Humanitext Reader

普鲁塔克 · 自然诸因 §3-5

给牲畜喂盐的效用与雷雨及果实的特性

第 2 段,共 9 段 · 希腊语

内容简介

第3节讨论了给牲畜喂盐的原因,如促进消化、健康和繁殖力。第4节探讨了雷雨为何能很好地滋养种子,第5节结合柏拉图的过滤说等观点,考察了咸味为何不产生于果实中。

§3διὰ τί παραβάλλουσι τοῖς θρέμμασιν ἅλας οἱ νομεῖς;
为什么牧人们给牲畜喂盐?
πότερον, ὡς οἱ πολλοὶ νομίζουσι, πλήθους τροφῆς ἕνεκα καὶ τοῦ παχύνειν;
是像大多数人认为的那样,是为了让它们多吃食物并长肥吗?
τήν τε γὰρ ὄρεξιν ἡ δριμύτης ἐκκαλεῖται καὶ τοὺς πόρους ἀναστομοῦσα μᾶλλον ὁδοποιεῖ τῇ τροφῇ πρὸς τὴν ἀνάδοσιν·
因为盐的辛辣激发起食欲,并通过开张孔隙,更好地为食物的分配开辟道路。
διὸ καὶ τοὺς ἰσχνοὺς καὶ τοὺς ἀτρόφους Ἀπολλώνιος ὁ Ἡροφίλειος ἐκέλευε μὴ γλυκεῖ μηδὲ χονδρῷ τρέφειν ἀλλὰ τοῖς ταριχευτοῖς καὶ ὑφαλμυρίζουσιν, ὧν ἡ λεπτότης, ὥσπερ ἐντρίχωμα γενομένη, τὰ σιτία τοῖς σώμασι διὰ τῶν πόρων προστίθησιν.
因此赫罗菲路斯派的小阿波罗尼奥斯曾建议,不要用甜食或浓稠的食物来滋养消瘦和营养不良的人,而要用盐渍的和微咸的食物,这些食物的稀薄性,就像刷子一样,通过孔隙将食物附着在身体上。
ἢ μᾶλλον ὑγιείας ἕνεκα καὶ συγκοπῆς πλήθους τὸν ἅλα λείχειν ἐθίζουσι τὰ βοσκήματα;
或者,他们训练牲畜舔盐,更多是为了健康和抑制过度的肥胖?
νοσεῖ γὰρ ἄγαν πιαινόμενα, τὴν δὲ πιμελὴν τήκουσιν οἱ ἅλες καὶ διαχέουσιν ὅθεν εὐμαρῶς καὶ ῥᾳδίως ἀποδέρουσιν αὐτὰ σφάξαντες· ἡ γὰρ κολλῶσα καὶ συνδέουσα τὸ δέρμα πιμελὴ λεπτὴ καὶ ἀσθενὴς γέγονεν ὑπὸ τῆς δριμύτητος.
因为牲畜过于肥胖就会生病,而盐能融化并消散脂肪;因此在宰杀它们时,可以轻易且迅速地剥皮,因为将皮肤粘连并结合在一起的脂肪在盐的辛辣作用下变得薄弱了。
λεπτύνεται δὲ καὶ τὸ αἷμα τῶν τὸ ἅλας λειχόντων οὐδὲ πήγνυται τὰ ἐντός, ἁλῶν μιγέντων.
舔盐的牲畜其血液也会变稀,并且由于混入了盐,体内的血液不会凝固。
σκόπει δέ, μὴ καὶ γονιμώτερα καὶ προθυμότερα πρὸς τὰς συνουσίας· καὶ γὰρ αἱ κύνες κύουσι ταχέως τάριχος ἐπεσθίουσαι, καὶ τὰ ἁληγὰ τῶν πλοίων πλείους τρέφει μῦς διὰ τὸ πολλάκις συμπλέκεσθαι.
还要考虑一下,它们是否也会变得更有生育力、对交配更积极;因为母狗在加食盐渍肉后很快就会受孕,而载盐的船只也会因为频繁的交配而繁衍更多的老鼠。
§4διὰ τί τῶν ὀμβρίων ὑδάτων εὐαλδέστερα τοῖς σπέρμασι τὰ μετὰ βροντῶν καὶ ἀστραπῶν, ἃ δὴ καὶ ἀστραπαῖα καλοῦσι;
为什么在雨水中,伴随着雷鸣和闪电的雨水(即人们所说的“闪电水”)更滋养种子?
πότερον ὅτι πνευματώδη διὰ τὴν τοῦ ἀέρος ταραχὴν καὶ ἀνάμιξιν, τὸ δὲ πνεῦμα τὴν ὑγρότητα κινοῦν μᾶλλον ἀναπέμπει καὶ ἀναδίδωσιν ἢ βροντὰς μὲν καὶ ἀστραπὰς ποιεῖ τὸ θερμὸν ἐν τῷ ἀέρι πρὸς τὸ ψυχρὸν μαχόμενον, διὸ χειμῶνος ἣκιστα βροντᾷ μάλιστα δʼ ἔαρος καὶ φθινοπώρου διὰ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς κράσεως, ἡ δὲ θερμότης; πέπτουσα τὸ ὑγρὸν προσφιλὲς ποιεῖ τοῖς βλαστάνουσι καὶ ὠφέλιμον·
是因为由于空气的扰动和混合,它们富含气体,而气体流动水分,使其更多地向上输送和分配吗? 或者是因为空气中的热量与冷气抗争而产生雷鸣和闪电,因此冬季极少打雷,而由于混合的不均匀性,春季和秋季打雷最多,而正是这种热量通过消化水分,使其变得亲和且有益于发芽的植物?
ἢ μάλιστα μὲν ἔαρος βροντᾷ καὶ ἀστράπτει διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν, τὰ δʼ ἐαρινὰ τῶν ὑδάτων ἀναγκαιότερα τοῖς σπέρμασι πρὸ τοῦ θέρους, ὅθεν ἡ πλεῖστον ὑομένη τοῦ ἔαρος χώρα καθάπερ ἡ ἐν Σικελίᾳ πολλοὺς καὶ ἀγαθοὺς καρποὺς ἀναδίδωσιν;
或者主要是因为上述原因在春季多雷电,而春季的水在夏季来临前对种子最为必要,因此像西西里这样春季降雨最多的地方,能结出丰硕且优良的果实?
§5διὰ τί τῶν χυμῶν, ὀκτὼ τῷ γένει ὄντων, ἕνα μόνον, τὸν ἁλμυρόν, ἀπʼ οὐδενὸς καρποῦ γεννώμενον ὁρῶμεν;
为什么在按种类划分共有八种的味觉中,我们看到只有一种——咸味,不从任何果实中产生?
καίτοι καὶ τὸν πικρὸν ἡ ἐλαία φέρει πρῶτον καὶ τὸν ὀξὺν ὁ βότρυς,· εἶτα μεταβάλλων ὁ μὲν γίνεται λιπαρὸς ὁ δʼ οἰνώδης· μεταβάλλει δὲ καὶ ὁ στρυφνὸς ἐν ταῖς φοινικοβαλάνοις καὶ ὁ αὐστηρὸς ἐν ταῖς ῥόαις εἰς τὸν γλυκύν· ἔνιαι δὲ ῥόαι καὶ μῆλα τὸν ὀξὺν ἁπλῶς φέρουσιν, ὁ δὲ δριμὺς ἐν ταῖς ῥίζαις καὶ σπέρμασι πολύς ἐστι.
然而,橄榄首先带来苦味,葡萄串带来酸味,之后通过转化,前者变得多油,后者变得像酒一样;椰枣中的涩味和石榴中的酸涩味也会转化为甜味;而一些石榴和苹果则单纯带来酸味,辛辣味在根部和种子中非常丰富。
πότερον οὖν οὐκ ἔστιν ἁλμυροῦ γένεσις ἀλλὰ φθορὰ τῶν ἄλλων τὸ ἁλμυρόν, διὸ καὶ πᾶσιν ἄτροφον τοῖς. ἀπὸ φυτῶν καὶ σπερμάτων τρεφομένοις, ἥδυσμα δʼ ἐνίοις γίνεται τῷ τὸ πλήσμιον ἀφαιρεῖν τῶν τρεφόντων·
那么,是因为根本没有咸味的产生,咸味只是其他味道的消灭,因此对于所有以植物和种子为食的东西来说,咸味都是没有营养的,但对某些东西来说,它通过消除滋养成分带来的过度饱腹感而成为调味品?
ἤ, καθάπερ τῆς θαλάττης ἕψοντες ἀφαιροῦσι τὸ ἁλυκὸν καὶ δηκτικόν, ἐν τοῖς θερμοῖς ὑπὸ θερμότητος ἐξαμαυροῦται τὸ ἁλμυρόν·
或者,就像人们通过煮沸海水来去除其咸味和刺激性成分一样,在温热的植物内部,咸味因受热而消退?
ἢ χυμὸς μέν ἐστιν, ὡς Πλάτων εἶπεν, ὕδωρ ἠθημένον διὰ φυτοῦ, διηθουμένη δὲ καὶ θάλαττα τὸ ἁλμυρὸν ἀποβάλλει;
或者如柏拉图所说,味道是通过植物过滤的水,而海水在被过滤时也会丢弃其咸味?
γεῶδες γὰρ καὶ παχυμερές ἐστιν, ὅθεν ὀρύττοντες παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἐντυγχάνουσι ποτίμοις λιβαδίοις, πολλοὶ δὲ καὶ κηρίνοις ἀγγείοις ἀναλαμβάνουσιν ἐκ τῆς θαλάττης ὕδωρ γλυκὺ διηθούμενον, ἀποκρινομένου τοῦ ἁλυκοῦ καὶ γεώδους· ἡ δὲ διʼ ἀργίλου προδιαγωγὴ παντάπασι τὴν θάλατταν διηθουμένην πότιμον ἀποδίδωσι τῷ κατέχειν ἐν ἑαυτῇ καὶ μὴ διιέναι τὸ γεῶδες.
因为咸味是多泥土质且颗粒粗大的,因此人们在海岸边挖掘时能发现可饮用的泉水,许多人还用蜡制器皿从海中汲取过滤出的甜水,因为咸而多泥土质的成分被分离开来;而使海水通过粘土,过滤后能使其完全变得可以饮用,因为粘土将泥土质成分保留在自身内部而不让其通过。
οὕτω δὲ τούτων ἐχόντων, εἰκός ἐστι τὰ φυτὰ μήτʼ ἔξωθεν ἀναλαμβάνειν ἁλμυρίδα μήτʼ, ἂν ἐν αὐτοῖς λάβῃ γένεσιν, ἐκκρίνειν εἰς τὸν καρπόν· οἱ γὰρ πόροι διὰ λεπτότητα τὸ γεῶδες καὶ παχυμερὲς οὐ διηθοῦσιν.
既然情况如此,植物既不从外部吸收盐分,即使其内部产生了盐分,自然也不会将其分泌到果实中;因为它们的孔隙由于细微,无法过滤泥土质且颗粒粗大的成分。
ἢ τῆς πικρότητος εἶδος τὴν ἁλμυρότητα θετέον, ὡς Ὅμηρος " στόματος δʼ ἐξέπτυσεν ἅλμην πικρήν, ἥ οἱ πολλὸν ἀπὸ κρατὸς κελάρυζε " ; καὶ ὁ Πλάτων φησὶν ἀμφοτέρους ῥύπτειν καὶ ἀποτήκειν τοὺς χυμούς, ἧττον δὲ ταῦτα ποιεῖν τὸν ἁλυκὸν καὶ οὐ τραχὺν εἶναι· δόξει δὲ τὸ πικρὸν τοῦ ἁλυκοῦ ξηρότητος ὑπερβολῇ διαφέρειν, ἐπεὶ ξηραντικόν ἐστι καὶ τὸ ἁλυκόν.
或者,我们是否应当将咸味视为苦味的一种,正如荷马所说: “他从口中吐出盐水,那苦涩的盐水,从他的头上大股淌下”;柏图也说,这两种味道都能清洁并溶解,但咸味做这些的作用较少,且不粗糙;而苦味之所以不同于咸味,似乎是因为其干燥程度极高,因为咸味也具有干燥作用。

词汇与语法注释

  1. 912eὧν ἡ λεπτότης, ὥσπερ ἐντρίχωμα γενομένη — 关系代词 ὧν 的先行词是前文的 τοῖς ταριχευτοῖς καὶ ὑφαλμυρίζουσιν(盐渍和微咸的食物)。ἐντρίχωμα 是一个医学术语,指刷子状的结构或纤毛表面,用以比喻咸味如何帮助食物附着和吸收。
  2. 913aἡ δὲ θερμότης; πέπτουσα — 尽管在抄本传统中 ἡ δὲ θερμότης 之后带有问号(;),但在句法上它充当该从句的主语,分词 πέπτουσα(“消化”)与之主谓一致,并导向主动词 ποῖει(“使……变成”)。
  3. 913cτῷ τὸ πλήσμιον ἀφαιρεῖν τῶν τρεφόντων — 带冠词不定式的与格短语(τῷ ... ἀφαιρεῖν)表示手段或原因(“通过消除”)。τῶν τρεφόντων 是中性复数分词的属格(“滋养的成分”),在此作为 ἀφαιρεῖν 的分离属格,或修饰 τὸ πλήσμιον(“饱腹感”)。
  4. 913dτῆς πικρότητος εἶδος τὴν ἁλμυρότητα θετέον — 动词性形容词 θετέον 在此作非人称使用,以 τὴν ἁλμυρότητα(“咸味”)为对格直接宾语,以 τῆς πικρότητος εἶδος(“苦味的一种”)为宾语补足语,意为“应当将咸味视为苦味的一种”。

引用这一段

普鲁塔克, 自然诸因 §3-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg125.humanitext-grc2:3-5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。