Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 見世物について §7-8

キルクスの設備と偶像崇拝による汚れ

5 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

競技の起源と名称が共通の偶像崇拝に基づいていることを示し、特にキルクス(戦車競技場)の内部空間が様々な邪神や悪魔に捧げられていることを詳述する。また、場所それ自体が人間を汚すのではなく、そこで行われる偶像崇拝の行為が人間や場所を汚すのであると論じる。

§7Communis igitur origo ludorum utriusque generis, communes et tituli, ut de Communibus causis.
したがって、二つの種類の競技の起源は共通であり、共通の原因に基づいているため、名称(名目)も共通である。
perinde apparatus communes habeant necesse est de reatu generali idololatriae conditricis suae.
同様に、それらがその創設者である偶像崇拝という全般的な罪に由来する、共通の準備を整えざるを得ないのは必然である。
sed circensium paulo pompatior suggestus, quibus proprie hoc nomen: pompa praecedens, quorum sit in semetipsa probans de simulacrorum serie, de imaginum agmine, de curribus, de tensis, de armamaxis, de sedibus, de coronis, de exuuiis.
しかし、戦車競技(キルクス競技)の演出は少しばかり華やかであり、それらにこそ、この「先行する行列(ポムパ)」という名がふさわしい。 それは、偶像の列、肖像の群れ、二輪戦車、テンサ、アルママクサ、座席、冠、神衣によって、それが誰のものであるかをそれ自体において証明している。
quanta praeterea sacra quanta sacrificia praecedant, intercedant, succedant, quot collegia, quot sacerdotia, quot officia moueantur, sciunt homines illius urbis, in qua daemoniorum conuentus consedit.
さらに、どれほど多くの聖なる儀式やどれほど多くの犠牲が先行し、介入し、追随するか、どれほど多くの神官会、どれほど多くの神職、どれほど多くの奉仕が動かされるかは、悪霊たちの集会が腰を据えているあの都市(ローマ)の人々が知っている。
ea si minore cura per prouincias pro minoribus uiribus administrantur, tamen omnes ubique circenses illuc deputandi, unde et petuntur, inde inquirantur, unde sumuntur.
それらが属州においては、より小さな力に応じてより少ない配慮で執り行われているとしても、どこであれすべての戦車競技は、それらが求められるあの場所(ローマ)に帰せられるべきであり、それらが引き出されるあの源泉から探求されるべきである。
nam et riuulus tenuis ex suo fonte et surculus modicus ex sua, fronde qualitatem originis continet.
なぜなら、細い小川もその水源から、控えめな若枝もその葉から、その起源の性質を保持しているからである。
uiderit ambitio siue frugalitas eius ** sit.
虚栄であれ質素であれ、それがだれのものであれ、それはそれ自身の知ったことだ。
deum offendit qualiscumque pompa circi: etsi pauca simulacra circumferat, in uno idololatria est;
キルクスの行列は、どのようなものであれ、神を憤慨させる。 たとえ数個の偶像を運び回るだけであっても、その一つの中に偶像崇拝がある。
etsi un am tensam trahat, Iouis tamen plaustrum est;
たとえ一台のテンサを引くだけであっても、それはユピテルの車である。
quaeuis idololatria sordide instructa uel modice locuples et splendida est censu criminis sui.
貧弱に整えられたものであれ、あるいは適度に豊かで華やかなものであれ、いかなる偶像崇拝も、その罪の評価においては同等である。
§8Ut et de locis secundum propositum exequar, circus Soli principaliter consecratur.
意図した計画に従って場所についても述べるなら、キルクスは主として太陽(ソル)に捧げられている。
cuius aedes in medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putauerunt sub tecto consecrandum quem in aperto habent.
その神殿は(競技場の)中央の空間にあり、その像は神殿の破風から輝き出ている。 彼らは、自らが戸外で目にする者を、屋根の下に祀るべきではないと考えたからである。
qui spectaculum primum a Circa [habent] Soli patri suo, ut uolunt, editum affirmant, ab ea et circi appellationem argumentantur.
最初の見世物はキルケによって、彼女の父である太陽のために催されたと主張する人々は、彼女の名から「キルクス」という名称が導かれたと論じている。
plane uenefica eis utique negotium gessit hoc nomine, quorum sacerdos erat, daemoniis et angelis scilicet.
確かに、あの魔女は彼らのためにこの名のもとで働きをなしたのである。 彼らが仕える祭司、すなわち悪霊や御使いたちのために。
quot igitur in habitu loci illius idololattias recognoscis? singula ornamenta circi singula templa sunt.
では、あの場所の佇まいの中に、どれほど多くの偶像崇拝をあなたは認めるだろうか。 キルクスの個々の装飾は、それぞれ一つの神殿なのである。
oua honori Castorum adscribunt qui illos otio editos credendo de cygno Ioue non erubescunt.
彼らは「卵」をカストルたちの名誉に帰しているが、彼らは、カストルたちが白鳥となったユピテルから生まれたと信じることを恥じていない。
delphines Neptuno uomunt, columnae Sessias a sementationibus, Messias a messibus, Tutulinas a tutela fructuum sustinent;
「イルカ」はネプトゥヌスのために水を吐き出し、柱は、種まき(セメンタティオ)に由来するセッシア、収穫(メッシス)に由来するメッシア、作物の保護(ツテラ)に由来するツトゥリナの像を支えている。
ante eas [tres arae, trinis deis parent, Magnis Potentibus Valentibus.
それらの前には三つの祭壇があり、三柱の神々、すなわち「大いなる、力ある、強き神々」に仕えている。
eosdem Samothracas existimant.
彼らはこれらをサモトラケの神々とみなしている。
obelisci enormitas, ut Hermateles affirmat,, Soli prostituta.
巨大なオベリスクは、ヘルマテレスが主張するように、太陽に捧げられている。
scriptura eius unde eius et census: de Aegypto superstitio est.
その碑文が、その出自と価値を示している。 それはエジプトから来た迷信なのである。
frigebat daemonum concilium sine sua Matre Magna;
悪霊たちの集まりも、自分たちの「大いなる母」がいなければ寒々しいものであったろう。
ea itaque illic praesidet euripo.
それゆえ、彼女はそこ(中央分離帯)のエウリプスに君臨しているのである。
Consus, ut diximus apud metas, sub terra delitescit Murcias.
コンススは、我々が言ったように、折り返し点の近くで地中に隠れており、ムルキアもまた同様である。
eas quoque idolum fecit: Murciam enim deam amoris uolunt, cui in illa parte aedem uouerunt.
これらをも、偶像が占拠したのである。 というのも、彼らはムルキアを愛の女神と考え、その場所に神殿を誓願したからである。
animaduerte, Christiane, quot nomina inmunda possederint circum.
キリスト者よ、どれほど多くの汚れた名がキルクスを所有しているかに注意しなさい。
aliena est tibi religio, quam tot diaboli spiritus occupauerunt.
これほど多くの悪魔の霊たちが占拠した宗教は、あなたにとっては無縁のものである。
de locis quidem locus est retractandi ad praeueniendam quorundam interrogationem.
場所については、ある人々からの問いをあらかじめ防ぐために、もう一度取り上げる余地がある。
quid enim, inquis, si alio in tempore circum adiero, periclitabor de inquinamento? nulla est praescriptio de locis.
というのも、あなたは「もし他の時にキルクスに立ち入るなら、私は汚れの危険にさらされるのだろうか」と言うからである。 場所に関するいかなる禁令もない。
nam non sola ista conciliabula spectaculorum, sed etiam templa ipsa sine periculo disciplinae adire seruus dei potest urguente causa simpli ci dumtaxat, quae non pertineat ad proprium eius loci negotium uel officium.
というのも、見世物のためのこれらの集会所だけでなく、神殿そのものにさえ、神の僕は、それがその場所独自の活動や義務に関わらない純粋にやむを得ない理由に迫られている場合に限り、規律の危険にさらされることなく立ち入ることができるからである。
ceterum et plateae et forum et balneae et stabula et ipsae domus nostrae sine idolis omnino non sunt: -totum saeculum satanas et angeli eius repleuerunt.
さらに、大通りも、広場も、公衆浴場も、宿屋も、そして私たちの家そのものも、完全に偶像がないわけではない。 この世の全体を、サタンとその天使たちが満たしているのである。
non tamen quod in saeculo sumus, a deo excidimus, sed si quid de saeculi criminibus attigerimus.
しかし、私たちがこの世の中にいるからといって神から見放されるのではなく、私たちがこの世の罪に触れるときに見放されるのである。
proinde si Capitolium, si Serapeum sacrificator uel adorator intrauero, a deo excidam, quemadmodummodum circum uel theatrum spectator.
したがって、もし私が犠牲を捧げる者、あるいは拝む者としてカピトリウムやセラピウムに入るなら、観客としてキルクスや劇場に入るのと同じように、私は神から見放されることになる。
loca nos non contaminant per se, sed quae in locis fiunt, a quibus et ipsa loca contaminari altercati sumus: de contaminatis contaminamur.
場所はそれ自体によって私たちを汚すのではなく、それらの場所で行われる事柄が私たちを汚すのであり、私たちはそれらの事柄によって、場所そのものも汚されると主張してきたのである。 私たちは汚されたものから汚されるのである。
propterea autem commemoramus, quibus eiusmodi loca dicentur, ut eorum demonstremus esse quae in iis locis fiunt, quibus ipsa loca dicantur. ,
しかし、私たちが、このような場所が誰に捧げられているかを思い起こさせるのは、それらの場所で行われる事柄が、その場所を捧げられている者たちに属していることを示すためである。

語釈・文法注

  1. §7ut de Communibus causis — ut の後ろには、前節の動詞の省略または「〜と同様に」という比較の構文を補う。ここでは「共通の原因から[生じている]ように」と解釈するのが最も自然である。
  2. §7uiderit ambitio siue frugalitas eius — uiderit は未来完了直説法(あるいは接続法完了)三人称単数で、「〜の知ったことだ、〜に任せよう」というラテン語の慣用表現である。eius は、どのような性質のものであるかを示す属格。
  3. §8quod non putauerunt sub tecto consecrandum quem in aperto habent — quem は男性単数対格の関係代名詞で、先行詞は文脈上 Soli(太陽、男性名詞)である。consecrandum [esse] は動形容詞(接尾辞 -ndus)を用いた対格不定詞で、彼ら(異教徒たち)の判断を示す。
  4. §8de locis quidem locus est retractandi — locis(具体的な場所)と locus(議論を行う抽象的な機会や余地)を並べた、著者の意図的な言葉遊び(ダブル・ミーニング)である。retractandi は属格の動名詞で locus に係る。
  5. §8non tamen quod in saeculo sumus, a deo excidimus — quod は「〜だからといって」という否定的理由を表す節を導き、直前の non と合わさって「私たちが世にいるからといって、神から見放されるのではない」という制限的な意味を形成している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 見世物について §7-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa027.humanitext-lat2:7-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。