§13Sed et omni petenti me dabo in causa eleemesynae, non in coneussurae.
しかしまた、「私に求める者すべてに、私は与えよう」というのは、施しの理由においてであり、恐喝の理由においてではない。
Petenti inquit.
主は「求める者に」と言われる。
Porro qui concutit, non petit.
だが、恐喝する者は求めているのではない。
Qui comminatur, si non acceperit, non postulat, sed exterquet.
受け取らなければと脅す者は、要求しているのではなく、力ずくで奪い取っているのである。
Non eleemesynam expectat qui non miserandus, sed timendus vanit.
憐れまれるべき者ではなく、恐れられるべき者としてやって来る者は、施しを期待しているのではない。
Da(??)o igitur misericordiae, non timiditatis meae nomine, ubi qui accepit deum honorat et benedictionem mihi reddit, non ubi amplius et benefactum praestitisse se credit et praedam suam aspiciens dicit: De reatu.
したがって私は、私が恐れているからではなく、慈愛の名において与える。 そこでは、受け取った者が神を敬い、私に祝福を返す。 しかし、自分がさらに大きな善行を施したと信じ込み、自らの獲物を見つめて「罪から解放してやった」と言うような者に対してではない。
Irascar et in inimicum? Sed inimicitiae et alios habent titulos.
私は敵に対しても怒るべきだろうか。 しかし敵意には別の名目がある。
Non tamen dixit traditorem aut persecutorem aut concussorem.
それでも主は「裏切り者」や「迫害する者」や「恐喝する者」とは言われなかった。
Nam huic quanto magis carbones acervabo super caput, si me non redemero? Proinde, inquit, qui tibi tunicam sustulerit, vel etiam pallium concede.
なぜなら、もし私が自分を贖わないなら、この者の頭にどれほど多くの炭火を積むことになるだろうか。 同様に、主は「あなたから上着を奪う者には、外套をも譲りなさい」と言われる。
Ad eum pertinet, qui rem, non qui fidem meam eripere quaesierit.
これは、私の信仰ではなく、私の所有物を奪い去ろうとする者に当てはまる。
Concedam et pallium non minanti traditionem.
引き渡しを脅さない者には、私は外套も譲ろう。
Si minatus fuerit, etiam tunicam reposcam.
もし彼が脅すなら、私は上着さえも取り返そう。
Omnium iam nunc domini sententiarum suae sunt et causae et regulae.
今や主のすべての判決には、それぞれ固有の理由と規則がある。
Termini non in infinitum nec ad omnia spectant.
限界は無限ではなく、すべてに適用されるわけではない。
Atque adeo omni petenti dari iubet, ipse signum petentibus non dat.
そして実に主は、求める者すべてに与えるよう命じるが、ご自身は求める者たちに印を与えない。
Alioquin si omnibus passim petentibus dandum putas, tu mihi videris, non dico vinum febricitanti, sed etiam venenum aut gladium mor(??)m desideranti daturus.
そうでなければ、もしあなたが至る所で求める者すべてに与えるべきだと思うなら、あなたは、熱病患者にワインを与えるだけでなく、死を望む者に毒や剣を与えることになるだろう。
Facite autem vobis amicos de mammona, quomodo intellegendum sit, parabola praemissa te doceat.
「不義の富で友達を作りなさい」という言葉をどのように理解すべきかは、その前に置かれた比喩があなたに教えてくれる。
Ad populum Iudaicum dictum, qui, commissam sibi rationem demini cum male administrasset, deberet de mammonae hominibus, quod nos eramus, amicos sibi potius prospicere quam inimicos, et relevare nos a debitis peccatorum, quibus deo detinebamur, si nobis id dominica ratione conferrent, ut, cum coepisset ab his deficere gratia, ad nostram fidem refugientes reciperentur in tabernacula aeterna.
それは、自分に委ねられた主人の会計を悪く管理したために、不義の富の人々、すなわち私たちのうちに、敵ではなくむしろ友を見いだし、もし彼らが主人の会計においてそれを私たちに与えてくれるなら、私たちが神に対して縛られていた罪の負債から私たちを解放すべきであったユダヤの民に向けて言われたことである。 彼らから恵みが失われ始めたとき、私たちの信仰へと逃れて、彼らが永遠の住まいに受け入れられるようにするためである。
Quamvis nunc puta aliam interpretationem parabolae et sententiae istius, dum scias verisimile non esse, ut concussores nostri in amicitiam redacti per mammonam recipiant tunc nos in tabernacula aeterna.
もっとも、いまこの比喩と判決について別の解釈を考えてもよい。 ただし、私たちの恐喝者たちが、金銭によって友情に引き入れられ、そのとき私たちを永遠の住まいに受け入れるなどということは、ありそうもないと知る限りにおいてである。
Sed quid non timiditas persuadebit? Quasi et fugere scriptum permittat et redimere praecipiat.
しかし、臆病さが説得できないことなどあろうか。 まるで、聖書が逃亡することを許し、また贖うことを命じているかのように。
Parum denique est, si unus aut alius ita eruitur.
結局、一人か二人がそのように救い出されるだけでは不十分なのだ。
Massaliter totae ecclesiae tributum sibi irrogaverunt.
集団として、教会全体が自分たちに貢納を課した。
Nescio dolendum an crubescendum sit, cum in matricibus beneficiariorum et curiosorum inter tabernarios et (??)ianeos et fures balnearum et aleones et lenones Christiani quoque vectigales continentur.
恩恵収受者や探偵の登録簿において、居酒屋店主、肉屋、浴場の泥棒、賭博師、ポン引きの間に、キリスト者たちもまた納税者として含まれているのを見るのは、嘆くべきことか恥じるべきことか分からない。
Hanc episcopatui formam apostoli providentius condiderunt, ut regno suo securi frui possent, sub obtentu procurandi(??)? Scilicet enim talem pacem Christus ad patrem regrediens mandavit a militibus per Saturnalia redimendam!
使徒たちは、自分たちの支配を安全に享受するために、管理するという口実のもとで、このような形を監督職に対してより慎重に確立したのだろうか。 なるほど、キリストは父のもとに戻られる際、兵士たちからサトゥルナリア祭の間にこのような平和を贖うようにと命じられたというわけか!
§14Sed quomodo colligemus, inquis, quomodo dominica sollemnia celebrabimus? Utique quomodo et apostoli, fide, non pecunia tuti, quae fides si montem transferre potest, multo magis militem.
「しかし、どのように私たちは集まるのですか」とあなたは言う。 「どのように主の祝祭を祝うのですか。 」まさしく、使徒たちがそうしたように、金銭ではなく信仰によって守られて祝うのだ。 その信仰が山を移すことができるなら、兵士を移すことははるかに容易である。
Esto sapientia, non praemio cautus.
賄賂によってではなく、知恵によって用心深くありなさい。
Neque enim statim et a populo eris tutus, si officia militaria redemeris.
なぜなら、もしあなたが兵士たちの職務を買い取ったとしても、すぐに民衆からも安全になるわけではないからである。
Una ergo tibi et fides et et sapientia ad tutelam opus est, quibus non adhibitis et redemptionem tuam potes perdere, adhibitis haud redemptionem desiderare.
したがって、あなたにとって保護のために必要なのは、信仰と知恵の両方であり、これらを用いなければ、あなたは自分の贖い金をも失うこともあり得るし、これらを用いれば、贖いなど全く望まなくなる。
Postremo si colligere interdiu non potes, habes noctem, luce Christi luminosa adversus eam.
最後に、もし昼間に集まることができないなら、あなたには夜がある。 キリストの輝かしい光が夜に対抗する。
Non potes discurrere per singulos.
一人ひとりのところを走り回ることはできない。
Sit tibi et in tribus ecclesia.
三人であっても、あなた方にとって教会はあるのだ。
Melius est, turbas tuas aliquando non videas, quam addicas.
あなたが自分の群衆を見ないことがある方が、彼らを売り渡すよりも良い。
Serva Christo virginem sponsam;
キリストのために処女である花嫁を守りなさい。
nemo quaestum de ea faciat.
誰も彼女から利益を得てはならない。
Haec tibi, frater, dura forsitan et intolerabilia videntur, sed recita deum dixisse, Qui capit, capiat, id est, Qui non capit, discedat.
兄弟よ、これらのことはあなたにとっておそらく過酷で耐え難いものと思われるかもしれない。 しかし、神が「受け入れられる者は、受け入れなさい」、すなわち「受け入れられない者は、去りなさい」と言われたのを読み返しなさい。
Non potest qui pati timet eius esse qui passus est.
苦難を受けることを恐れる者は、苦難を受けられた方のものであり続けることはできない。
At qui pati non timet, iste perfectus erit in dilectione, utique dei.
しかし、苦難を受けることを恐れない者は、愛において、確かに神の愛において完全な者となる。
Perfecta enim dilectio foras mittit timorem.
なぜなら、完全な愛は恐れを締め出すからである。
Et ideo multi vocati, pauci electi.
それゆえ、「招かれる者は多いが、選ばれる者は少ない」。
Non quaeritur qui latam viam sequi paratus sit, sed qui angustam.
広い道を歩む用意ができている者ではなく、狭い道を歩む者が求められている。
Et ideo paracletus necessarius, deductor omnium veritatum, exhortator omnium tolerantiarum.
それゆえ、すべての真理の導き手であり、すべての忍耐の励まし手であるパラクレトスが必要なのである。
Quem qui receperunt, neque fugere persecutionem neque redimere noverunt, habentes ipsum qui pro nobis erit, sicut locuturas in interrogatione, ita iuvaturus in passione.
彼を受け入れた人々は、迫害から逃れることも、金銭で贖うことも知らなかった。 なぜなら、尋問の際には語るべきことを示し、受難の際には助けてくださる、私たちのために立ってくださる方ご自身を有しているからである。