§3Quae enim in manifesto, scimus omnes, eaque ipsa qualiter in manifesto sint perspiciendum est.
実際、明らかになっている事柄は私たち全員が知っており、それら自体がどのように明らかであるかを見極めなければならない。
Nam etsi quaedam videntur voluntatem dei sapere, dum ab eo remittuntur, non statim omne quod permittitur ex mera et tota voluntate procedit eius qui permittit.
というのも、ある事柄は神によって許容される間、神の意志を帯びているように見えるとしても、許容されるすべてのことが、許容する方の純粋で完全な意志から直ちに生じるわけではないからである。
Ex indulgentia est quodcumque permittitur.
許容されることは何であれ、寛容によるものである。
Quae etsi sine voluntate non est, quia tamen aliquam habet causam in illo cui indulgetur, quasi de invita venit voluntate, passa causam sui quae cogit voluntatem.
これは意志なしにではないとしても、寛容を施される者の中に何らかの原因を有しているため、いわば不本意な意志から生じるのであり、意志を強制する自らの原因を受け入れているのである。
Vide, qualis sit voluntas cuius alter est causa.
見よ、他者が原因であるような意志がいかなるものであるかを。
Secunda item species consideranda est purae voluntatis.
同様に、純粋な意志の第二の種類が考慮されねばならない。
Vult nos deus agere quaedam placita sibi, in quibus non indulgentia patrocinatur, sed disciplina dominatur.
神は私たちがご自身に喜ばれる特定のことを行うのを望んでおられる。 それらにおいては寛容が擁護するのではなく、規律が支配するのである。
Si tamen alia istis praeposuit, utique quae magis vult, dubiumne est ea nobis sectanda esse quae mavult, cum quae minus vult, quia alia magis vult, perinde habenda sunt atque si nolit? Nam ostendens quid magis velit, minorem voluntatem maiore delevit.
しかし、もし神がこれらよりも他を上位に置かれたなら、それは当然、より望まれることであるが、神がより好まれることを私たちが追求すべきであることに、何の疑いがあろうか。 神がそれほど望まないこと(他方をより望むがゆえに)は、あたかも望んでおられないかのごとく扱われるべきであるときに。 なぜなら、神はより何を望まれるかを示すことによって、より小さな意志をより大きな意志によって消し去られたからである。
Quantoque notitiae tuae utramque proposuit, tanto definiit id te sectari debere quod declaravit se magis velle.
そして、神があなたの知識にその両方を提示されたのが大きければ大きいほど、神がより望まれると表明したことをあなたが追求すべきであることを、神はそれだけ明確に定められたのである。
Ergo si ideo declaravit, ut id secteris quod magis vult, sine dubio, nisi ita facis, contra voluntatem eius sapis, sapiendo contra potiorem eius voluntatem, magisque offendis quam promereris, quod vult quidem faciende et quod mavult respuendo.
それゆえ、もし神が、あなたが神のより望まれることを追求するようにとそれを表明されたのであるなら、疑いなく、もしあなたがそうしないなら、あなたは神の意志に反して判断しており、神のより強い意志に反して判断し、神が望まれることを行いつつも神がより好まれることを拒絶することによって、功徳を立てるよりもむしろ気分を害しているのである。
Ex parte delinquis; ex parte, si non delinquis, non tamen promereris.
部分的にはあなたは過ちを犯しているのであり、別の部分において、たとえ過ちを犯していないとしても、功徳を立ててはいないのである。
Non porro et promereri nolle delinquere est? Secundum igitur matrimonium, si est ex illa dei voluntate quae indulgentia vocatur, negabimus meram voluntatem cui indulgentia est causa, si ex ea cui potior alia praeponitur continentiae magis appetendae didcerimus non potiorem a potiore rescindi.
さらに、功徳を立てることを望まないこと自体、過ちを犯すことではないだろうか。 したがって、もし第二の婚姻が、寛容と呼ばれるあの神の意志によるものであるならば、私たちは寛容が原因である純粋な意志を否定することになる。 もし、より望ましい他のもの(すなわち、より熱望されるべき節制)が上位に置かれているような意志から、より望ましくないものがより望ましいものによって取り消されるということを私たちが学ぶならば。
Haec praestrinxerim, ut iam apostoli voces decurram.
私は、使徒の言葉へと急ぐために、これらをざっと述べておこう。
Inprimis autem non videbor inreligiosus, si quod ipse profitetur animadvertam, omnem illum indulgentiam nuptiarum de suo, id est de humano sensu, non de divino praescripto induxisse.
何よりもまず、もし彼自身が公言していることに私が気づくなら、私は不信心とは思われないだろう。 すなわち、彼が婚姻に対するあの寛容のすべてを、自らの考え、すなわち人間の分別から導入したのであって、神の規定からではないということである。
Nam et cum de viduis et innuptis definiit, uti nubant, si continere non possunt, quia melius sit nubere quam uri, conversus ad alteram speciem, Nuptis autem denuntio, inquit, non quidem ego, sed dominus.
なぜなら、彼が未亡人や未婚者について、もし自制できないなら結婚するようにと定めたとき(なぜなら結婚する方が燃えるよりも良いからである)、もう一方の種類に向き直って、こう言っているからである。 「しかし、結婚している人々には、私ではなく主が命じられる」と。
Ita ostendit ex translatione personae suae in dominum id quod supra dixerat non ex domini persona, sed ex sua pronuntiasse, Melius est nubere quam uri.
このように、彼は自らの人格から主の人格へと移し替えることによって、上に彼が言ったこと、すなわち「結婚する方が燃えるよりも良い」という言葉は、主の人格からではなく、自らの人格から宣言したものであることを示しているのである。
Quae vox licet ad eos pertineat qui inupti vel vidui a fide deprehenduntur, quia tamen omnes eam ad nubendi licentiam amplectuntur, velim pertractare quale bonum ostendat quod melius est poena, quod non potest videri bonum nisi pessimo comparatum, ut ideo bonum sit nubere, quia deterius sit ardere.
この言葉は、未婚あるいは未亡人の状態で信仰に見出された人々に関わるものであるが、しかしすべての者がそれを結婚の許可として受け入れているため、刑罰よりも「より良い」とされるものが、いかなる善を示しているのかを究明したい。 それは最悪なものと比較されなければ善と見なされ得ないものであり、したがって結婚することが善であるのは、身を焦がすことがより悪いからにすぎないということになる。
Bonum ita est, si perseveret nomen obtinens sine comparatione, non dico mali, sed etiam boni alterius, ut, etsi bono alii comparatur et alio adumbratur, nihilominus remaneat in boni nomine.
善とは、比較(悪との比較はもちろんのこと、他の善との比較も言わないが)なしにその名を保持し続ける場合にのみ存在する。 たとえそれが他の善と比較され、他によって影を投げかけられるとしても、なおかつ善という名にとどまるように。
Ceterum si per mali condicionem cogitur bonum dici, non tam bonum est quam genus mali inferioris, quod a superiore malo obscuratum ad nomen boni impellitur.
しかし、もし悪の状態を通じて善と呼ばれることを強いられるならば、それは善というよりはむしろ、より程度の低い悪の一種であり、それはより高度な悪によって覆い隠されることで、善という名へと押しやられているのである。
Aufer denique condicionem comparationis, ut non dicas, Melius est nubere quam uri, et quaero an dicere audeas, Melius est nubere, non adiciens quid sit id quod melius est.
それゆえ、比較の条件を取り去ってみよ。 あなたが「結婚する方が燃えるよりも良い」と言わないように。 そうしたとき、あなたは「結婚する方が良い」とだけ言い、何よりも良いのかを付け加えないでいる勇気があるか、と私は問う。
Ergo quod non melius, utique nec bonum, quia abstulisti et removisti condicionem comparationis, quae dum melius illud facit, ita bonum haberi cogit.
したがって、より良くないものは、当然ながら善でもない。 なぜなら、あなたは比較の条件を取り去り排除してしまったからである。 その条件こそが、それを「より良い」とすることによって、そのように見なされることを強いるのであるから。
Melius est nubere quam uri sic accipiendum est, quomodo melius est uno oculo quam duobus carere: si tamen a comparatione discedas, non erit melius unum oculum habere, quia nec bonum.
「結婚する方が燃えるよりも良い」というのは、両方の目を失うよりも片方の目を失う方が良い、というのと同様に受け取られるべきである。 しかし、もし比較から離れるならば、片方の目を持っていることはより良くはなく、善でもないからである。
Nemo igitur captet ex hoc capitulo defensionem, quod proprie ad innuptos et viduos spectat, quibus nulla adhuc coniunctio numeratur.
したがって、何人もこの箇所から弁護を得ようとしてはならない。 この箇所は本来、未だ結びつきが一切数えられていない、未婚者や未亡人に向けられたものだからである。
Quamquam ostenderim etiam illis intellegendam esse permissi condicionem.
もっとも、私は彼らに対しても、許容されたことの条件を理解すべきであることを既に示したが。