Humanitext Reader

普鲁塔克 · 努马传 §18.1-18.4

努马对历法的改革与设置闰月

第 18 段,共 22 段 · 希腊语

内容简介

阐述了努马对历法的改革,包括置闰月的引入、一月和二月的顺序调整,以及古代各民族对一年的不同定义。

§18.1ἥψατο δὲ καὶ τῆς περὶ τὸν οὐρανὸν πραγματείας οὔτε ἀκριβῶς οὔτε παντάπασιν ἀθεωρήτως.
也着手研究了关于天象的学问,既非极其精确,也非完全没有理论考量。
Ῥωμύλου γὰρ βασιλεύοντος ἀλόγως ἐχρῶντο τοῖς μησὶ καὶ ἀτάκτως, τοὺς μὲν οὐδὲ εἴκοσιν ἡμερῶν, τοὺς δὲ πέντε καὶ τριάκοντα, τοὺς δὲ πλειόνων λογιζόμενοι, τῆς δὲ γινομένης ἀνωμαλίας περὶ τὴν σελήνην καὶ τὸν ἥλιον ἔννοιαν οὐκ ἔχοντες, ἀλλʼ ἓν φυλάττοντες μόνον, ὅπως ἑξήκοντα καὶ τριακοσίων ἡμερῶν ὁ ἐνιαυτὸς ἔσται.
因为在罗慕路斯统治时期,人们对月份的使用不合理且无秩序,有的月份计算为不足二十天,有的为三十五天,有的则更多,对月亮和太阳之间产生的运行不一致毫无概念,而仅仅墨守着一条规则,即一年应为三百六十天。
§18.2Νομᾶς δὲ τὸ παράλλαγμα τῆς ἀνωμαλίας ἡμερῶν ἕνδεκα γίνεσθαι λογιζόμενος, ὡς τοῦ μὲν σεληνιακοῦ τριακοσίας πεντήκοντα τέσσαρας ἔχοντος ἡμέρας, τοῦ δὲ ἡλιακοῦ τριακοσίας ἑξήκοντα πέντε, τὰς ἕνδεκα ταύτας ἡμέρας διπλασιάζων ἐπήγαγε παρʼ ἐνιαυτὸν ἐπὶ τῷ Φεβρουαρίῳ μηνὶ τὸν ἐμβόλιμον, ὑπὸ Ῥωμαίων Μερκηδῖνον καλούμενον, εἴκοσι καὶ δυοῖν ἡμερῶν ὄντα.
但努马计算出,这种不一致的差额为十一天(因为太阴年为三百五十四天,而太阳年为三百六十五天),于是他将这十一天翻倍,每隔一年,在二月之后,插入一个由罗马人称为梅尔凯迪努斯的二十二天的闰月。
§18.3καὶ τοῦτο μὲν αὐτῷ τὸ ἴαμα τῆς ἀνωμαλίας μειζόνων ἔμελλεν ἰαμάτων δεήσεσθαι.
而他对这种不一致的治疗方法,其本身注定还会需要更大规模的治疗。
μετεκίνησε δὲ καὶ τὴν τάξιν τῶν μηνῶν τὸν γάρ Μάρτιον πρῶτον ὄντα τρίτον ἔταξε, πρῶτον δὲ τὸν Ἰανουάριον, ὃς ἦν ἑνδέκατος ἐπὶ Ῥωμύλου, δωδέκατος δὲ καὶ τελευταῖος ὁ Φεβρουάριος, ᾧ νῦν δευτέρῳ χρῶνται.
他还改变了月份的顺序:因为他把原本排在第一位的三月排在了第三位,而把在罗慕路斯时代排在第十一的一月排在第一,并把现在人们当作第二个月使用的二月排在第十二位,即最后一位。
πολλοὶ δέ εἰσιν οἳ καὶ προστεθῆναι τούτους ὑπὸ Νομᾶ τοὺς μῆνας λέγουσι, τόν τε Ἰανουάριον καὶ τὸν Φεβρουάριον, §18.4ἐξ ἀρχῆς δὲ χρῆσθαι δέκα μόνον εἰς τὸν ἐνιαυτόν, ὡς ἔνιοι τῶν βαρβάρων τρισί, καὶ τῶν Ἑλλήνων Ἀρκάδες μὲν τέσσαρσιν, ἓξ δὲ Ἀκαρνᾶνες, Αἰγυπτίοις δὲ μηνιαῖος ἦν ὁ ἐνιαυτός, εἶτα τετράμηνος, ὥς φασι.
不过,也有许多人说,一月和二月这两个月份本身就是由努马增设的,而最初人们一年只使用十个月,正如某些蛮族使用三个月,希腊人中的阿卡迪亚人使用四个角,阿卡尔纳尼亚人使用六个月作为一年一样;据说对于埃及人来说,一年最初只有一个月,后来变成了四个月。
διὸ καὶ νεωτάτην χώραν οἰκοῦντες ἀρχαιότατοι δοκοῦσιν εἶναι καὶ πλῆθος ἀμήχανον ἐτῶν ἐπὶ ταῖς γενεαλογίαις καταφέρουσιν, ἅτε δὴ τοὺς μῆνας εἰς ἐτῶν ἀριθμὸν τιθέμενοι.
因此,他们虽然居住在极年轻的土地上,却似乎成了最古老的民族,并且在他们的家谱中记录了多得令人难以置信的年份,因为他们将月份当成了年份来计算。

词汇与语法注释

  1. §18.1ἡμερῶν — ἡμερῶν 是表示性质或数量的属格(描述属格或数量属格),它与前面的数词一起,具体说明了 τοὺς μὲν(“某些月份”)的天数(即“由二十天组成”)。
  2. §18.2ὡς τοῦ μὲν σεληνιακοῦ ... ἔχοντος ἡμέρας — 连词 ὡς 与属格独立结构(τοῦ μὲν σεληνιακοῦ ... ἔχοντος)连用,表示主观的理由或前提(“视太阴年为三百五十四天”)。
  3. §18.3ἔμελλεν ἰαμάτων δεήσεσθαι — 动词 μέλλω 的未完成过去式 ἔμελλεν 后接将来不定式 δεήσεσθαι,用以表示过去视角下的将来事件(“注定需要”)。同时,不定式 δεήσεσθαι(源自 δέομαι)作为表示缺少或需要的动词,支配属格 ἰαμάτων。
  4. §18.4χρῆσθαι — 这是由前句中 λέγουσι(“他们说”)所引导的间接引语不定式,在语境中省略了其语义上的主语(罗马人们)。

引用这一段

普鲁塔克, 努马传 §18.1-18.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg005.humanitext-grc2:18.1-18.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。