῖστα ἀγαθὰ ποιεῖν.
简而言之,我们大家都知道,阿格西劳斯只要认为能给祖国带来某些益处,就从不推辞劳苦,从不规避危险,从不吝惜金钱,也从不以身体或年老为借口,反而认为,多给臣民带来好处,才是一个好国王的职责。
§7.2ἐν τοῖς μεγίστοις δὲ ὠφελήμασι τῆς πατρίδος καὶ τόδε ἐγὼ τίθημι αὐτοῦ, ὅτι δυνατώτατος ὢν ἐν τῇ πόλει φανερὸς ἦν μάλιστα τοῖς νόμοις λατρεύων.
在对祖国的最大贡献中,我也把他的以下表现列入其中:尽管他是城邦中最有权势的人,但他显然最服从法律。
τίς γὰρ ἂν ἠθέλησεν ἀπειθεῖν ὁρῶν τὸν βασιλέα πειθόμενον;
因为看到国王顺从,谁还愿意违抗呢?
τίς δʼ ἂν ἡγούμενος μειονεκτεῖν νεώτερόν τι ἐπεχείρησε ποιεῖν εἰδὼς τὸν βασιλέα νομίμως καὶ τὸ κρατεῖσθαι φέροντα;
而有谁在认为自己吃亏时,既然知道国王依法行事、甚至甘心接受统治,还会企图发动叛乱呢?
§7.3ὃς καὶ πρὸς τοὺς διαφόρους ἐν τῇ πόλει ὥσπερ πατὴρ πρὸς παῖδας προσεφέρετο.
他对城邦里的政敌也像父亲对孩子一样。
ἐλοιδορεῖτο μὲν γὰρ ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασιν, ἐτίμα δʼ εἴ τι καλὸν πράττοιεν, παρίστατο δʼ εἴ τις συμφορὰ συμβαίνοι, ἐχθρὸν μὲν οὐδένα ἡγούμενος πολίτην, ἐπαινεῖν δὲ πάντας ἐθέλων, σῴζεσθαι δὲ πάντας κέρδος νομίζων, ζημίαν δὲ τιθεὶς εἰ καὶ ὁ μικροῦ ἄξιος ἀπόλοιτο·
因为当他们犯错时,他会加以责备;如果他们做了什么好事,他就会予以表彰;如果遇到什么灾难,他就会挺身相助。 他不把任何公民当作敌人,乐于赞赏所有人,认为所有人的得救就是利益,并把即使是微不足道的人的死亡也看作损失。
εἰ δʼ ἐν τοῖς νόμοις ἠρεμοῦντες διαμένοιεν, δῆλος ἦν εὐδαίμονα μὲν αἰεὶ ἔσεσθαι τὴν πατρίδα λογιζόμενος, ἰσχυρὰν δὲ τότε ὅταν οἱ Ἕλληνες σωφρονῶσιν.
如果他们能一直在法律下安分守己,他显然认为祖国将永远幸福,且在希腊人保持理智时祖国将会强大。
§7.4εἴ γε μὴν αὖ καλὸν Ἕλληνα ὄντα φιλέλληνα εἶναι, τίνα τις οἶδεν ἄλλον στρατηγὸν ἢ πόλιν οὐκ ἐθέλοντα αἱρεῖν, ὅταν οἴηται πορθήσειν, ἢ συμφορὰν νομίζοντα τὸ νικᾶν ἐν τῷ πρὸς Ἕλληνας πολέμῳ;
另一方面,如果作为希腊人而热爱希腊是一件美事,那么有谁还知道有哪个将军或城邦,在认为可以掠夺城市时却不愿占领它,或者把在对希腊人的战争中获胜看作是一场灾难呢?
§7.5ἐκεῖνος τοίνυν, ἀγγελίας μὲν ἐλθούσης αὐτῷ ὡς ἐν τῇ ἐν Κορίνθῳ μάχῃ ὀκτὼ μὲν Λακεδαιμονίων, ἐγγὺς δὲ μύριοι τεθναῖεν τῶν πολεμίων, οὐκ ἐφησθεὶς φανερὸς ἐγένετο, ἀλλʼ εἶπεν ἄρα·
因此,当他收到消息说在科林斯的战斗中,拉刻代蒙人死了八个,而敌人死了将近一万时,他显然没有流露出喜悦,反而叹息道:“可怜的希腊啊!
φεῦ σου, ὦ Ἑλλάς, ὁπότε οἱ νῦν τεθνηκότες ἱκανοὶ ἦσαν ζῶντες νικᾶν μαχόμενοι πάντας τοὺς βαρβάρους.
如果现在死去的人还活着,他们本来有能力在战斗中战胜所有的蛮族。
§7.6Κορινθίων γε μὴν τῶν φευγόντων λεγόντων ὅτι ἐνδιδοῖτο αὐτοῖς ἡ πόλις, καὶ μηχανὰς ἐπιδεικνύντων αἷς πάντως ἤλπιζον ἂν ἑλεῖν τὰ τείχη, οὐκ ἤθελε προσβάλλειν, λέγων ὅτι οὐκ ἀνδραποδίζεσθαι δέοι Ἑλληνίδας πόλεις ἀλλὰ σωφρονίζειν.
” 然而,当流亡的科林斯人说城邦正要向他们投降,并展示了他们确信能借以攻破城墙的攻城器械时,他却不愿进攻,说不应该奴役希腊的城邦,而应该让他们恢复理智。
εἰ δὲ τοὺς ἁμαρτάνοντας, ἔφη, ἡμῶν αὐτῶν ἀφανιοῦμεν, ὁρᾶν χρὴ μὴ οὐδʼ ἕξομεν μεθʼ ὅτου τῶν βαρβάρων κρατήσομεν.
他说:“如果我们把我们中间犯错的人消灭掉,我们必须警惕,是否连一个能和我们一起战胜蛮族的人都找不到了。
§7.7εἰ δʼ αὖ καλὸν καὶ μισοπέρσην εἶναι, ὅτι καὶ ὁ πάλαι ἐξεστράτευσεν ὡς δουλωσόμενος τὴν Ἑλλάδα καὶ ὁ νῦν συμμαχεῖ μὲν τούτοις μεθʼ ὁποτέρων ἂν οἴηται μείζω βλάψειν, δωρεῖται δʼ ἐκείνοις οὓς ἂν νομίζῃ λαβόντας πλεῖστα κακὰ τοὺς Ἕλληνας ποιήσειν, εἰρήνην δὲ συμπράττει ἐξ ἧς ἂν ἡγῆται μάλιστα ἡμᾶς ἀλλήλοις πολεμήσειν, ὁρῶσι μὲν οὖν ἅπαντες ταῦτα· ἐπεμελήθη δὲ τίς ἄλλος πώποτε πλὴν Ἀγησίλαος ἢ ὅπως φῦλόν τι ἀποστήσεται τοῦ Πέρσου ἢ ὅπως τὸ ἀποστὰν μὴ ἀπόληται ἢ τὸ παράπαν ὡς καὶ βασιλεὺς κακὰ ἔχων μὴ δυνήσεται τοῖς Ἕλλησι πράγματα παρέχειν;
” 另一方面,如果痛恨波斯也是一件美事——因为过去的波斯王出征是为了奴役希腊,而现在的波斯王则与他认为能造成更大伤害的任何一方结盟,向他认为接受馈赠后会对希腊人造成最大危害的人赠送礼物,并促成他认为最能让我们互相攻伐的和平,这些都是所有人有目共睹的——那么除了阿格西劳斯,还有谁曾操心过如何让某个部落背叛波斯王,或者如何让背叛的部落不致灭亡,或者根本上如何让自身难保的波斯王无法给希腊人制造麻烦呢?
ὃς καὶ πολεμούσης τῆς πατρίδος πρὸς Ἕλληνας ὅμως τοῦ κοινοῦ ἀγαθοῦ τῇ Ἑλλάδι οὐκ ἠμέλησεν, ἀλλʼ ἐξέπλευσεν ὅ τι δύναιτο κακὸν ποιήσων τὸν βάρβαρον.
即使在他的祖国与希腊人交战时,他也没有忽视希腊的共同利益,而是乘船出海,尽可能给蛮族制造灾难。