§65καίτοι πῶς ἄν τις τὴν ἀνδρίαν ἢ τὴν φρόνησιν ἢ σύμπασαν τὴν ἀρετὴν τὴν Εὐαγόρου φανερώτερον ἐπιδείξειεν ἢ διὰ τοιούτων ἔργων καὶ κινδύνων;
可是，有谁能比通过这样的伟绩和危难更显明地展现埃瓦戈拉斯的勇敢、智慧，或其全部美德呢？
οὐ γὰρ μόνον φανεῖται τοὺς ἄλλους πολέμους, ἀλλὰ καὶ τὸν τῶν ἡρώων ὑπερβαλόμενος, τὸν ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων ὑμνούμενον.
因为显而易见，他不仅超越了其他的战争，而且超越了被全人类所颂扬的英雄们的战争。
οἱ μὲν γὰρ μεθʼ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος Τροίαν μόνην εἷλον, ὁ δὲ μίαν πόλιν ἔχων πρὸς ἅπασαν τὴν Ἀσίαν ἐπολέμησεν· ὥστʼ εἰ τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ἐγκωμιάζειν αὐτὸν ἠβουλήθησαν ὅσοι περ ἐκείνους, πολὺ ἂν μείζω καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν ἔλαβεν.
因为他们协同整个希腊才攻占了区区一座特洛伊，而他仅凭一座城市，便与整个亚细亚交战；因此，如果有像颂扬他们那样多的人渴望颂扬他，他将会获得远比他们更为伟大的名声。
§66τίνα γὰρ εὑρήσομεν τῶν τότε γενομένων, εἰ τοὺς μύθους ἀφέντες τὴν ἀλήθειαν σκοποῖμεν, τοιαῦτα διαπεπραγμένον, ἢ τίνα τοσούτων μεταβολῶν ἐν τοῖς πράγμασιν αἴτιον γεγενημένον;
因为，如果我们撇开神话而直视真理，在当时的人们中，我们能找到谁完成了这样的伟绩，或者谁成为了世事中如此多变革的起因？
ὃς αὑτὸν μὲν ἐξ ἰδιώτου τύραννον κατέστησε, τὸ δὲ γένος ἅπαν ἀπεληλαμένον τῆς πολιτείας εἰς τὰς προσηκούσας τιμὰς πάλιν ἐπανήγαγε, τοὺς δὲ πολίτας ἐκ βαρβάρων μὲν Ἕλληνας ἐποίησεν, §67ἐξ ἀνάνδρων δὲ πολεμικούς, ἐξ ἀδόξων δʼ ὀνομαστούς, τὸν δὲ τόπον ἄμικτον ὅλον παραλαβὼν καὶ παντάπασιν ἐξηγριωμένον ἡμερώτερον καὶ πραότερον κατέστησεν, ἔτι δὲ πρὸς τούτοις εἰς ἔχθραν μὲν βασιλεῖ καταστὰς οὕτως αὐτὸν ἠμύνατο καλῶς ὥστʼ ἀείμνηστον γεγενῆσθαι τὸν πόλεμον τὸν περὶ Κύπρον, ὅτε δʼ ἦν αὐτῷ σύμμαχος, τοσούτῳ χρησιμώτερον αὑτὸν παρέσχε τῶν ἄλλων §68ὥσθʼ ὁμολογουμένως μεγίστην αὐτῷ συμβαλέσθαι δύναμιν εἰς τὴν ναυμαχίαν τὴν περὶ Κνίδον, ἧς γενομένης βασιλεὺς μὲν ἁπάσης τῆς Ἀσίας κύριος κατέστη, Λακεδαιμόνιοι δʼ ἀντὶ τοῦ τὴν ἤπειρον πορθεῖν περὶ τῆς αὑτῶν κινδυνεύειν ἠναγκάσθησαν, οἱ δʼ Ἕλληνες ἀντὶ δουλείας αὐτονομίας ἔτυχον, Ἀθηναῖοι δὲ τοσοῦτον ἐπέδοσαν ὥστε τοὺς πρότερον αὐτῶν ἄρχοντας ἐλθεῖν αὐτοῖς τὴν ἀρχὴν δώσοντας.
他使自己从一介平民成为僭主，并将所有被逐出国政的整个家族重新带回其应得的荣誉中，使市民们从蛮族变成希腊人，从懦弱变成好战，从默默无闻变成赫赫有名，并将接管时完全不相往来且彻底荒芜的整片土地变得更加温和与文明；不仅如此，当他与国王交恶时，他如此出色地进行防卫，以至于关于塞浦路斯的这场战争被永远铭记，而当他是其盟友时，他展现出比其他人有用得多的自己，以至于众所公认，他在克尼多斯附近的附近海战中为国王贡献了最大的力量，这场海战发生后，国王成为了整个亚细亚的霸主，而拉刻代蒙人不仅无法蹂躏大陆，反而被迫为自己的国土承担危险，希腊人获得了自主而非奴役，雅典人也得到了极大的提升，以至于先前统治他们的人竟然前来将统治权双手奉上。
§69ὥστʼ εἴ τις ἔροιτό με, τί νομίζω μέγιστον εἶναι τῶν Εὐαγόρᾳ πεπραγμένων, πότερον τὰς ἐπιμελείας καὶ τὰς παρασκευὰς τὰς πρὸς Λακεδαιμονίους ἐξ ὧν τὰ προειρημένα γέγονεν, ἢ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἢ τὴν κατάληψιν τῆς βασιλείας, ἢ τὴν ὅλην τῶν πραγμάτων διοίκησιν, εἰς πολλὴν ἀπορίαν ἂν κατασταίην· ἀεὶ γάρ μοι δοκεῖ μέγιστον εἶναι καὶ θαυμαστότατον καθʼ ὅ τι ἂν αὐτῶν ἐπιστήσω τὴν διάνοιαν.
因此，如果有人问我，我认为在埃瓦戈拉斯所完成的伟绩中，哪一项最为伟大——是对抗拉刻代蒙人的筹备与动员（前述功绩由此产生），还是最后的战争，还是夺取王权，还是对政务的整体管理——我将会陷入极大的困惑；因为无论我将心思集中在其中的哪一项上，那一项对我来说似乎始终是最大且最令人惊叹的。
§70ὥστʼ εἴ τινες τῶν προγεγενημένων διʼ ἀρετὴν ἀθάνατοι γεγόνασιν, οἶμαι κἀκεῖνον ἠξιῶσθαι ταύτης τῆς δωρεᾶς, σημείοις χρώμενος ὅτι καὶ τὸν ἐνθάδε χρόνον εὐτυχέστερον καὶ θεοφιλέστερον ἐκείνων διαβεβίωκεν.
所以，如果过去的某些人因美德而成为不死之身，我认为他也配得上获得这份馈赠，其根据在于：他在这地上的生活过得比他们更幸福、更蒙神宠爱。
τῶν μὲν γὰρ ἡμιθέων τοὺς πλείστους καὶ τοὺς ὀνομαστοτάτους εὑρήσομεν ταῖς μεγίσταις συμφοραῖς περιπεσόντας, Εὐαγόρας δʼ οὐ μόνον θαυμαστότατος ἀλλὰ καὶ μακαριστότατος ἐξ ἀρχῆς ὢν διετέλεσεν.
因为我们会发现，大多数半神和最著名的英雄都遭遇了极大的灾难，而埃瓦戈拉斯从一开始就不仅是最令人惊叹的，而且始终是最幸福的。
§71τί γὰρ ἀπέλιπεν εὐδαιμονίας, ὃς τοιούτων μὲν προγόνων ἔτυχεν οἵων οὐδεὶς ἄλλος, πλὴν εἴ τις ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἐκείνῳ γέγονεν, τοσοῦτον δὲ καὶ τῷ σώματι καὶ τῇ γνώμῃ τῶν ἄλλων διήνεγκεν ὥστε μὴ μόνον Σαλαμῖνος ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀσίας ἁπάσης ἄξιος εἶναι τυραννεῖν, κάλλιστα δὲ κτησάμενος τὴν βασιλείαν ἐν ταύτῃ τὸν βίον διετέλεσε, θνητὸς δὲ γενόμενος ἀθάνατον τὴν περὶ αὑτοῦ μνήμην κατέλιπε, τοσοῦτον δʼ ἐβίω χρόνον ὥστε μήτε τοῦ γήρως ἄμοιρος γενέσθαι μήτε τῶν νόσων μετασχεῖν τῶν διὰ ταύτην τὴν ἡλικίαν γιγνομένων.
因为他在幸福上还缺少什么呢？ 他拥有除他同宗之外无其他人能拥有的祖先，并且在身体和心智上都如此超越常人，以至于不仅配得上统治萨拉米斯，甚至配得上统治整个亚细亚，并且以最完美的方式夺得王权后在其中度过余生，虽为凡人却留下了关于他自身的不朽记忆，而且活了如此长的岁月，既没有失去老年的福分，也没有遭受因这一年龄而产生的疾病。
§72πρὸς δὲ τούτοις, ὃ δοκεῖ σπανιώτατον εἶναι καὶ χαλεπώτατον, εὐπαιδίας τυχεῖν ἅμα καὶ πολυπαιδίας, οὐδὲ τούτου διήμαρτεν, ἀλλὰ καὶ τοῦτʼ αὐτῷ συνέπεσεν.
此外，在看似最罕见、最困难的事情上——也就是同时获得优秀的子嗣和众多的子嗣——他也没有落空，而这也降临在他身上。
καὶ τὸ μέγιστον, ὅτι τῶν ἐξ αὑτοῦ γεγονότων οὐδένα κατέλιπεν ἰδιωτικοῖς ὀνόμασι προσαγορευόμενον, ἀλλὰ τὸν μὲν βασιλέα καλούμενον, τοὺς δʼ ἄνακτας, τὰς δʼ ἀνάσσας.
最伟大的是，在出于他所生的后代中，他没有留下任何人被冠以平民的称呼，而是一个被称为国王，其他男孩子被称为君主，女孩子被称为王妃。
ὥστʼ εἴ τινες τῶν ποιητῶν περί τινος τῶν προγεγενημένων ὑπερβολαῖς κέχρηνται, λέγοντες ὡς ἦν θεὸς ἐν ἀνθρώποις ἢ δαίμων θνητός, ἅπαντα τὰ τοιαῦτα περὶ τὴν ἐκείνου φύσιν ῥηθῆναι μάλιστʼ ἂν ἁρμόσειεν.
因此，如果诗人们对过去的某个人使用了夸张的词句，说他是人类中的神，或者是凡人中的神灵，那么所有这些话最适合用来形容他的天性。