§5Denique ubi iam et familiaris populus allegi deo coepit et restitutio hominis imbui potuit, tunc leges disciplinaeque omnes impositae, etiam quae decerperent uictum, ademptis quibusdam ueluti immundis, quo facilius aliquando ieiunia toleraret homo perpetua in quibusdam abstinentia usus.
ついに、親しい民が神に選ばれ始め、人間の回復が着手されうるようになった時、その時、あらゆる律法と規律が課された。 食物を制限するものまでもが、ある種のものを汚れたものとして取り去った上で課された。 それは、ある特定のものにおける恒常的な節制を用いることによって、人間がいつか断食をより容易に耐えうるようにするためであった。
nam et primus populus primi hominis resculpserat crimen pronior uentri quam deo deprehensus, cum de duritia Aegyptiae seruitutis ualida manu dei et sublimi brachio ereptus dominus eius uisus est, terrae lacte et melle mananti destinatus, statim autem solitudinis incopiosae circumspectu scandalizatus, saturitatis Aegyptiae detrimenta suspirans in Moysen et Aaron mussitauit: utinam obiissemus percussi a domino in terra Aegypti, quando super ollas carnium sedebamus et panes in plenitudinem comedebamus.
なぜなら、最初の民もまた、最初の人間の罪を再び刻み出していたからである。 彼らは神に対してよりも腹に対してより傾いていると見出され、エジプトの奴隷状態の苛酷さから神の力強い手と高く上げられた腕によって救い出され、主が彼らの主として現れた時に、乳と蜜の流れる地に運命づけられていたにもかかわらず、直ちに物資の乏しい荒野の景色につまずき、エジプトでの満腹が失われたことを嘆きつつ、モーセとアロンに対して不平を漏らした。 「ああ、エジプトの地で主によって打たれて死んでいればよかったのに。 あの時、我々は肉の鍋の傍らに座り、パンを満足するまで食べていた。
quomodo eduxisti nos in haec deserta ad interficiendam synagogam istam fame? eadem uentris praelatione deploraturus erat eosdem duces suos et dei arbitros, quos desiderio carnis et recordatu Aegyptiarum copiarum exacerbabat.
どうしてあなた方は、この会衆を飢えで殺すために、我々をこの荒野に導き出したのか。 」彼らは、同じように腹を優先することによって、自分たちの同じ指導者たち、すなわち神の代弁者たちに対して不平を言うことになるのであった。 肉への欲望とエジプトの豊かさの記憶によって、彼らを憤慨させていたのである。
quis nos uescet carne? uenerunt in mentem nobis pisces quos in Aegypto edebamus gratis, et cucumeres et pepones et porri et cepe et allia.
「誰が我々に肉を食べさせてくれるだろうか。 エジプトでただで食べていた魚、キュウリ、メロン、ニラ、タマネギ、ニンニクが思い出される。
at nunc anima nostra arida, nihil nisi manna uident oculi nostri.
だが今や、我々の命は干からび、我々の目はマナのほかには何も見ない。
ita et illis xerophagiae panis angelici displicebant, allium potius et cepe quam caelum fragrare malebant.
」このように、彼らにとっても、御使いたちのパンを乾燥食とすることは不満であり、天よりもむしろニンニクやタマネギの香りがすることを好んだのである。
et ideo tam ingratis gratiora et esculentiora quaeque detracta sunt, puniendae simul gulae et exercendae continentiae causa, ut illa damnaretur, ista erudiretur.
それゆえ、これほど恩知らずな者たちから、より好ましく、より食べごたえのあるものはことごとく取り上げられた。 大食を罰すると同時に節制を訓練するためであり、前者が非難され、後者が鍛えられるためであった。
§6Nunc si temere rationes castigati a deo uictus et castigandi propter deum a nobis ad primordiorum experimenta reuocauimus, conscientiam communem consulamus.
さて、もし我々が、神によって抑制された食事、および神のために抑制されるべき食事の根拠を、始まりの試みへと無謀にも結びつけて論じたのだとしたら、共同の良心に問いかけてみよう。
ipsa natura enuntiabit, quales nos ante pabulum et potum in uirgine adhuc saliua exhibere consuerit rebus dumtaxat sensu agendis, quo diuina tractantur, si multo pollentioris mentis, si multo uiuacioris cordis, quam cum totum illud domicilium interioris hominis escis stipatum, uinis inundatum, decoquendis iam stercoribus exaestuans praemeditatorium efficitur latrinarum, in quo plane nihil tam in proximo supersit quam ad lasciuiam sapere.
自然そのものが表明するだろう、食物や飲み物の前に、まだ処女の唾液のままで、我々をどのような状態に提示するのが自然の常であるかを。 とりわけ、神なるものが扱われる感覚によって行われるべき事柄において、我々がはるかに強力な精神、はるかに活発な心を持っているかどうかを。 それは、内なる人間のあの住処の全体が食物で満たされ、葡萄酒で溢れ返り、今や消化されつつある排泄物で沸き立って便所の予備室とされる時と比べてみれば明らかである。 そこには、放縦を好むことほど身近に残されているものは全くない。
manducauit populus et bibit, et surrexerunt ludere.
「民は座って食べ、かつ飲み、立って戯れた。
intellege sanctae scripturae uerecundiam: lusum nisi impudicum non denotasset.
」聖書の慎み深さを理解せよ。 みだらなものでなければ、「戯れ」という言葉で指し示しはしなかっただろう。
ceterum quotusquisque meminerit religionis occupatis memoriae locis, impeditis sapientiae membris? nemo ita ut decet, ita ut par est, ita ut utile est, recordabitur dei eo in tempore, quo ipsum sibi hominem excidere sollemne est.
そもそも、記憶の場所が占拠され、知恵の器官が妨げられている時に、どれほど少数の人が敬虔さを覚えているだろうか。 誰も神を、ふさわしいように、正当なように、有益なように思い起こしはしないだろう、人間が自分自身を見失うことが常であるような、その時間においては。
omnem disciplinam uictus aut occidit aut uulnerat.
食事の過剰はあらゆる規律を殺すか傷つける。
mentior, si non dominus ipse obliuionem sui exprobrans Israeli causam plenitudini reputat.
もし主ご自身が、ご自身を忘れたことをイスラエルに対して咎める際に、その原因を満腹に帰していないのだとしたら、私は嘘をついていることになる。
incrassatus est dilectus et pinguefactus et dilatatus est, et dereliquit deum, qui fecit eum, et abscessit a domino salutificatore suo.
「愛された者は肥え、太り、肉がついた。 そして自分を造った神を捨て、自分を救う主から離れ去った。
denique in eodem Deuteronomio eandem causam praecaueri iubens, ne, inquit, cum manducaueris et biberis et domos optimas aedificaueris, ouibus et bubus tuis multiplicatis et argento et auro extollatur cor tuum et obliuiscaris domini dei tui.
」ついに、同じ申命記において、同じ原因が警戒されるように命じて、彼は言っている。 「あなたが食べ、かつ飲み、立派な家を建て、あなたの羊や牛が増え、銀や金が増える時、あなたの心が高ぶり、あなたの神、主を忘れることのないように。
praeposuit corruptelae diuitiarum edacitatis enormitatem, cui ipsae diuitiae procurant.
」彼は、富による堕落に先立って、大食の不摂生を置いた。 その大食に対して、富そのものが手段を調達するのである。
per illam scilicet incrassatum erat cor populi, ne oculis uideret et auribus audiret et corde coniceret adipibus obstructo, quas nominatim esui abstulit dedocens hominem saginae studere.
すなわち、それによって民の心は肥え太っていたのである。 彼らが目で見ず、耳で聞かず、脂肪で塞がれた心で悟ることがないように。 神は、その脂肪を名指しで食用から取り去られた。 人間に飽食に熱中しないことを教え込むために。
ceterum cui cor erectum potius inueniebatur quam impinguatum, qui quadraginta diebus totidemque noctibus supra humanae naturae facultatem ieiunium perennauit spiritali fide uirtutem subministrante, et uidit oculis dei gloriam et audiuit auribus dei uocem et corde coniecit dei legem iam tunc docentis non in solo pane uiuere hominem, sed in omni uerbo dei, cum quidem nec ipsum Moysen deo pastum inediamque eius nomine saginatam constanter contemplari ualeret pinguior populus.
これに対して、心が高められており、肥え太ってはいないと見出された者、すなわち四十日四十夜、人間の自然の能力を超えて断食を全うした者は、霊的な信仰が力を供給する中で、自分の目で神の栄光を見、自分の耳で神の声を聞き、心で神の律法を悟った。 その時すでに、「人はパンだけで生きるのではなく、神のすべての言葉によって生きる」と教えておられた神の律法を。 実に、神によって養われ、神の名においてその飢えが豊かにされたモーセ自身を、それよりも太った民がじっと見つめることすらできなかった時に。
merito igitur etiam in carne se dominus ei ostendit collegae ieiuniorum suorum, non minus et Heliae.
それゆえ当然、主は肉においてご自身を、ご自身の断食の同僚に、そしてエリヤに対しても同様に示されたのである。
nam et Helias hoc primum, quod famem fuerat imprecatus, satis iam se ieiuniis uouerat.
なぜならエリヤもまた、彼がまず飢えを祈り求めたというまさにそのことによって、すでに断食に自らを十分に捧げていたからである。
uiuit, inquit, dominus, cui adsisto in conspectu eius, si erit ros istis annis et imber.
「私が仕えている主は生きておられる。 これらの年には露も雨もないであろう」と彼は言った。
dehinc minantem Iezabel fugiens post unicum pabulum et potum, quem ab angelo expergefactus inuenerat, et ipse quadraginta diebus et noctibus uacuo uentre, arido ore peruenit in montem Choreb, ubi cum in speluncam deuertisset, quam familiari congressu dei exceptus est! quid tu Helia hic? multo amicior ista uox quam Adam ubi es? illa enim pasto homini minabatur, ista ieiuno blandiebatur.
その後、脅迫するイゼベルから逃れて、天使によって目覚めさせられて見出した、ただ一度の食べ物と飲み物ののち、彼自身も四十日四十夜、空の胃と乾いた口のままで、ホレブの山にたどり着いた。 そこで彼が洞窟に身を寄せた時、神とのいかに親しい交わりによって彼は迎え入れられたことか! 「エリヤよ、お前はここで何をしているのか。 」この声は、アダムに対する「お前はどこにいるのか」という声よりもはるかに好意的であった。 というのも、前者は食べた人間に脅しをかけていたのに対し、後者は断食している人間を優しくあやしていたからである。
tanta est circumscripti uictus. praerogatiua, ut deum praestet homini contubernalem, parem reuera pari.
制限された食事の特権はこれほど大きく、神を人間に同宿者として提供するほどである。 実に、等しい者を、等しい者に対して。
si enim deus aeternus non esuriet, ut testatur per Esaiam, hoc erit tempus, quo homo deo adaequetur, cum sine pabulo uiuit.
もし永遠の神が飢えることがないとすれば、イザヤを通して証言されているように、人間が食べ物なしに生きる時こそ、人間が神に等しくされる時となるであろう。