Humanitext Reader

欧里庇得斯 · 酒神的伴侣 §931-1027

彭透斯着女装启程与歌队呼唤正义

第 11 段，共 15 段 · 希腊语

内容简介

彭透斯完全陷入疯狂与幻觉之中，任由狄奥尼索斯为他整理女装，并怀着狂妄的万能感前往基泰隆山。随后，歌队歌颂神圣的正义并预言不敬神者的毁灭，接着使者登场哀悼卡德摩斯家族的没落。

§931καὶ βακχιάζων ἐξ ἕδρας μεθώρμισα.
“在狂欢中我把它弄乱，移出了原位。
§932ἀλλʼ αὐτὸν ἡμεῖς, οἷς σε θεραπεύειν μέλει, §933πάλιν καταστελοῦμεν· ἀλλʼ ὄρθου κάρα.
” “但我们这些负责服侍您的人，会再次为您整理好的；请昂起您的头。
§934ἰδού, σὺ κόσμει· σοὶ γὰρ ἀνακείμεσθα δή.
” “瞧，你来整理吧；因为我们确实全凭你了。
§935ζῶναί τέ σοι χαλῶσι κοὐχ ἑξῆς πέπλων §936στολίδες ὑπὸ σφυροῖσι τείνουσιν σέθεν.
” “您的腰带松了，您的衣褶在足踝处垂得不够均匀。
§937κἀμοὶ δοκοῦσι παρά γε δεξιὸν πόδα· §938τἀνθένδε δʼ ὀρθῶς παρὰ τένοντʼ ἔχει πέπλος.
” “在我看来也是如此，至少在右脚那边是这样；但在这一侧，衣服顺着脚后腱直直地垂着。
§939ἦ πού με τῶν σῶν πρῶτον ἡγήσῃ φίλων, §940ὅταν παρὰ λόγον σώφρονας βάκχας ἴδῃς.
” “当你出人意料地看到那些端庄的女信徒时，你一定会把我当成你首要的朋友吧。
§941πότερα δὲ θύρσον δεξιᾷ λαβὼν χερὶ §942ἢ τῇδε, βάκχῃ μᾶλλον εἰκασθήσομαι;
” “我是应该右手拿着神杖，还是用这只手，才能更像一个女信徒呢？
§943ἐν δεξιᾷ χρὴ χἅμα δεξιῷ ποδὶ §944αἴρειν νιν· αἰνῶ δʼ ὅτι μεθέστηκας φρενῶν.
” “必须用右手拿着，同时迈出右脚将它举起；我赞赏您，因为您的心意已经转变。
§945ἆρʼ ἂν δυναίμην τὰς Κιθαιρῶνος πτυχὰς §946αὐταῖσι βάκχαις τοῖς ἐμοῖς ὤμοις φέρειν;
” “我能否把基泰隆的山谷，连同那些女信徒一起，扛在我的双肩上呢？
§947δύναιʼ ἄν, εἰ βούλοιο·
” “只要您愿意，就可以。
τὰς δὲ πρὶν φρένας §948οὐκ εἶχες ὑγιεῖς, νῦν δʼ ἔχεις οἵας σε δεῖ.
先前您的神智并不健全，但现在您已经拥有了应有的理智。
§949μοχλοὺς φέρωμεν;
” “我们要带上撬棍吗？
ἢ χεροῖν ἀνασπάσω §950κορυφαῖς ὑποβαλὼν ὦμον ἢ βραχίονα;
还是我用双手把山拔起，用我的肩膀或手臂抵在山峰之下？
§951μὴ σύ γε τὰ Νυμφῶν διολέσῃς ἱδρύματα §952καὶ Πανὸς ἕδρας ἔνθʼ ἔχει συρίγματα.
” “您可千万别毁坏仙女们的圣所，和潘神吹奏排箫的居所。
§953καλῶς ἔλεξας· οὐ σθένει νικητέον §954γυναῖκας·
” “你说得对；我们不该用暴力战胜妇女。
ἐλάταισιν δʼ ἐμὸν κρύψω δέμας.
我会把身体隐藏在枞树林中。
§955κρύψῃ σὺ κρύψιν ἥν σε κρυφθῆναι χρεών, §956ἐλθόντα δόλιον μαινάδων κατάσκοπον.
” “你会以你应有的方式隐藏起来，作为窥视狂女们的诡诈探子前去。
§957καὶ μὴν δοκῶ σφᾶς ἐν λόχμαις ὄρνιθας ὣς §958λέκτρων ἔχεσθαι φιλτάτοις ἐν ἕρκεσιν.
” “而且，我仿佛看到她们在灌木丛中像鸟儿一样，被最甜蜜的爱之网罗纠缠。
§959οὐκοῦν ἐπʼ αὐτὸ τοῦτʼ ἀποστέλλῃ φύλαξ· §960λήψῃ δʼ ἴσως σφᾶς, ἢν σὺ μὴ ληφθῇς πάρος.
” “因此，您正是作为看守被派去执行这个任务；或许您能抓住她们，只要您没有先被她们抓住。
§961κόμιζε διὰ μέσης με Θηβαίας χθονός· §962μόνος γὰρ αὐτῶν εἰμʼ ἀνὴρ τολμῶν τόδε.
” “带我穿过底比斯土地的中心吧；因为在他们中间，我是唯一敢于做这件事的男子。
§963μόνος σὺ πόλεως τῆσδʼ ὑπερκάμνεις, μόνος· §964τοιγάρ σʼ ἀγῶνες ἀναμένουσιν οὓς ἐχρῆν.
” “唯独你为这座城市劳苦，唯独你受难；因此，那合乎你身份的试炼正在等待着你。
§965ἕπου δέ· πομπὸς εἶμʼ ἐγὼ σωτήριος, §966κεῖθεν δʼ ἀπάξει σʼ ἄλλος.
跟我来吧；我是拯救你的向导，但会有另一个人从那里把你带回来。
§966bἡ τεκοῦσά γε.
” “那定是生我的母亲了。
§967ἐπίσημον ὄντα πᾶσιν.
” “成为所有人瞩目的标志。
§967bἐπὶ τόδʼ ἔρχομαι.
” “我正是为此而去的。
§968φερόμενος ἥξεις §968bἁβρότητʼ ἐμὴν λέγεις.
” “你将被抬着回来……” “你是在说我的奢华享受。
§969ἐν χερσὶ μητρός.
” “在母亲的手中。
§969bκαὶ τρυφᾶν μʼ ἀναγκάσεις.
” “你这会让我变得娇贵。
§970τρυφάς γε τοιάσδε.
” “确实是那样的娇贵。
§970bἀξίων μὲν ἅπτομαι.
” “我正着手做着配得上我身份的大事。
§971δεινὸς σὺ δεινὸς κἀπὶ δείνʼ ἔρχῃ πάθη, §972ὥστʼ οὐρανῷ στηρίζον εὑρήσεις κλέος.
” “你是非凡的，非凡的，你正走向非凡的苦难，因此你将获得高耸入天际的荣耀。
§973ἔκτεινʼ, Ἀγαύη, χεῖρας αἵ θʼ ὁμόσποροι §974Κάδμου θυγατέρες· τὸν νεανίαν ἄγω §975τόνδʼ εἰς ἀγῶνα μέγαν, ὁ νικήσων δʼ ἐγὼ §976καὶ Βρόμιος ἔσται.
” “伸出你们的手吧，阿高埃，还有她的姐妹们，卡德摩斯的女儿们；我正带着这个年轻人走向这场伟大的竞赛，而胜利者将是我和勃罗弥奥斯。
τἄλλα δʼ αὐτὸ σημανεῖ.
其余的事，事态本身将会显明。
§977ἴτε θοαὶ Λύσσας κύνες ἴτʼ εἰς ὄρος, §978θίασον ἔνθʼ ἔχουσι Κάδμου κόραι, §979ἀνοιστρήσατέ νιν §980ἐπὶ τὸν ἐν γυναικομίμῳ στολᾷ §981λυσσώδη κατάσκοπον μαινάδων.
” 去吧，狂乱的疾走猎犬，去往山上，卡德摩斯的女儿们聚集信徒的地方，驱使她们狂乱起来，去对付那个穿着模仿女人装束的、狂妄窥探狂女的人。
§982μάτηρ πρῶτά νιν λευρᾶς ἀπὸ πέτρας §983ἢ σκόλοπος ὄψεται §984δοκεύοντα, μαινάσιν δʼ ἀπύσει· §985Τίς ὅδʼ ὀρειδρόμων §986μαστὴρ Καδμείων ἐς ὄρος ἐς ὄρος ἔμολʼ §987ἔμολεν, ὦ βάκχαι;
他的母亲将首先从陡峭的岩石上，或从瞭望哨上看见他在窥伺，她将对狂女们大声呼喊： “谁是底比斯人中这个在山上奔跑的搜寻者，来到了我们的山上，来到了山上，巴克科斯的女信徒们？
τίς ἄρα νιν ἔτεκεν;
究竟是谁生了他？
§988οὐ γὰρ ἐξ αἵματος §989γυναικῶν ἔφυ, λεαίνας δέ τινος §990ὅδʼ ἢ Γοργόνων Λιβυσσᾶν γένος.
因为他并非生自女人的血肉，而是某种雌狮或是利比亚戈尔贡的后裔。
§992ἴτω δίκα φανερός, ἴτω ξιφηφόρος §993φονεύουσα λαιμῶν διαμπὰξ §995τὸν ἄθεον ἄνομον ἄδικον Ἐχίονος §996γόνον γηγενῆ.
” 让显现的正义前去吧，让它携着利剑前去，彻底刺穿咽喉，杀戮那个不敬神、不守法、不公义的埃奇翁的大地之子。
§997ὃς ἀδίκῳ γνώμᾳ παρανόμῳ τʼ ὀργᾷ §998περὶ σὰ Βάκχιʼ, ὄργια ματρός τε σᾶς §999μανείσᾳ πραπίδι §1000παρακόπῳ τε λήματι στέλλεται, §1001τἀνίκατον ὡς κρατήσων βίᾳ,
他以不公之念与不法之怒，针对你的巴克科斯秘仪和你母亲的祭典，怀着狂躁的心和错乱的意志而出发，企图以暴力去战胜那不可战胜的力量。
§1002γνωμᾶν σωφρόνα θάνατος ἀπροφάσι- §1003στος ἐς τὰ θεῶν ἔφυ· §1004βροτείως τʼ ἔχειν ἄλυπος βίος.
对于敬奉神明之事，保持理智的判断，死便是无可推诿的结局；而作为凡人安分度日，则是一生无忧。
§1005τὸ σοφὸν οὐ φθονῶ· §1006χαίρω θηρεύουσα·
我不嫉妒智慧；我乐于追求它。
τὰ δʼ ἕτερα μεγάλα §1007φανερά τʼ· ὤ, νάειν ἐπὶ τὰ καλὰ βίον, §1008ἦμαρ ἐς νύκτα τʼ εὐ- §1009αγοῦντʼ εὐσεβεῖν, τὰ δʼ ἔξω νόμιμα §1010δίκας ἐκβαλόντα τιμᾶν θεούς.
但还有其他伟大且显明的事：啊，让生命奔流向美善之境，昼夜不停地保持纯洁与虔敬，摒弃那些法度之外的不义，以此尊崇神明。
§1013ἴτω δίκα φανερός, ἴτω ξιφηφόρος §1014φονεύουσα λαιμῶν διαμπὰξ §1015τὸν ἄθεον ἄνομον ἄδικον Ἐχίονος §1016τόκον γηγενῆ.
让显现的正义前去吧，让它携着利剑前去，彻底刺穿咽喉，杀戮那个不敬神、不守法、不公义的埃奇翁的大地之子。
§1018φάνηθι ταῦρος ἢ πολύκρανος ἰδεῖν §1019δράκων ἢ πυριφλέγων ὁρᾶσθαι λέων.
显现为雄牛吧，或者显现为多头的巨蛇，或是吐着烈火的雄狮供人观看。
§1020ἴθʼ, ὦ Βάκχε, θηραγρευτᾷ βακχᾶν §1021γελῶντι προσώπῳ περίβαλε βρόχον §1022θανάσιμον ὑπʼ ἀγέλαν πεσόν- §1023τι τὰν μαινάδων.
去吧，巴克科斯，将死之罗网套在那些女信徒的猎人身上，面带着微笑，当他跌落在那些狂女的羊群之下时。
§1024ὦ δῶμʼ ὃ πρίν ποτʼ εὐτύχεις ἀνʼ Ἑλλάδα, §1025Σιδωνίου γέροντος, ὃς τὸ γηγενὲς §1026δράκοντος ἔσπειρʼ Ὄφεος ἐν γαίᾳ θέρος, §1027ὥς σε στενάζω, δοῦλος ὢν μέν, ἀλλʼ ὅμως
“哦，曾在希腊赫赫有名的府邸，西顿老人的家园，他曾在土地里播下大地之蛇的收获，我是多么为你叹息，我虽身为奴隶，但依然如此！ ”

词汇与语法注释

  1. 932οἷς σε θεραπεύειν μέλει — 关系代词 `οἷς` 为与格，作为无人称动词 `μέλει`（“对……而言是关心的事”）的逻辑主语。`σε` 是不定式 `θεραπεύειν` 的直接宾语（宾格）。
  2. 943χἅμα δεξιῷ ποδὶ — 元音融合（crasis） `χἅμα` 由 `καὶ ἅμα` 构成，作为介词（或副词）支配与格 `δεξιῷ ποδὶ`，表示“同时迈出右脚”。
  3. 945αὐταῖσι βάκχαις — 与格形式的 `αὐτός` 与名词与格并置，构成表示随伴、附带的与格（dative of accompaniment）惯用表达，意为“连同女信徒们一起”。
  4. 955κρύψῃ σὺ κρύψιν ἥν σε κρυφθῆναι χρεών — 名词 `κρύψιν` 是动词 `κρύψῃ` 的同源宾格（cognate accusative）。在后面的关系从句中，代词 `σε` 作为被动语态不定式 `κρυφθῆναι` 的逻辑主语（宾格），受 `χρεών`（省略了 `ἐστί`）支配。
  5. 1002γνωμᾶν σωφρόνα θάνατος ἀπροφάσιστος ἐς τὰ θεῶν ἔφυ — 此句属于文本及解释上皆有争议的难点。`θάνατος ἀπροφάσιστος`（无可推诿之死，无情之死）为主语，意在表达对于神明之事（`ἐς τὰ θεῶν`）保持明智的态度（`γνωμᾶν σωφρόνα`，宾格作名词性使用）是免于速死或认识凡人局限的关键。

引用这一段

欧里庇得斯, 酒神的伴侣 §931-1027. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg017.humanitext-grc2:931-1027

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿，并根据读者反馈持续修订。