Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 悔い改めについて §11-12

苦行の忌避への批判と地獄の回避のための告白

7 / 7 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、悔改に伴う外的な苦行に人々が躊躇する姿勢を、世俗の野心のためにあらゆる苦難を耐え忍ぶ政治家たちの執念と比較して批判し、地獄の刑罰の恐ろしさと聖書や自然界の例証から、第二の救いの手段である告白(エクソモロゲーシス)に速やかに取り組むよう勧告している。

§11Quid si praeter pudorem, quem potiorem putant, etiam incommoda corporis reformident, quod inlotos, quod sordulentos, quod extra laetitiam oportet deversari in asperitudine sacci et horrore cineris et oris de ieiunio vanitate? Num ergo in coccino et Tyrio pro delictis supplicare nos condecet? Cedo acum crinibus distinguendis et pulverem dentibus elimandis et bisulcum aliquid ferri vel aeris unguibus repastinandis, si quid ficti nitoris, si quid coacti ruboris in labia aut genas urgeat.
もし彼らが、より重要だと考えている恥じらいに加えて、身体的な不都合をも恐れているのだとしたら、どうだろうか。 すなわち、洗わず、汚れにまみれ、喜びから遠ざかり、荒布のざらざらした質感と灰の恐ろしさ、そして断食による顔のやつれの中に留まらなければならないという不都合を。 それでは、私たちが深紅色やティルスの紫色の服をまとって、罪のために嘆願するのがふさわしいのだろうか。 髪を分けるためのヘアピン、歯を磨くための粉、爪を整えるための二股に分かれた鉄や青銅の道具を持ってくるがよい、もし唇や頬に偽りの輝きや不自然な赤みを押しつけるつもりなら。
Praeterea exquirito balneas laetiores hortulani maritimive secessus, adiicito ad sumptum, conquirito altilium enormem saginam, defaecato senectutem vini, cumque quis interrogarit, cuinam ea largiaris, Deliqui, dicito, in deum, et periclitor in aeternum perire; itaque nunc pendeo et maceror et excrucior, ut deum reconciliem mihi, quem delinquendo laesi.
さらに、より心地よい浴場、庭園や海辺の隠れ家を探し求め、費用を増やし、家禽の途方もない肥育肉を捜し求め、熟成したワインの澱を澄ませ、そして誰かが、一体誰のためにそれほどの贅沢をしているのかと尋ねたなら、『私は神に対して罪を犯し、永遠に滅びる危険にさらされている。 だから今、私は宙吊りにされ、身をやつし、苦しめられているのだ、罪を犯すことによって傷つけた神と和解するために』と言うがよい。
Sed enim illos, qui ambitu obeunt capessendi magistratus, neque pudet neque piget incommodis animae et corporis, nec incommodis tantum, verum et contumeliis omnibus eniti in causa votorum suorum.
しかし実際、公職に就くために運動を行う者たちは、自らの目的のために、魂と身体の不都合を、いや不都合だけでなく、あらゆる屈辱をも耐え忍ぶことを恥じず、また嫌がりもしない。
Quas non ignobilitates vestium affectant? quae non atria nocturnis et crudis salutationibus occupant? ad omnem occursum maioris cuiusque personae decrescentes, nullis conviviis celebres, nullis comessationibus congreges, sed exules a libertatis et laetitiae felicitate, idque totum propter unius anni volaticum gaudium.
彼らはどれほど卑しい衣服を好んで身につけることか。 夜明け前や未消化の段階での挨拶で、どれほど多くの邸宅を占拠することか。 身分の高い人物に出会うたびに腰を低くし、いかなる宴会でも主役とならず、いかなる酒宴にも加わらず、自由と喜びの幸福から追放された者となる。 そしてそのすべては、たった一年のうつろいやすい喜びのためなのだ。
Nos, quod securium virgarumve petitio sustinet, in periculo aeternitatis tolerare dubitamus? et castigationem victus atque cultus offenso domino praestare cessabimus, quae gentiles nemine omnino laeso sibi irrogant? Hi sunt de quibus scriptura commemorat: Vae illis qui delicta sua velut procero fune nectunt.
私たちは、斧や鞭の追求が耐えさせるほどのことを、永遠の危険に直面しながら耐えることをためらうのだろうか。 そして、異教徒たちが誰をも全く傷つけていないのに自らに課している、怒らせた主に対する食事や生活態度の懲治を捧げることをやめてしまうのだろうか。 これらこそ、聖書が『災いなるかな、彼らの罪を長いロープのようにして結びつける者たちは』と言及している人々である。
§12Si de exomologesi retractas, gehennam in corde considera, quam tibi exomologesis extinguet, et poenae prius magnitudinem imaginare, ut de remedii adoptione non dubites.
もしあなたがエクソモロゲーシスをためらうなら、心の中で地獄を考えなさい。 エクソモロゲーシスがあなたのために消し去ってくれるであろう地獄を。 そして、治療法を受け入れることに迷わないよう、まずその刑罰の大きさを思い描きなさい。
Quid illum thesaurum ignis aeterni aestimamus, cum fumariola quaedam eius tales flammarum ictus suscitent, ut proximae urbes aut iam nullae extent aut idem sibi de die sperent? Dissiliunt superbissimi montes ignis intrinsecus fetu, et quod nobis iudicii perpetuitatem probat, cum dissiliant, cum devorentur, nunquam tamen finiuntur.
その永遠の火の蓄えを、私たちはどのように見積もるべきだろうか。 そのほんの煙突のようなものが、近くの都市がすでに跡形もなくなっているか、あるいは日ごとに同じ運命を自らに予期するほどの、凄まじい炎の噴出を引き起こしているというのに。 最もそびえ立つ山々が、内部ではらまれた火によって裂けて崩れ、そして私たちに裁きの永遠性を証明していることには、それらが裂け崩れ、貪り尽くされようとも、決して尽きることがないのだ。
Quis haec supplicia interim montium non iudicii minantis exemplaria deputabit? quis scintillas tales non magni alicuius et inaestimabilis foci missilia quaedam et exercitoria iacula consentiet? Igitur cum scias adversus gehennam post prima illa intinctionis dominicae munimenta esse adhuc in exomologesi secunda subsidia, cur salutem tuam deseris? cur cessas aggredi quod scias mederi tibi? Mutae quidem animae et irrationales medicinas sibi divinitus attributas in tempore agnoscunt.
誰が、山々の当面のこれらの苦痛を、脅かす裁きの前兆とみなさないだろうか。 誰が、このような火の粉を、計り知れないほど巨大な火床の、ある種の飛び道具や練習用の投げ槍であると認めないだろうか。 したがって、地獄に対して、主の浸礼という最初の防壁の後に、なおもエクソモロゲーシスの中に第二の救護手段があることを知りながら、なぜ自らの救いを捨てるのか。 なぜ、あなたを治療すると知っていることに取りかかるのをためらうのか。 言葉を持たず、理性のない動物たちでさえ、神から自らに与えられた治療法を、適切な時期に認めている。
Cervus sagitta transfixus, ut ferrum et irrevocabiles moras eius de vulnere expellat, scit sibi dictamno medendum.
矢で射抜かれた鹿は、鉄の鏃とその引き抜けない障害を傷口から追い出すために、ディクタムノスで治療すべきことを知っている。
Hirundo, si excaecaverit pullos, novit illos oculare rursus de sua chelidonia.
ツバメは、もし雛たちの目を潰してしまったなら、自らのクサノオウによって再び彼らを開眼させることを知っている。
Peccator restituendo sibi institutam a domino exomologesin sciens praeteribit illam, quae Babylonium regem in regna restituit? Diu enim paenitentiam domino immolarat, septenni squalore exomologesin operatus, unguium aquilinum in modum efferatione et capilli incuria horrorem leoninum praeferente.
罪人は、自らを回復するために主によって制定されたエクソモロゲーシスを、それがバビロンの王を王位に復帰させたことを知りながら、無視するというのか。 実際、彼は長い間、主に悔改を捧げ、7年間にわたる汚れの中でエクソモロゲーシスを行い、爪は鷲のようになって野生化し、手入れのなされていない髪はライオンのような恐ろしさを漂わせていたのである。
Proh malae tractationis! Quem homines perhorrebant, deus recipiebat.
おお、凄まじい自己懲治よ! 人々が恐れ慄いていた者を、神は受け入れておられたのだ。
Contra autem Aegyptius imperator, qui populum dei aliquando afflictum, diu domino suo denegatum, persecutus in proelium irruit, post tot documenta plagarum discidio maris, quod soli populo pervium licebat, revolutis fluctibus periit.
これとは反対に、かつて神の民を苦しめ、彼らの主に長い間それを拒み、彼らを追撃して戦いへと突入したエジプトの皇帝は、あれほど多くの災害の証拠の後、神の民だけに通過が許されていた海の分裂において、逆巻く波にのまれて滅びた。
Paenitentiam enim et ministerium eius exomologesin abiecerat.
なぜなら、彼は悔改とその奉仕としてのエクソモロゲーシスを退けたからである。
Quid ego ultra de istis duabus humanae salutis quasi plancis, stili potius negotium quam officium conscientiae meae curans? Peccator enim omnium notarum cum sim, nec ulli rei nisi paenitentiae natus, non facile possum super illa tacere, quam ipse quoque et stirpis humanae et offensae in dominum princeps Adam, exomologesi restitutus in paradisum suum, non tacet.
私は、自らの良心の義務よりも、筆の仕事を気にかけて、人間の救いのいわば二つの板について、これ以上何を語るべきだろうか。 というのも、私はあらゆる種類の罪人であり、悔改以外の何のためにも生まれてこなかった者であるから、それについて容易に沈黙することはできない。 人類の始祖であり、主に対する反逆の張本人でありながら、エクソモロゲーシスによって自らの楽園へと回復されたアダム自身も、それについて沈黙していないのだから。

語釈・文法注

  1. §11Cedo — 動詞 cedere の命令形に由来するが、ここでは「持ってこい」「示せ」という意味を表す不変化詞的な命令助詞として用いられており、対格の名詞(acum, pulverem, bisulcum aliquid)を直接目的語に取っている。
  2. §11neque pudet neque piget — 非人称動詞 pudet および piget は、感情を感じる主体を対格(illos)で表し、感情の原因を不定詞(eniti)あるいは名詞の奪格/属格(incommodis, contumeliis)で表す。
  3. §12omnium notarum — 性質・記述の属格。「あらゆる印(nota)をつけられた」から転じて、「あらゆる種類の」「極め付きの(悪名の高い)」という意味の慣用表現であり、peccator(罪人)を修飾している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 悔い改めについて §11-12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa021.humanitext-lat1:11-12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。