Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 女性の服装について §2#2

肉体の美の不要性と化粧による神への冒涜

5 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、身体の美しさはキリスト教の貞潔にとって不要であり、本来は淫蕩を招くものであると説き、異教徒のような不適切な化粧や偽りの装飾は、神の創造に対する反逆であり悪魔の業に与することであると警告します。

§2#2Nunc non sit timenda dignitas formae, ut nec possidentibus gravis, nec appetentibus exitiosa, nec coniunctis periculosa, non exposita temptationibus, non circumdata scandalis existimetur: sufficit, quod angelis dei non est necessaria.
仮に今、肉体の美しさの価値が恐れるに足りないものであるとされ、所有する者にとって重荷ではなく、それを求める者にとって破滅的でもなく、結ばれた者にとって危険でもなく、誘惑にさらされることもなく、躓きに囲まれてもいないとみなされるとしても、それが神の天使たちには不要なものであるということだけで十分なのです。
Nam ubi pudicitia, ibi vacua pulchritudo, quia proprie usus et fructus pulchritudinis luxuria, nisi si quis aliam messem decori corporis arbitratur.
なぜなら、貞潔があるところには、美は無用なものだからです。 というのも、肉体の美に対して誰か他の収穫を想定するのでなければ、美の本来の効用と果実とは淫蕩だからです。
Illae sibi formositatem et datam extendant et non datam requirant, quae quod ab illa flagitatur sibi quoque praestare se putant, cum alteri praestant? Dicet aliquis, Quid ergo non et exclusa luxuria et admissa castitate laude formae sola frui et de bono corporis gloriari licet? Viderit, quem iuvat de carne gloriari.
他人に美を提供する際に、その美から要求される事柄を自分自身にも提供していると考えるような女たちこそ、与えられた美を誇示し、与えられていない美を求めるがよいでしょう。 誰かが言うでしょう。 「では、淫蕩が締め出され、純潔が受け入れられた上で、美の誉れだけを享受し、肉体の善を誇ることは、なぜ許されないのですか」と。 肉体を誇ることを喜ぶ者が、自分で考えればよいことです。
Nobis autem primo quidem nullum gloriae studium est, quia gloria exaltationis ingenium est.
しかし私たちには、そもそも栄光への熱意はまったくありません。 なぜなら、栄光とは高慢の性質だからです。
Porro exaltatio non congruit professoribus humilitatis ex praescriptis dei.
さらに、高慢は神の掟に従って謙遜を公言する者たちには適合しません。
Dehinc si omnis gloria vana et stuporata, quanto magis quae in carne, nobis duntaxat? Nam etsi gloriandum est, in spiritus bonis, non in carne placere velle debemus, quia spiritalium sectatores sumus.
次に、もしすべての栄光が虚しく、愚かなものであるなら、肉体における栄光は、少なくとも私たちにとって、なおさらそうではないでしょうか。 なぜなら、たとえ誇るべきだとしても、霊の善きものにおいて誇るべきであり、私たちは霊的な事柄の追随者なのですから、肉において他人に気に入られたいと望むべきではないからです。
Quibus operamur, illis gaudeamus.
私たちが働きかけている対象によって、私たちは喜びましょう。
De his gloriam carpamus, de quibus salutem speramus.
私たちが救いを望み見ている対象から、栄光を刈り取りましょう。
Plane gloriabitur Christianus etiam in carne, sed cum propter Christum lacerata duraverit, ut spiritus in ea coronetur, non ut oculos et suspiria adulescentium post se trahat.
確かにキリスト者も肉体において誇るでしょうが、それはキリストのために肉体が引き裂かれながらも耐え抜いたときであり、霊がその肉体において戴冠されるためであって、若者たちの視線やため息を自分の後ろに引きずり回すためではありません。
Ita quod ex omni parte in vobis vacat, merito et non habentes fastidiatis et habentes neglegatis.
したがって、あなた方において全面的に不要なものであるものを、持たない者は当然嫌悪し、持つ者は軽視すべきなのです。
Sanctae feminae, si naturaliter speciosae, non adeo sit occasio.
聖なる女性たちが、もし生まれつき美しいとしても、それが機会になってはなりません。
Certe si et fuerit, non adiuvare, sed etiam impedire debet.
確かに、たとえそうなったとしても、それを助長するのではなく、むしろ妨げるべきです。
Quasi gentilibus dicam, gentili et communi omnium praecepto alloquens vos, solis maritis vestris placere debetis.
私がまるで異邦人に対して語るかのように、異邦人の、またすべての人に共通の教えによってあなた方に語りかけるのですが、あなた方はただ自らの夫だけに気に入られるべきです。
In tantum autem placebitis eis, in quantum aliis placere non curaveritis.
他人に気に入られようと配慮しない度合いに応じて、それだけあなた方は夫たちに気に入られるでしょう。
Securae estote, benedictae: uxor nulla deformis est marito suo.
祝福された者たちよ、安心しなさい。 いかなる妻も、その夫にとっては醜くはありません。
Satis placuit, cum electa est, seu forma, seu moribus commendata.
選ばれたときに、美しさによってであれ、品行によって好ましく思われたのであれ、十分に気に入られたのです。
Ne qua vestrum putet, si temperaverit a compositione sui, odium et aversionem maritorum prosecuturam.
あなた方のうち誰も、もし自分が身を飾ることを控えるなら、夫たちの憎しみと嫌悪がもたらされることになるだろうと考えてはなりません。
Omnis maritus castitatis exactor est, formam vero fidelis quidem non expostulat, quia non isdem bonis quae gentiles bona putant capimur: infidelis contra etiam suspectam habet, vel ex illa scelerata in nos opinione gentilium.
すべての夫は貞潔を要求する者ですが、信者である夫は美しさを要求しません。 なぜなら、私たちは異邦人が善とみなすのと同じ善に囚われないからです。 逆に、不信者である夫は、キリスト者に対するあの異邦人たちの邪悪な偏見のせいもあって、美しさを疑わしくさえ思うのです。
Cui ergo pulchritudinem tuam nutris? Si fideli, non exigit, si infideli, nisi simplicem non credit.
では、あなたは誰のために自分の美を維持するのですか。 信者の夫のためなら、彼はそれを要求しませんし、不信者の夫のためなら、飾りのないものでなければ、彼は信じないのです。
Quid gestis aut suspecto aut non desideranti placere? Haec utique non in crudam in totum et ferinam habitudinem insinuanda vobis suggeruntur nec de bono squaloris et paedoris suademus, sed de modo et cardine et iustitia corporis excolendi.
なぜ、疑っている者、あるいはそれを望んでいない者に気に入られようと熱望するのですか。 これらのことは、あなた方に完全に野蛮で野獣のような状態に陥ることを勧めるために言われているのではありませんし、不潔や汚れの良さを推奨しているのでもありません。 そうではなく、身体を整えることの、節度と要諦と正しさについて勧めているのです。
Non supergrediendum ultra quam simplices et sufficientes munditiae concupiscunt, ultra quam deo placet.
素朴で十分な清潔さが求めるものを超えて、また神の意にかなうものを超えて、踏み出すべきではありません。
In illum enim delinquunt quae cutem medicaminibus urgent, genas rubore maculant, oculos fuligine porrigunt.
なぜなら、肌に化粧品を無理に塗り、頬を紅で汚し、目元をすすで引き伸ばす女たちは、神に対して罪を犯しているからです。
Displicet nimirum illis plastica dei, in ipsis se nimirum arguunt, reprehendunt artificem omnium.
確かに、彼女らにとって神の粘土細工は気に入らないのです。 確かに彼女らは自分自身において自己を告発し、万物の制作者を非難しています。
Reprehendunt enim, cum emendant, cum adiciunt, utique ab adversario artifice sumentes additamenta ista.
なぜなら、彼女らが修正し、付け加えるとき、敵対する制作者からそれらの付け足しを受け取りながら、非難しているからです。
Is est diabolus.
それこそが、悪魔です。
Nam quis corpus mutare monstraret, nisi qui et spiritum hominis malitia transfiguravit? Ille indubitate eiusmodi ingenia concinnavit, ut in vobis pareat manus vos quodammodo deo afferre.
人間の霊をも悪意によって変貌させた者でなければ、身体を変えることを一体誰が教えるでしょうか。 彼は疑いなく、あなた方において、いわば神の作品に勝手に手を加えていることが明らかになるように、そのような手法を仕組んだのです。
Quod nascitur, opus dei est.
生まれるものは神の作品です。
Ergo quod infingitur, diaboli negotium est.
したがって、作り飾られるものは悪魔の仕事です。
Divino operi satanae ingenia superducere quam scelestum est! Servi nostri ab inimicis nostris nihil mutuantur, milites ab hostibus imperatoris sui nihil concupiscunt.
神の作品の上にサタンの技を重ね合わすことが、なんと罪深いことでしょうか。 私たちの僕は、私たちの敵から何も借りませんし、兵士たちは自らの皇帝の敵から何も切望しません。
De adversario enim eius in cuius manu sis aliquid usui postulare transgressio est.
なぜなら、自分がその支配下にある方の敵から、何か実用となるものを求めることは背信だからです。
Christianus a malo illo adiuvabitur in aliquo? Nescio an hoc nomen ei perseveret.
キリスト者が、あの悪しき者から何らかのことで助けられるというのでしょうか。 そのような者に、この名がとどまり続けるかどうか、私は知りません。
Erit enim eius de cuius doctrinis instrui concupiscit.
なぜなら、彼はその教えから教えを受けることを切望している者の仲間になるからです。
Quam autem a vestris disciplinis et professionibus aliena sunt, quam indigna nomini Christiano faciem fictam gestare, quibus simplicitas omnis indicitur? effigie mentiri, quibus in lingua non licet? appetere quod tuum non sit, quibus alieni abstinentia traditur? adulterium in specie exercere, quibus studium pudicitiae sit! Credite, benedictae, quomodo praecepta dei custodietis, lineamenta eius in vobis non custodientes?
しかし、あなた方の戒律や公言している生き方からいかにかけ離れており、キリスト者の名にいかにふさわしくないことでしょうか、あらゆる素朴さが命じられている彼女たちが、作りものの顔を持ち歩くということは。 言葉において嘘をつくことが許されていない彼女たちが、容姿によって偽るということは。 他人のものを控えることが教えられている彼女たちが、自分のものでないものを求めるということは。 貞潔への熱意を持っている彼女たちが、外見において姦淫を行うということは。 祝福された者たちよ、信じなさい。 あなた方の内にある神の輪郭を守ろうとしないままに、どうして神の掟を守るというのですか。

語釈・文法注

  1. 2#2Illae sibi formositatem et datam extendant et non datam requirant, quae quod ab illa flagitatur sibi quoque praestare se putant, cum alteri praestant? — 主節の動詞は接続法現在の `extendant` と `requirant` で、譲歩または当為・命令を表す(「〜するがよい」)。関係代名詞 `quae` は主節の主語 `illae` を先行詞とし、その節内の `putant` にかかる。`putant` の目的語は対格不定詞句 `se praestare sibi quoque [id]` で、`quod ab illa flagitatur` の `quod` は先行詞 `id`(省略)を伴う関係代名詞である。`illa` は女性名詞 `formositatem` を指す。全体として「他人に美を提示する際に、その美から要求される事柄(情欲や不純な関心)を自分自身にも提供している(自らも享受している)と考えるような女性こそ、美を誇示し求めるがよい」という、不純な意図を抱く女性に対する皮肉・非難を表現している。
  2. 2#2manus vos quodammodo deo afferre — 慣用表現 `manus afferre`(手を下す、暴力を振るう)を用いた対格不定詞句であり、`ut` 節(結果)内の主語 `vos` を伴う。ここでは、神の完成された創造物である肉体に人間が化粧や装飾という「手を加えること」を、創造主に対する暴力や反逆になぞらえて表現している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 女性の服装について §2#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa014.humanitext-lat1:2%232

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。