§2.1ἔτι δʼ Ἀριστείδης μὲν ἐν Μαραθῶνι καὶ πάλιν ἐν Πλαταιαῖς δέκατος ἦν στρατηγός, Κάτων δὲ δεύτερος μὲν ὕπατος ᾑρέθη πολλῶν ἀντιμετιόντων, δεύτερος δὲ τιμητής ἑπτὰ τοὺς ἐπιφανεστάτους καὶ πρώτους ἁμιλλωμένους ὑπερβαλόμενος.
此外,阿里斯提德在马拉松以及后来在普拉提亚都只是第十位将军,而卡托则在众多竞争者中被选为第二位执政官,并且在击败了七位最显赫、最一流的竞争对手后,被选为第二位监察官。
καὶ μὴν Ἀριστείδης μὲν ἐν οὐδενὶ τῶν κατορθωμάτων γέγονε πρῶτος, ἀλλὰ Μιλτιάδης ἔχει τοῦ Μαραθῶνος τὸ πρωτεῖον, Θεμιστοκλῆς δὲ τῆς Σαλαμῖνος, ἐν δὲ Πλαταιαῖς φησιν Ἡρόδοτος ἀνελέσθαι καλλίστην νίκην Παυσανίαν, §2.2Ἀριστείδῃ δὲ καὶ τῶν δευτερείων ἀμφισβητοῦσι Σωφάναι καὶ Ἀμεινίαι καὶ Καλλίμαχοι καὶ Κυναίγειροι διαπρεπῶς ἀριστεύσαντες ἐν ἐκείνοις τοῖς ἀγῶσι·
事实上,阿里斯提德在任何辉煌战绩中都不是第一功臣,马拉松的第一功归于米尔蒂亚德,萨拉米斯归于德米斯托克利,而在普拉提亚,希罗多德说帕萨尼亚斯赢得了最美丽的胜利,至于阿里斯提德,甚至连第二等功勋也受到索法内斯们、阿梅尼亚斯们、卡利马科斯们和基奈盖罗斯们的争夺,他们在那些战斗中表现出了极大的英勇。
Κάτων δʼ οὐ μόνον αὐτὸς ὑπατεύων ἐπρώτευσε καὶ χειρὶ καὶ γνώμῃ κατὰ τὸν Ἰβηρικὸν πόλεμον, ἀλλὰ καὶ χιλιαρχῶν περὶ Θερμοπύλας ὑπατεύοντος ἑτέρου τὴν δόξαν ἔσχε τῆς νίκης, μεγάλας ἐπʼ Ἀντίοχον Ῥωμαίοις ἀναπετάσας κλεισιάδας καὶ πρόσω μόνον ὁρῶντι τῷ βασιλεῖ περιστήσας κατὰ νώτου τὸν πόλεμον.
然而,卡托不仅在自己担任执政官期间,于伊比利亚战争中在武力和智谋上都独占鳌头,而且在他人担任执政官时,于温泉关担任千人队长,仍然赢得了胜利的荣耀——他为罗马人敞开了直指安条克的大门,并将战火引向了只顾前瞻的国王的背后。
§2.3ἐκείνη γὰρ ἡ νίκη περιφανῶς ἔργον οὖσα Κάτωνος ἐξήλασε τῆς Ἑλλάδος τὴν Ἀσίαν καὶ παρέσχεν ἐπιβατὴν αὖθις Σκηπίωνι.
因为那场显然是卡托功绩的胜利,将亚洲势力逐出了希腊,并反过来为西庇阿提供了进军亚洲的跳板。
πολεμοῦντες μὲν οὖν ἀήττητοι γεγόνασιν ἀμφότεροι, περὶ δὲ τὴν πολιτείαν Ἀριστείδης μὲν ἔπταισεν ἐξοστρακισθεὶς καὶ καταστασιασθεὶς ὑπὸ Θεμιστοκλέους, Κάτων δʼ, οἵπερ ἦσαν ἐν Ῥώμῃ δυνατώτατοι καὶ μέγιστοι, πᾶσιν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἀντιπάλοις χρώμενος καὶ μέχρι γήρως ὥσπερ ἀθλητὴς ἀγωνιζόμενος ἀπτῶτα διετήρησεν ἑαυτόν, §2.4πλείστας δὲ καὶ φυγὼν δημοσίας δίκας καὶ διώξας πολλὰς μὲν εἷλε, πάσας δʼ ἀπέφυγε, πρόβλημα τοῦ βίου καὶ δραστήριον ὄργανον ἔχων τὸν λόγον, ᾧ δικαιότερον ἄν τις ἢ τύχῃ καὶ δαίμονι τοῦ ἀνδρὸς τὸ μηδὲν παθεῖν παρʼ ἀξίαν ἀνατιθείη.
因此,虽然两人在军事上都保持不败,但在政治生活上,阿里斯提德因被陶片放逐并在与德米斯托克利的派系斗争中受挫,而卡托则以罗马最强大、最伟大的所有人为对手,像一个竞技者一样战斗到老年,始终保持自身不倒,在经历过极多次公诉中,他作为被告全部脱罪,作为原告则胜诉多次,他将雄辩作为自己生命的防盾和强有力的工具。 比起归功于他的运气和守护神,人们更应该合理地将他未遭受不公待遇归功于他的雄辩。
μέγα γὰρ καὶ Ἀριστοτέλει τῷ φιλοσόφῳ τοῦτο προσεμαρτύρησεν Ἀντίπατρος γράφων περὶ αὐτοῦ μετὰ τὴν τελευτήν, ὅτι πρὸς τοῖς ἄλλοις ὁ ἀνὴρ καὶ τὸ πιθανὸν εἶχεν.
因为安提帕特在哲学家亚里士多德去世后写信评价他时,也极力证明了这一点,写道这位哲学家除了其他品质外,还拥有说服人的能力。