Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 冠について §13

公職や世俗の冠とキリスト教徒の天の市民権

9 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

テルトゥリアヌスは、公的職務、市民的行事、婚礼、奴隷解放、競技会など様々な世俗的慣習で用いられる冠が偶像崇拝にまみれていることを指摘し、キリスト教徒の真の市民権は天にあることを強調する。

§13Coronant et publicos ordines laureis publicae causae, magistratus vero insuper aureis, ut Athenis, ut Romae.
また、公的な行事のために、市民の諸階級も月桂冠で飾られ、政務官にいたっては、アテナイやローマのように、さらに金冠でも飾られる。
Superferuntur etiam illis Hetruscae.
それらの上にはエトルリアの冠も載せられる。
Hoc vocabulum est coronarum quas gemmis et foliis ex auro quercinis ab Iove insignes ad deducendas tensas cum palmatis togis sumunt.
これは、刺繍入りのトガを着用し、儀式用の戦車を先導するために、ジュピターから授かる栄誉あるものとして、宝石と金製のオークの葉で作られた冠に与えられた名称である。
Sunt et provinciales aureae, imaginum iam, non virorum, capita maiora quaerentes.
地方州の金冠もあり、これはもはや人間のためではなく、肖像のためのものであって、より大きな頭を必要とする。
Sed tui ordines et tui magistratus et ipsum curiae nomen ecclesia est Christi.
しかし、あなたの階級、あなたの政務官、そして元老院という名自体が、キリストの教会である。
Illius es, conscriptus in libris vitae.
あなたはキリストのものであり、生命の書に登録されている。
Illic purpurae tuae sanguis domini et clavus latus in cruce ipsius; illic securis ad caudicem iam arboris posita; illic virga ex radice Iesse.
そこでは、あなたの紫衣は主の血であり、広い縞は彼の十字架であり、そこでは斧はすでに木の根元に置かれており、そこではエッサイの根から出た杖がある。
Viderint et publici equi cum coronis suis.
公用の馬たちも、自分の冠を被っているが、彼らのことは彼ら自身に任せておくがよい。
Dominus tuus, ubi secundum scripturam Hierusalem ingredi voluit, nec asinum habuit privatum.
あなたの主は、聖書に従ってエルサレムに入ろうとされたとき、個人のロバさえ持たれなかった。
Isti in curribus et isti in equis, nos autem in nomine domini dei nostri invocabimus.
「彼らは戦車を誇り、彼らは馬を誇るが、我々は我々の神、主の名を呼ぶ。
Ab ipso incolatu Babylonis illius in Apocalypsi Iohannis submovemur, nedum a suggestu.
」ヨハネの黙示録にある、あのバビロンに住まうこと自体から、私たちは遠ざけられている。 演壇から遠ざけられるのは言うまでもない。
Coronatur et vulgus nunc ex principalium prosperitatum exultatione, nunc ex municipalium sollemnitatum proprietate.
群衆もまた、ある時は皇帝たちの繁栄に対する歓喜から、ある時は地方都市の祝祭の特性から冠を被る。
Est enim omnis publicae laetitiae luxuria captatrix.
およそ公的な喜びの贅沢さは、人の心を惑わすものだからである。
Sed tu peregrinus mundi huius, civis civitatis supernae Hierusalem.
しかし、あなたは、この世の寄留者であり、天上のエルサレムの市民である。
Noster, inquit, municipatus in caelis.
聖書は言う、「私たちの市民権は天にある」と。
Habes tuos census, tuos fastos, nihil tibi cum gaudiis saeculi, immo contrarium debes.
あなたにはあなたの市民登録があり、あなたの祭礼暦がある。 この世の喜びとは何の関係もない。 むしろその反対であるべきだ。
Saeculum enim gaudebit, vos vero lugebitis.
この世は喜び、あなたがたは悲しむのである。
Et, puto, felices ait legentes, non coronatos.
そして、私の思うに、主は「読んでいる者」を幸いと言われたのであり、「冠を被っている者」と言われたのではない。
Coronant et nuptiae sponsos, et ideo non nubemus ethnicis, ne nos ad idololatrian usque deducant, a qua apud illos nuptiae incipiunt.
婚礼もまた新郎新婦を飾り、それゆえ、私たちは異教徒と結婚しない。 彼らが私たちを偶像崇拝へと引きずり込まないためである。 彼らにとって婚礼はそこから始まるのだ。
Habes legem a patriarchis quidem, habes apostolum in domino nubere iubentem.
あなたには、先祖たちからの法があり、主にあって結婚せよと命じる使徒の言葉がある。
Coronat et libertas saecularis.
世俗の自由も冠を被せる。
Sed tu iam redemptus es a Christo, et quidem magno.
しかし、あなたはすでにキリストによって、それも高い価で贖われている。
Servum alienum quomodo saeculum manumittet? Etsi libertas videtur, sed et servitus videbitur.
世俗がどうして他人の奴隷を解放できようか。 たとえ自由に見えても、それは奴隷状態とも見えるだろう。
Omnia imaginaria in saeculo et nihil veri.
この世のすべては架空のものであり、真実なものは何もない。
Nam et tunc liber hominis eras, redemptus a Christo, et nunc servus es Christi, licet manumissus ab homine.
なぜなら、その時あなたは人間の自由人でありつつ、キリストに贖われていたのであり、今は人間から解放されたとしても、キリストの奴隷だからである。
Si veram putes saeculi libertatem, ut et corona eam consignes, redisti in servitutem hominis, quam putas libertatem, amisisti libertatem Christi, quam putas servitutem.
もしあなたが世俗の自由を真実なものと考えて、冠によってそれを保証するなら、あなたは自分が自由と思っている人間の奴隷状態に戻り、自分が奴隷状態と思っているキリストの自由を失ったのである。
Numquid et agonisticae causae disputabuntur, quas statim tituli sui damnant, et sacras et funebres scilicet? Hoc enim superest, ut Olympius Iupiter et Nemeaeus Hercules et misellus Archemorus et Antinous infelix in Christiano coronentur, ut ipse spectaculum fiat, quod spectare taedet.
競技の理由も論じられるのだろうか。 それらはすでにその名称によって、直ちに非難されている。 すなわち「神聖な」あるいは「葬儀の」競技会である。 あとは、オリンピアのユピテルやネメアのヘラクレス、哀れなアルケモロスや不幸なアンティノウスが、キリスト教徒において冠を戴かれ、キリスト教徒自身が、見るのも忌まわしい見世物となることだけが残されている。
Universas, ut arbitror, causas enumeravimus, nec ulla nobiscum est;
私の思うに、私たちはすべての原因を列挙した。 我々に属するものは何もない。
omnes alienae, profanae, illicitae, semel iam in sacramenti testatione eieratae.
すべては異邦の、世俗の、不法なものであり、すでに洗礼の誓いの証言において一度拒絶されたものである。
Hae enim erant pompae diaboli et angelorum eius, officia saeculi, honores, sollemnitates, popularitates, falsa vota, humana servitia, laudes vanae, gloriae turpes, et in omnibus istis idololatriae in solo quoque censu coronarum, quibus omnia ista redimita sunt.
これらこそ、悪魔とその使いたちの行列、この世の任務、官職、祝祭、大衆の人気取り、偽りの誓い、人間への仕え、虚しい賛辞、卑しい栄光であり、これらすべてにおいて、これらすべてを飾り立てている冠そのものの登録においても偶像崇拝が存在する。
Praefabitur quidem Claudius etiam caelum sideribus apud Homeri carmina coronatum, certe a deo, certe homini;
クラウディウスは、ホメロスの詩の中で、天も星によって飾られていると、確かに神によって、確かに人間のためにそうされていると、あらかじめ言い訳している。
igitur et homo ipse a deo coronandus est.
それゆえ、人間自身も神によって冠を被せられるべきである。
Ceterum a saeculo coronantur et lupanaria et latrinae et pistrinae et carcer et ludus et ipsa amphitheatra et ipsa spoliaria ipsaeque libitinae.
しかし、世俗によって飾られるのは、売春宿、便所、製粉所、牢獄、剣闘士学校、円形劇場そのもの、死体剥ぎ場、葬儀屋そのものである。
Quam sacer sanctusque, quam honestus ac mundus sit habitus iste, noli de uno poetico caelo, sed de totius mundi commerciis aestimare.
この習慣がいかに神聖で清らかであり、いかに高潔で清潔であるかを、一つの詩的な天からではなく、全世界の関わり合いから判断するがよい。
At enim Christianus nec ianuam suam laureis infamabit, si norit, quantos deos etiam ostiis diabolus adfinxerit, Ianum a ianua, Limentinum a limine, Forculum et Carnam a foribus et eardinibus, etiam apud Graecos Thyraeum Apollinem et Antelios daemonas.
だが、キリスト教徒は自分の戸口さえも月桂樹で汚しはしないだろう。 もし悪魔がどれほど多くの神々を戸口にさえ結びつけているかを知っているならば。 戸口からヤヌス、敷居からリメンティヌス、扉と蝶番からフォルクルスとカルナ、さらにはギリシア人の間でも、戸口のアポロンや太陽の悪霊たちを。

語釈・文法注

  1. §13Superferuntur etiam illis Hetruscae — 形容詞 `Hetruscae`(エトルリアの)の後ろには名詞 `coronae`(冠、複数主格)が省略されている。また、与格の `illis`(それらに)は、文脈から直前の `laureis`(月桂冠)や `aureis`(金冠)、あるいは冠を戴く当事者たちを指す。ここでは前述の冠の上にさらに「エトルリアの冠」が重ねて載せられることを意味する。
  2. §13capita maiora quaerentes — 現在分詞句 `capita maiora quaerentes`(より大きな頭を求める)は、主語である `provinciales aureae (coronae)`(地方州の金冠)を修飾する。これは、実在の人間ではなく、皇帝や神々の誇張された巨大な「肖像(彫像)の頭部(imaginum capita)」に載せるために、通常より大きなサイズの冠が必要とされる状況を表現している。
  3. §13Viderint — 接続法完了(あるいは未来完了)3人称複数の `viderint` は、三人称の主体に対して「〜については彼ら自身の責任とせよ」「〜のことは勝手にさせよ」という、無関心や拒絶を表す慣用的な表現である。ここでは、公用の馬が冠を被っている異教の習慣について、「馬のことは放っておけ(キリスト教徒には関係ない)」という意味になる。
  4. §13ut et corona eam consignes — 接頭辞 `ut` を伴う節 `ut... consignes` は、条件節 `Si veram putes saeculi libertatem`(もしあなたが世俗の自由を本物と思うなら)の帰結、あるいはそれに付随する目的・結果(「それによってあなたが冠でそれ[自由]を封印・保証することになるような」)を示す。仮定法(2人称単数 `putes`, `consignes`)を用いることで、キリスト教徒が世俗の奴隷解放の冠を受け入れることの論理的矛盾を一般化して論じている。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 冠について §13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa013.humanitext-lat1:13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。