§7Proinde coronarii isti agnoscant interim naturae auctoritatem communis sapientiae nomine, qua homines, et propriae religionis pignora, qua deum naturae de proximo colentes, atque ita velut ex abundanti ceteras quoque rationes dispiciant quae nostro privatim capiti coronamentis et quidem omnibus interdicunt.
그러므로 저 관을 쓰는 자들은, 우선, 인간으로서의 공통된 지혜의 이름으로, 그리고 자연의 하나님을 가장 가까이서 섬기는 자로서 자신들의 종교의 보증을 통해, 자연의 권위를 인정하도록 하라. 그리하여 이와 같이 일종의 덤의 논증으로서, 특별히 우리의 머리에 관, 그것도 참으로 모든 종류의 관을 금지하는 다른 이치들도 살펴보게 하라.
Nam et urgemur a communione naturalis disciplinae converti ad proprietatem Christianae totam iam defendendam per ceteras quoque species coronarum, quae aliis usibus prospectae videntur, ut aliis substantiis structae, ne, quia non ex floribus constant, quorum usum natura signavit, ut ipsa haec laurea militaris, non credantur admittere sectae interdictionem, quia evaserint naturae praescriptionem.
왜냐하면 우리 역시 자연법칙의 공통성으로부터, 이제는 다른 종류의 관들을 통해서도 전체로서 옹호되어야 할 그리스도교의 고유성으로 향하도록 재촉받고 있기 때문이다. 그 관들은 다른 성분으로 구성되어 있어서 다른 용도로 마련된 것처럼 보이는데, 그것들이 자연이 그 사용을 표시해 둔 꽃으로 이루어져 있지 않다는 이유로――예컨대 이 군대의 월계관 자체가 그러하듯이――자연의 규정을 벗어났기 때문에 우리 종파의 금지령을 받아들이지 않는다고 여겨지지 않도록 하기 위함이다.
Video igitur et curiosius et plenius agendum ab originibus usque ad profectus et excessus rei.
그러므로 나는 이 사안의 기원부터 발전과 극단적인 남용에 이르기까지 더 세심하고도 완벽하게 다루어야 함을 알고 있다.
Litterae ad hoc saeculares necessariae.
이를 위해 세속의 문헌이 필요하다.
De suis enim instrumentis saecularia probari necesse est.
세속의 사물들은 그것들 자신의 도구(증거)들을 통해 입증되어야 하기 때문이다.
Quantulas attigi, credo sufficient.
내가 언급할 아주 적은 양으로도 충분하리라 믿는다.
Si fuit aliqua Pandora, quam primam feminarum memorat Hesiodus, hoc primum caput coronatum est a Charitibus, cum ab omnibus muneraretur, unde Pandora.
만약 헤시오도스가 최초의 여성으로 언급하는 판도라라는 인물이 존재했다면, 그녀가 모든 신들로부터 선물을 받았을 때――거기서 판도라라는 이름이 유래하는데――이 머리가 카리테스들에 의해 최초로 관을 수여받은 머리이다.
Nobis vero Moyses, propheticus, non poeticus pastor, principem feminam Evam facilius pudenda foliis quam tempora floribus incinctam describit.
그러나 우리에게는 시적인 목자가 아니라 예언적인 목자인 모세가, 최초의 여성 하와가 종잣머리를 꽃으로 에워싸기보다는 수치스러운 부위를 나뭇잎으로 가린 것으로 묘사한다.
Nulla ergo Pandora.
따라서 판도라 따위는 없다.
Sed et de mendacio erubescenda est coronae origo.
그러나 거짓으로부터 시작되었다는 점에서도 관의 기원은 부끄러워해야 할 일이다.
Iam nunc et de veritatibus suis.
이제 그들이 말하는 '진실'에 대해서도 논해보자.
Certe enim certos fuisse constat auctores rei vel illuminatores.
확실히 이 사안의 특정한 창시자들이나 전파자들이 존재했음은 자명하다.
Saturnum Pherecydes ante omnes refert coronatum, Iovem Diodorus post devictos Titanas hoc munere a ceteris honoratum.
페레퀴데스는 사투르누스가 누구보다 먼저 관을 썼다고 전하며, 디오도로스는 유피테르가 티탄들을 물리친 후에 다른 이들로부터 이 선물로 영예를 얻었다고 전한다.
Dat et Priapo taenias idem, et Ariadnae sertum ex auro et Indicis gemmis, Vulcani ac post Liberi munus, postea sidus Iunoni vitem Callimachus induxit.
같은 저자는 프리아포스에게도 머리띠를 부여하고, 아리아드네에게는 불카누스의 선물이었고 나중에는 리베르의 선물이 되었으며 후에는 별자리가 된 금과 인도 보석으로 된 화관을 부여하며, 칼리마코스는 유노에게 포도나무 넝쿨을 씌웠다.
Ita et Argis signum eius palmite redimitum subiecto pedibus corio leonino insultantem ostentat novercam de exuviis utriusque privigni Hercules nunc populum capite praefert, nunc oleastrum, nunc apium.
이처럼 아르고스에 있는 그녀의 신상은 포도나무 가지로 장식되어 있고 발밑에는 사자 가죽이 놓여 있어, 두 의붓아들의 전리품을 가지고 기고만장해하는 계모의 모습을 보여준다. 헤라클레스는 머리에 때로는 포플러를, 때로는 야생 올리브를, 때로는 미나리를 얹는다.
Habes tragoediam Cerberi.
당신에게는 케르베로스의 비극이 있다.
habes Pindarum atque Callimachum, qui et Apollinem memorat interfecto Delphyne dracone lauream induisse, qua supplicem.
핀다로스와 칼리마코스도 있는데, 칼리마코스는 아폴론이 델퓌네 용을 죽인 후 탄원자로서 월계관을 썼다고 언급한다.
Erant enim supplices coronati apud veteres.
옛 사람들에게 있어서 탄원자들은 관을 썼기 때문이다.
Liberum, eundem apud Aegyptios Osirin, Harpocration industria hederatum argumentatur, quod hederae natura sit cerebrum ab heluco defensare.
하르포크라티온은 에지프투스인들 사이에서 오시리스와 같은 인물인 리베르가 일부러 담쟁이덩굴을 둘렀다고 주장하는데, 담쟁이덩굴의 성질이 숙취로부터 뇌를 보호하는 것이기 때문이다.
Sed et alias Liberum principem coronae plane laureae, in qua ex Indis triumphavit, etiam vulgus agnoscit, cum dies in illum sollemnes Magnam appellat Coronam.
그러나 다른 면에서도, 리베르가 인도인들을 이기고 개선할 때 썼던 바로 그 월계관의 창시자임을 일반 백성들도 인정하며, 그를 위한 축일들을 '거대한 관'이라 부른다.
Si et Leonis Aegyptii scripta volvas, prima Isis repertas spicas capite cir cumtulit, rem magis ventris.
만약 에지프투스인 레온의 저술을 들추어 본다면, 이시스가 최초로 발견된 보리 이삭을 머리에 둘렀다고 하는데, 이는 머리보다는 오히려 배(위장)에 속하는 일이다.
Plura quaerentibus omnia exhibebit praestantissimus in hac quoque materia commentator Claudius Saturninus.
더 많은 것을 구하는 이들에게는 이 분야에서도 가장 뛰어난 주석가인 클라우디우스 사투르니누스가 모든 것을 보여줄 것이다.
Nam est illius de coronis liber et origines et origines et causas et species et sollemnitates earum ita edisserens, ut nullam gratiam floris, nullam laetitiam frondis, nullum cespitem aut palmitem non alicuius capiti invenias consecratum;
그에게는 관에 관한 책이 있어서, 관의 기원과 원인, 종류와 축제들을 매우 상세하게 상술하고 있으므로, 꽃의 어떠한 아름다움도, 이파리의 어떠한 기쁨도, 어떠한 잔디나 포도나무 가지도 누군가의 머리에 헌정되지 않은 것이 없음을 알게 될 것이다.
quo satis instruatur, quam alienum iudicare debeamus coronati capitis institutionem ab eis prolatam et in eorum deinceps honorem dispensatam quos saeculum deos credidit.
이로써 관을 쓰는 제도 자체가 세상이 신이라 믿었던 자들에 의해 창시되고 그 후 그들의 영예를 위해 베풀어진 것인 한, 우리가 그것을 얼마나 이질적인 것으로 판단해야 하는지 충분히 교육된다.
Si enim mendacium divinitatis diabolus operatur in hac etiam specie, a primordio mendax, sine dubio et eos ipse prospexerat in quibus mendacium divinitatis ageretur.
만약 태초부터 거짓말쟁이인 악마가 이 형태에서도 신성의 거짓을 부린다면, 의심할 바 없이 그 자신도 그 안에서 신성의 거짓이 행해질 자들을 미리 내다보았을 것이다.
Quale igitur habendum est apud homines dei veri quod a gentibus candidatis diaboli introductum et ipsis a primordio dicatum est, quodque iam tunc idololatriae initiabatur ab idolis et in idolis adhuc vivis? non quasi aliquid sit idolum, sed quoniam quae idolis alii faciunt ad daemones pertinent? Porro si quae alii idolis faciunt ad daemones pertinent, quanto magis quod ipsa sibi idola fecerunt cum adviverent? Ipsi scilicet sibi procuraverant daemones per eos in quibus esurierant ante quod procuraverant.
그렇다면 참된 하나님의 사람들 사이에서, 악마의 후보자인 이방인들에 의해 도입되어 처음부터 그들 자신에게 헌정되었고, 그때 이미 우상들에 의해, 그것도 아직 살아 있는 우상들 속에서 우상 숭배로 입문되었던 그것을 도대체 어떻게 여겨야 하겠는가? 우상이 무슨 실체이기 때문이 아니라, 다른 이들이 우상에게 행하는 것들이 악령들에게 속하기 때문이 아니겠는가? 더 나아가, 다른 이들이 우상에게 행하는 것들이 악령들에게 속한다면, 우상들이 살아 있을 때 자신들을 위해 직접 행한 것들은 얼마나 더 그러하겠는가? 말하자면 악령들은, 자신들이 갈망했던 것을 제공해 준 자들을 통하여 자신들을 위해 그것을 미리 조달했던 것이다.