Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 冠について §7

異教神話と偶像崇拝に見る冠の起源

4 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

著者はキリスト教徒に冠を禁じる更なる論拠を示すため、世俗の神話や歴史に言及し、冠の起源が神話の虚偽や神格化された人間(偶像)に由来することを明らかにする。

§7Proinde coronarii isti agnoscant interim naturae auctoritatem communis sapientiae nomine, qua homines, et propriae religionis pignora, qua deum naturae de proximo colentes, atque ita velut ex abundanti ceteras quoque rationes dispiciant quae nostro privatim capiti coronamentis et quidem omnibus interdicunt.
それゆえ、あの冠をかぶる者たちは、さしあたり、人間としての共通の知恵の名において、また、自然の神を最も間近に崇拝する者として自らの宗教の証しにおいて、自然の権威を認めるがよい。 そしてこのようにして、いわば余剰の議論として、特別に我々の頭に対して、冠、それも実にすべての種類の冠を禁じている他の諸根拠をも吟味するがよい。
Nam et urgemur a communione naturalis disciplinae converti ad proprietatem Christianae totam iam defendendam per ceteras quoque species coronarum, quae aliis usibus prospectae videntur, ut aliis substantiis structae, ne, quia non ex floribus constant, quorum usum natura signavit, ut ipsa haec laurea militaris, non credantur admittere sectae interdictionem, quia evaserint naturae praescriptionem.
なぜなら、我々はまた、自然の規律という共通性から、いまや他の様々な種類の冠を通しても全体として擁護されるべき、キリスト教の固有性へと転じることを促されているからである。 それらの冠は、異なる素材で作られているように、異なる用途に備えられているように見えるが、それらが花から成るものではないからといって、――例えばこの軍用の月桂冠自体がそうであるように――自然の規定を免れたという理由で、我が宗派の禁止を適用し得ないと見なされることのないようにするためである。
Video igitur et curiosius et plenius agendum ab originibus usque ad profectus et excessus rei.
したがって、私はこの事柄の起源から発展、そして極限に至るまで、より入念にかつ十分に扱わなければならないと考える。
Litterae ad hoc saeculares necessariae.
このためには世俗の文献が必要である。
De suis enim instrumentis saecularia probari necesse est.
なぜなら、世俗の事柄はそれ自身の証拠によって証明される必要があるからである。
Quantulas attigi, credo sufficient.
私が言及するごくわずかなもので十分であろうと私は信じる。
Si fuit aliqua Pandora, quam primam feminarum memorat Hesiodus, hoc primum caput coronatum est a Charitibus, cum ab omnibus muneraretur, unde Pandora.
もし、ヘシオドスが最初の女性として言及するパンドラなる者が存在したとするなら、彼女が万神から贈り物を授けられた際――そこからパンドラの名があるが――、この頭こそがカリテスによって最初に冠を授けられた頭である。
Nobis vero Moyses, propheticus, non poeticus pastor, principem feminam Evam facilius pudenda foliis quam tempora floribus incinctam describit.
しかし我々にとって、詩的な牧者ではなく預言的な牧者であるモーセは、最初の女性イヴがこめかみを花で飾るよりも、むしろ恥ずべき部位を木の葉で覆っていたと描写している。
Nulla ergo Pandora.
したがって、パンドラなど存在しない。
Sed et de mendacio erubescenda est coronae origo.
しかし、冠の起源は虚偽に基づいているという点でも、恥ずべきものである。
Iam nunc et de veritatibus suis.
さて、今度は彼らの主張する「真実」についても検討しよう。
Certe enim certos fuisse constat auctores rei vel illuminatores.
確かに、この事柄の特定の創始者、あるいはそれを世に広めた者たちが存在したことは明白である。
Saturnum Pherecydes ante omnes refert coronatum, Iovem Diodorus post devictos Titanas hoc munere a ceteris honoratum.
フェレキュデスは、サトゥルヌスが誰よりも先に冠をかぶったと伝えており、ディオドロスは、ユピテルがティタンたちを打ち破った後に、他者からこの贈り物によって栄誉を授けられたと伝えている。
Dat et Priapo taenias idem, et Ariadnae sertum ex auro et Indicis gemmis, Vulcani ac post Liberi munus, postea sidus Iunoni vitem Callimachus induxit.
同じ著者はプリアポスにもヘアバンドを与え、アリアドネには、ウェルカヌスの、次いでリベルの贈り物であり、後に星座となった金とインドの宝石でできた冠を与えている。 カリマコスはユノに葡萄の蔓を冠として配した。
Ita et Argis signum eius palmite redimitum subiecto pedibus corio leonino insultantem ostentat novercam de exuviis utriusque privigni Hercules nunc populum capite praefert, nunc oleastrum, nunc apium.
このように、アルゴスにある彼女の像は、葡萄の若枝を戴き、足元にはライオンの皮を敷いており、二人の義理の息子たちの戦利品によって勝ち誇る継母の姿を示している。 ヘラクレスは、頭に時にはポプラを、時には野生のオリーブを、時にはパセリを戴く。
Habes tragoediam Cerberi.
あなたにはケルベロスの悲劇がある。
habes Pindarum atque Callimachum, qui et Apollinem memorat interfecto Delphyne dracone lauream induisse, qua supplicem.
ピンダロスとカリマコスもおり、カリマコスは、アポロンが竜デルピュネを退治した後に、嘆願者として月桂冠を戴いたと伝えている。
Erant enim supplices coronati apud veteres.
実際、古代の人々の間では、嘆願者たちは冠を戴いていたのである。
Liberum, eundem apud Aegyptios Osirin, Harpocration industria hederatum argumentatur, quod hederae natura sit cerebrum ab heluco defensare.
ハルポクラティオンは、エジプト人におけるオシリスと同一であるリベルが、蔦をまとっているのは意図的なものであると論じている。 キヅタの性質は、脳を二日酔いから守ることだからである。
Sed et alias Liberum principem coronae plane laureae, in qua ex Indis triumphavit, etiam vulgus agnoscit, cum dies in illum sollemnes Magnam appellat Coronam.
しかし他の点でも、リベルが、インドからの凱旋の際に用いた、まさに月桂冠の創始者であることを民衆さえも認めており、彼に捧げられた祝祭の日を「大いなる冠」と呼んでいる。
Si et Leonis Aegyptii scripta volvas, prima Isis repertas spicas capite cir cumtulit, rem magis ventris.
もしエジプト人レオンの著作を紐解くなら、イシスが最初に、本来は胃袋のためのものである、発見された麦の穂を頭に巻いたとある。
Plura quaerentibus omnia exhibebit praestantissimus in hac quoque materia commentator Claudius Saturninus.
さらに多くを求める者には、この分野でも極めて優れた解説者であるクラウディウス・サトゥルニヌスがすべてを提示してくれるだろう。
Nam est illius de coronis liber et origines et origines et causas et species et sollemnitates earum ita edisserens, ut nullam gratiam floris, nullam laetitiam frondis, nullum cespitem aut palmitem non alicuius capiti invenias consecratum;
実際、彼には冠に関する書物があり、その起源、原因、種類、祝祭について次のように詳しく論じている。 すなわち、花のいかなる美しさも、木の葉のいかなる喜びも、いかなる芝生や葡萄の若枝も、誰かしらの頭に捧げられていないものはないほどである。
quo satis instruatur, quam alienum iudicare debeamus coronati capitis institutionem ab eis prolatam et in eorum deinceps honorem dispensatam quos saeculum deos credidit.
これによって、冠を戴くという制度が、この世が神々であると信じた者たちによって生み出され、その後は彼らの名誉のために執り行われてきたものである以上、我々にとってどれほど相容れないものであると判断すべきかが十分に示される。
Si enim mendacium divinitatis diabolus operatur in hac etiam specie, a primordio mendax, sine dubio et eos ipse prospexerat in quibus mendacium divinitatis ageretur.
なぜなら、初めから嘘つきである悪魔が、この形態においても神性という虚偽を働いているのだとしたら、疑いなく悪魔自身が、神性という虚偽がその身において実行されることになる者たちをあらかじめ見越していたからである。
Quale igitur habendum est apud homines dei veri quod a gentibus candidatis diaboli introductum et ipsis a primordio dicatum est, quodque iam tunc idololatriae initiabatur ab idolis et in idolis adhuc vivis? non quasi aliquid sit idolum, sed quoniam quae idolis alii faciunt ad daemones pertinent? Porro si quae alii idolis faciunt ad daemones pertinent, quanto magis quod ipsa sibi idola fecerunt cum adviverent? Ipsi scilicet sibi procuraverant daemones per eos in quibus esurierant ante quod procuraverant.
したがって、悪魔の候補者たる異邦人によって導入され、初めから彼ら自身に捧げられたもの、そして、すでにその当時、偶像によって、それも未だ生きていた偶像たちの中で、偶像崇拝の端緒が開かれていたものが、真の神の人間たちの間でどのようにみなされるべきであろうか。 偶像が何か実態のあるものであるからではなく、他の人々が偶像に対して行うことが悪霊に属するがゆえにである。 さらに、他の人々が偶像に対して行うことが悪霊に属するならば、偶像たち自身が生きていた頃に自分たちのために行ったことは、なおさらそうではないか。 いうなれば、悪霊たちは、彼らが生きる前に渇望していたものを、彼ら自身を通してあらかじめ自分たちのために調達していたのである。

語釈・文法注

  1. §7qua homines — 副詞 `qua` は「〜として」「〜の資格において」の意味。ここでは `qua homines`(人間として)および `qua deum naturae de proximo colentes`(自然の神を最も間近に崇拝する者として)という並列構造で、キリスト教徒が普遍的な「人間」としての立場と、「神の崇拝者」としての立場の両方において、自然の権威を認めるべきであることを示している。
  2. §7converti ad proprietatem Christianae totam iam defendendam — 受動態動詞 `urgemur`(私たちは促されている)に続く受動態不定詞 `converti`(転じること)と、それに伴う対格の動形容詞(ジェルンディヴム)構造。`proprietatem`(固有性)に `Christianae`(キリスト教の。女性単数属格で形容詞的に名詞修飾)が係り、`totam iam defendendam`(いまや全体として擁護されるべき)がさらにそれを修飾している。
  3. §7rem magis ventris — 名詞 `rem`(事柄)は直前の `spicas`(麦の穂)と同格。`magis ventris`(むしろ胃袋の)は性質の属格であり、「頭に飾るものというよりは、むしろ食べて消化する(胃袋に収める)ためのもの」という皮肉な表現である。
  4. §7in idolis adhuc vivis — テルトゥリアヌスは、異教徒が神格化した古代の人間(サトゥルヌスやイシスなど)を「未だ生きていた偶像たち」と呼んでいる。歴史上の人物が死後に神格化されて偶像となったプロセス(エウヘメロスの説)を指している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 冠について §7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa013.humanitext-lat1:7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。