Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 貞淑の勧め §4-5

使徒の勧告と原初の創造に基づく一回限りの婚姻

3 / 7 箇所 · ラテン語

要旨

使徒パウロによる第二の婚姻の許容は、神の普遍的な掟ではなく、人間の自制を前提とした一時的な勧告であるとテルトゥリアヌスは主張する。さらに、アダムとエバの創造やキリストと教会の不可分な一致を根拠に、一回限りの婚姻こそが神が定めた根源的な法であることを説明する。

§4Ceterum de secundo matrimonio scimus plane apostolum pronuntiasse, Solutus es ab uxore, ne quaesieris uxorem, sed si duxeris, non delinques.
しかし、第二の婚姻については、使徒が明らかにこう宣言したことを私たちは知っている。 「あなたは妻から自由になったのか。 妻を求めてはならない。 しかし、もし妻を迎えても、あなたは罪を犯すのではない」と。
Perinde tamen et huius sermonis ordinem de consilio suo, non de divino praecepto introduxit.
しかし同様に、彼はこの言説の系列をも、自らの勧告から導入したのであって、神の掟からではない。
Multum autem interest inter dei praeceptum et consilium hominis.
ところで、神の掟と人間の勧告との間には、大きな違いがある。
Praeceptum domini, inquit, non habeo, sed consilium do, quasi misericordiam consecutus a domino fidelis esse.
「主の掟は」と彼は言う、「私は持っていない。 しかし、主から慈悲を得て信頼すべき者となった者として、私は勧告を与える」と。
Ceterum neque in evangelio neque in ipsius Pauli epistolis ex praecepto dei invenias permissam matrimonii iterationem.
だが、福音書においてもパウロ自身の書簡においても、神の掟によって婚姻の反復が許容されているのを、あなたは決して見出さないだろう。
Unde unum habendum confirmatur, quia quod a domino permissum non invenitur, id agnoscitur interdictum.
そこから、ただ一つの婚姻が保持されるべきであることが確証される。 なぜなら、主によって許容されているのが見出されないものは、禁止されていると認められるからである。
Adde quod et haec ipsa humani consilii interiectio, quasi iam recogitationem excessus sui passa, statim se refrenat et revocat, cum subiungit, Verumtamen huiusmodi pressuram carnis habebunt, cum parcere se eis dicit, cum tempus in collectum esse adicit, quo oporteat etiam habentes matrimonia pro non habentibus agere, cum sollicitudinem nuptorum et innuptorum committit.
これに加えて、この人間の勧告の挿入それ自体が、あたかもすでに自らの行き過ぎについての再考を経たかのように、直ちに自らを抑制し、撤回している。 すなわち、彼が「しかしながら、このような人々は肉体の苦難を被るであろう」と付け加え、彼らに手加減していると言い、時間は縮まっている、それゆえ婚姻している者たちも持たない者のように振る舞うべきであると付け加え、結婚している者と結婚していない者の配慮を対比させるときがそれである。
Per haec enim docens, cur non expediat nubere, dissuadet ab eo quod supra indulserat.
なぜなら、これらのことによって、結婚することがなぜ有益でないかを教えつつ、彼は上に自らが許容したことから思いとどまらせているからである。
Et hoc de primo matrimonio, quanto magis de secundo? Cum vero nos ad exemplum suum hortatur, utique ostendens quid nos velit esse, id est continentes, pariter declarat quid nos esse nolit, id est incontinentes.
そして、これが第一の婚姻についてであるなら、第二の婚姻についてはなおさらのことではないか。 しかし、彼が私たちに自らの模範に従うよう勧める際、彼が私たちが何であることを望んでいるか、すなわち節制している者であることを確実に示しつつ、同時に、私たちが何であることを望んでいないか、すなわち自制していない者であることを明らかにしているのである。
Ita et ipse, cum aliud vult, id quod non vult nec sponte nec veritate permittit.
このように彼自身も、他方を望むとき、自分が望まないことを自発的にも、また真実としても許容してはいないのである。
Si enim vellet, non permisisset, immo imperasset.
なぜなら、もし望んでいたなら、許容したのではなく、むしろ命じたであろうからである。
Sed ecce rursus mulierem marito defuncto dicit nubere posse, si cui velit, tantum in domino.
しかし見よ、再び彼は、夫が亡くなった女性は、自分が望む相手と結婚することができる、ただし主にあってのみ、と言っている。
At enim felicior erit, inquit, si sic permanserit secundum meum consilium.
「だが」と彼は言う、「もし私の勧告に従ってそのままでいるなら、彼女はより幸福であろう。
Puto autem, et ego dei spiritum habeo.
私も神の霊を持っていると思う」と。
Videmus duo consilia, quo supra nubendi veniam facit, et quo postmodum continentiam nubendi docet.
私たちは二つの勧告を目にする。 一方は、上に結婚の許しを与えるものであり、他方は、のちに結婚を避ける節制を教えているものである。
Cui ergo, inquis, assentabimur? Inspice et lege.
では、私たちはどちらに同意すべきなのか、とあなたは言うだろう。 よく調べ、そして読みなさい。
Cum veniam facit, hominis prudentis consilium allegat, cum continentiam indicit, spiritus sancti consilium affirmat.
彼が許しを与えるときには、賢明な人間の勧告を引き合いに出し、彼が節制を指示するときには、聖霊の勧告を断言しているのである。
Sequere admonitionem cui divinitas patrocinatur.
神性が擁護する勧めに従いなさい。
Spiritum quidem dei etiam fideles habent, sed non omnes fideles apostoli.
神の霊は、信者たちも確かに持っているが、すべての信者が使徒であるわけではない。
Cum ergo qui se fidelem dixerat adiecit postea spiritum dei se habere, quod nemo dubitaret etiam de fideli, idcirco id dixit, ut sibi apostoli fastigium redderet.
それゆえ、自らを信者であると言った者が、のちに自分は神の霊を持っていると付け加えたとき(そのことは信者についても誰も疑わないであろうが)、彼は、自分に使徒としての最高の権威を取り戻すためにそのように言ったのである。
Proprie enim apostoli spiritum sanctum habent qui plene habent in operibus prophetiae et efficacia virtutum documentisque linguarum, non ex parte, quod celeri.
というのも、使徒たちは本来的に聖霊を持っているからであり、彼らは預言の業、力の働き、そして諸言語の証拠において、他者のように部分的にではなく、完全にそれを持っているからである。
Ita spiritus sancti auctoritatem ad eam speciem adire fecit, cui magis nos obsequi voluit, et factum est iam non consilium divini spiritus, sed pro eius maiestate praeceptum.
このようにして、彼は聖霊の権威を、私たちがより従うことを彼が望んだその事柄へと向かわせたのであり、それはもはや神の霊の単なる勧告ではなく、その威厳にふさわしく掟となったのである。
§5Ad legem semel nubendi dirigendam ipsa erigo humani generis patrocinatur, contestans quid deus in primordio constituerit in formam posteritati recensendam.
一回限りの婚姻の法を確立するために、人類の起源そのものが擁護しており、神が最初に、後世が手本とすべき模範として何を制定されたかを証言している。
Nam cum hominem fig(??)lasset eique parem necessariam prospexisset, unam de costis eius mutuatus unam illi feminam finxit, cum utique nec artifex nec materia defecisset.
なぜなら、彼が人間を形作り、その者に必要な配偶者を用意したとき、彼の肋骨の一つを借りて、一人の女性を彼のために形作ったからである。 そのとき、職人も素材も決して不足してはいなかったのに。
Plures costae in Adam et infatigabiles manus in deo, sed non plures uxores apud deum.
アダムには多くの肋骨があり、神には疲れを知らぬ手があったが、神のもとには多くの妻はいなかった。
Et ideo homo dei Adam et mulier dei Eva unis inter se nuptiis functi formam hominibus de originis auctoritate et prima dei voluntate sanxerunt.
それゆえ、神の男アダムと神の女エバは、お互いに一回限りの婚姻を遂げることによって、起源の権威と神の最初の意志から、人間に対する模範を神聖なものとして定めたのである。
Denique erunt, inquit, duo in carne una, non tres, neque quatuor.
それゆえ、「二人は一つの肉となる」と彼は言う。 「三人」でもなく「四人」でもなく。
Alioquin iam non una caro nec duo in unam carnem.
そうでなければ、もはや一つの肉ではなく、二人が一つの肉となるのでもない。
Tunc erunt. si coniunctio et concretio in unitate semel fiat.
一回限りの結合と一体化が統一のうちに行われるならば、その時になるであろう。
Si vero rursus aut saepius, iam una esse desii, et erunt non duo in unam carnem, sed una plane costa in plures.
しかし、もし再び、あるいはより頻繁に行われるなら、もはや一つであることをやめ、二人が一つの肉となるのではなく、明らかに一つの肋骨が多数のものとなるのである。
At cum apostolus in ecclesiam et Christum interpretatur, Erunt duo in unam carnem, secundum spiritales nuptias ecclesiae et Christi (unus enim Christus et una eius ecclesia) agnoscere debemus duplicatam et exaggeratam esse nobis unius matrimonii legem tam secusdum generis fundamentum quam secundum Christi sacramentum.
しかし、使徒が「二人は一つの肉となる」という言葉を教会とキリストに解釈するとき、教会とキリストの霊的な婚姻に従って(なぜなら、キリストは一人であり、その教会も一つだからである)、私たちは一回限りの婚姻の法が、人類の土台に従っても、キリストの秘跡に従っても、私たちに対して二重にされ、強化されていることを認めなければならない。
De uno matrimonio censemur utrobique, et carnaliter in Adam et spiritaliter in Christo.
私たちは両方において、すなわち肉体的にはアダムにおいて、霊的にはキリストにおいて、一回限りの婚姻に属するものとみなされている。
Duarum nativitatum unum est monogamiae praescriptum.
二つの誕生に対して、一回限りの婚姻という規定は一つである。
In utraque degenerat is qui de monogamia exorbitat.
一回限りの婚姻から逸脱する者は、その両方の誕生において堕落しているのである。
Numerus matrimonii a maledicto viro coepit.
婚姻の数は、呪われた男から始まった。
Primus Lamech duabus maritatus tres in unam carnem effecit.
最初の者レメクは、二人の妻を娶り、三人を一つの肉にしたのである。

語釈・文法注

  1. §4fidelis esse — 1コリント7:25の引用部分で、ウルガタ訳等の接続法を用いた名詞節 `ut sim fidelis`(私が信頼できる者となるように)に対応する箇所だが、ここでは完了分詞 `consecutus`(〜を得た)を修飾する不定詞句として表現されている。形容詞 `fidelis` は主語(使徒パウロ自身)を表す分詞の主格(男性単数)と格一致している。
  2. §4cum subiungit... committit — 主節 `statim se refrenat et revocat` に対して、理由や具体的な時間的文脈を示す `cum` で導かれる従属節が4つ(`cum subiungit...`, `cum parcere...`, `cum tempus...`, `cum sollicitudinem... committit`)並列されて長大な文を構成している。最後の `committit` は、婚姻している者とそうでない者の異なる関心事(配慮)を「突き合わせる、対比させる」という意味で用いられている。
  3. §5erigo — 文脈および直後の `humani generis`(人類の)との強固な修飾関係から、この `erigo` は写本上の誤記または異読であり、本来は `origo`(起源)と読まれるべき箇所である。文全体の主語は `origo` であり、動詞 `patrocinatur`(擁護する、弁護する)に係る主語として機能している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 貞淑の勧め §4-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa015.humanitext-lat1:4-5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。