Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 処女のヴェールについて §9-10

教会規則の普遍性と処女性の誇示への批判

7 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、教会の様々な規定が女性全体に課されている以上、処女もそこから除外されないことを論じ、男性の節制の価値と比較しながら、女性が処女性を誇示して頭を覆わないことの不当性を主張する。

§9Videamus nunc, an sicut naturae et causae argumenta virgini quoque competere monstravimus, ita etiam disciplinae ecclesiasticae praescripta de muliere in virginem spectant.
それでは次に、自然と理由の議論が処女にも当てはまることを私たちが示したように、教会規律の婦人に関する規定もまた処女に関係しているかどうかを見てみよう。
Non permittitur mulieri in ecclesia loqui, sed nec docere, nec tinguere, nec offerre, nec ullius virilis muneris, nedum sacerdotalis officii sortem sibi vindicare.
婦人が教会で発言することは許されておらず、教えることも、洗礼を授けることも、供物を捧げることも、いかなる男性の任務を、ましてや司祭の職務の取り分を、自らのものと主張することも許されていない。
Quaeramus, an aliquid horum virgini liceat.
これらのうちの何かが処女に許されているかどうか、問いかけてみよう。
Si virgini non licet, sed in omnibus eadem condicione subicitur, et necessitas humilitatis cum muliere censetur, unde illi unum hoc licebit quod omni feminae non licet? Quid praerogativae meretur adversus condicionem suam, si qua virgo est, et carnem suam sanctificare proposuit? Idcirco velaminis venia fit illi, ut in ecclesiam notabilis et insignis introeat, ut honorem sanctitatis in libertate capitis ostendat? Potuit Potuit dignius honorari aliqua praerogativa virilis aut gradus aut officii.
もし処女に許されておらず、むしろすべてのことにおいて同じ条件のもとに置かれており、へりくだりの必要性が婦人とともに課されているとするなら、なぜ彼女に、すべての女性に許されていないこの一つのことだけが許されるのだろうか。 もしある者が処女であり、自らの肉体を聖化することを決意したからといって、自らの境遇に反して、どのような特権に値するというのか。 そのために、彼女が教会に目立つ形で、人目を引く姿で入るように、また、頭の自由において聖性の誉れを示すようにと、ヴェールを免れることが彼女になされるのだろうか。 より相応しく、男性の階級あるいは職務の何らかの特権によって誉れが与えられることもできたはずである。
Plane scio alicubi virginem in viduatu ab annis nondum viginti collocatam.
私は、ある場所で、二十歳にも満たない年齢から寡婦の地位に置かれた処女がいることをはっきりと知っている。
Cui si quid refrigerii debuerat episcopus, aliter utique salvo respectu disciplinae praestare potuisset, ne tale nunc miraculum, ne dixerim monstrum, in ecclesia denotaretur, virgo vidua, hoc quidem portentuosior, quod nec qua vidua caput texit, utrumque se negans, et virginem, quae vidua deputetur, et viduam, quae virgo dicatur.
もし司教が彼女に何らかの援助を負っていたとしても、規律への配慮を損なうことなく、別の方法でそれを与えることができたはずである。 そうすれば、教会において、「処女の寡婦」という、怪物とは言わないまでも、このような奇妙なものが注目を浴びることはなかったであろう。 これは確かに、より異常なことである。 なぜなら、彼女は寡婦としても頭を覆わなかったからであり、寡婦とみなされる処女というあり方も、処女と呼ばれる寡婦というあり方も、その双方を自ら否定したからである。
Sed ea auctoritate illic sedet intecta qua et virgo, ad quam sedem praeter annos sexaginta non tantum univirae, id est nuptae, aliquando eliguntur, sed et matres, et quidem educatrices filiorum, scilicet ut experimentis omnium affectuum structae et facile norint ceteras et consilio et solatio iuvare, et ut nihilominus ea decucurrerint per quae femina probari potest.
しかし、彼女はそこに、処女としての、すなわち覆いのない権威をもって座っている。 その席へは、六十歳を超え、一人の夫の妻であった者(すなわち結婚した者)が選ばれるだけでなく、母たち、しかも実に子供たちを育て上げた者たちまでもが選ばれるのである。 それは、あらゆる情愛の体験によって鍛えられ、他の女性たちを助言と慰めをもって助ける方法を容易に知っているようにするためであり、また、それにもかかわらず、女性が試されうるような事柄を経験し終えているようにするためである。
Adeo nihil virgini ad honorem de loco permissum est.
これほどまでに、処女にはその席から、名誉のために何一つ許されていないのである。
§10Sic nec de aliquibus insignibus.
同様に、いかなる記章に関しても許されていない。
Ceterum satis inhumanum, si feminae quidem per omnia viris subditae honorigeram notam virginitatis suae praeferant, qua suspiciantur et circumspiciantur et magnificentur a fratribus, viri autem tot virgines, tot spadones voluntarii, caeco bono suo incedant, nihil gestantes quod et ipsos faceret illustres.
ところで、すべての点で男性に従属している女性たちが、兄弟たちから敬意の目で見られ、注目され、称賛されるために、自分たちの処女性の誇るべき印を前に掲げる一方で、これほど多くの処女たち、これほど多くの自発的な去勢者たちである男性たちが、自らを際立たせるようなものを何も身につけず、自分たちの見えない善を携えて歩むのだとしたら、それは十分に不条理なことである。
Debebunt enim et ipsi aliqua sibi insignia defendere, aut pennas Garamantum, aut stropulos barbarorum, aut cicadas Atheniensium, aut cirros Germanorum, aut stigmata Britonum: aut ex diverso fiat, capite velati in ecclesia lateant.
なぜなら、彼ら自身もまた、ガラマンテス人の羽飾り、異民族のヘッドバンド、アテナイ人のセミの飾り、ゲルマン人の結び髪、あるいはブリトン人の刺青など、何らかの記章を自らのために要求すべきだからである。 あるいは逆に、頭を覆った状態で教会に隠れるべきである。
Certi sumus spiritum sanctum magis masculis tale aliquid subscribere potuisse, si feminis subscripsisset, cum praeter sexus auctoritatem etiam ipsius continentiae nomine masculos potius honorari oportuisset.
もし女性たちに書き記されていたならば、聖霊はむしろ男性たちにこのような何かを書き記し得たはずだと私たちは確信している。 なぜなら、性の権威に加えて、節制そのものの名においても、むしろ男性たちが誉れを与えられるべきであったからである。
Quorum quanto sexus avidior et caldior in feminas, tanto continentia maioris laboratior ideoque dignior omni ostentatione, si ostentatio virginitatis est dignitas.
男性の性は女性に対して貪欲で情熱的であればあるほど、彼らの節制はより大きな労力を伴うものであり、したがって、もし処女性の誇示が尊厳であるなら、あらゆる誇示に、より値するからである。
Non enim et continentia virginitati antistat, sive viduorum, sive qui ex consensu contumeliam communem iam recusaverunt? Nam virginitas gratia constat, continentia vero virtute.
実際、節制は処女性に勝るのではないか。 寡夫のそれであれ、あるいは合意の上で、共通の交わりをすでに拒絶した夫婦のそれであれ。 なぜなら、処女性は恵みによって成り立つのに対し、節制は徳によって成り立つからである。
Non concupiscendi cui concupiscendo inoleveris grande certamen est.
かつて欲望を抱くことに慣れ親しんでいた対象を欲しないことは、大いなる闘いである。
Cuius autem concupiscendi ignoraveris fructum, facile non concupisces, adversarium non habens, concupiscentiam fructus.
しかし、欲望すべき果実を知らないなら、果実への欲望という対抗者を持たないために、容易に欲望を抱かないであろう。
Quomodo ergo non magis viris aliquid tale deus in honorem subscripsisset.
それなら、なぜ神は、神のより親密な肖像であるため、あるいは、より多く労苦しているために、むしろ男性にこのようなものを名誉として書き記さなかったはずがあろうか。
vel quia familiariori scilicet imagini suae, vel quia plus laboranti? Si autem nihil masculo, multo magis feminae.
だが、もし男性に何もないなら、ましてや女性には何もない。

語釈・文法注

  1. §9Potuit — 義務や可能を表す動詞(ここでは possum)が過去の非現実(「〜できたはずだった」)を表す場合、ラテン語では接続法ではなく直説法が用いられる。
  2. §9ne dixerim — 接続法完了を用いた制限的な慣用表現で、「〜と言わないまでも」「〜とは言わないが」という意味を表す。
  3. §10Quorum quanto — 関係代名詞 Quorum は文頭で前文の masculos(男性たち)を指す「関係詞の連結」であり、文脈上「彼らの(性は)」という所有を表す。それに続く quanto... tanto... は、比例関係(「〜であればあるほど、それだけ〜」)を示す副詞的対格の構文である。
  4. §10Non concupiscendi — 動名詞の属格 concupiscendi は、後ろの grande certamen に対する説明・定義の属格(「欲しないことという大いなる闘い」)として機能している。関係代名詞与格 cui の先行詞は省略されており、inolesco(慣れ親しむ)が与格を支配するため cui concupiscendo(それを欲することに)となる。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 処女のヴェールについて §9-10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa029.humanitext-lat1:9-10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。