Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 冠について §14-15

頭の神聖さとキリストの冠およびミトラス教の例

10 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

テルトゥリアヌスは、男の頭であるキリストと覆いを被るべき女の頭の神聖さを強調し、世俗の華美な花冠を拒んでキリストの茨の冠や天上の不朽の冠を求めるよう説く。さらに、ミトラス教の兵士が世俗の冠を峻拒する儀式を引き合いに出し、キリスト教徒の不徹底を叱責する。

§14Tanto abest, ut capiti suo munus inferat idololatriae, immo iam dixerim Christo, siquidem viri caput Christus est, tam liberum quam et Christus, ne velamento quidem obnoxium, nedum obligamento.
キリスト教徒が、自分の頭に偶像崇拝の贈り物を載せるなどということは、あまりにも程遠いことである。 いやむしろ、キリストに対してそうするのだと言うべきかもしれない。 男の頭はキリストであり、キリストと同様に自由であり、ベールにさえ従属しておらず、ましてや縛り(冠)に従属してはいないからである。
Porro et quod obnoxium est velamento, caput feminae, hoc ipso iam occupatum non vacat etiam obligamento.
さらに、ベールに従属しているもの、すなわち女の頭は、これそのものによってすでに占有されており、さらに縛り(冠)のためには空いてはいない。
Habet humilitatis suae sarcinam.
それは自身の謙遜の荷を負っている。
Si nudo capite videri non debet propter angelos, multo magis coronato fortasse tunc illos coronatos scandalizaverit.
もし女が、天使たちのために覆いのない頭で見られてはならないのだとしたら、冠を被った頭ならなおさらである。 おそらくその時、彼女はそれら冠を被った者たちを躓かせることになるだろう。
Quid enim est in capite feminae corona quam formae lena, quam summae lasciviae nota, extrema negatio verecundiae, conflatio inlecebrae? Propterea nec ornabitur operosius mulier ex apostoli prospectu, ut nec crinium artificio coronetur.
なぜなら、女の頭の上の冠とは、美の客引きであり、極度の淫らさの印であり、恥じらいの究極の否定であり、誘惑の扇動にほかならないからである。 それゆえ、使徒の見解によれば、女は入念に飾られてはならず、髪の編み方によってさえ冠を被せられてはならない。
Qui tamen et viri caput est et feminae facies, vir ecclesiae, Christus Iesus, quale, oro te, sertum pro utroque sexu subiit? Ex spinis opinor et tribulis, in figuram delictorum, quae nobis protulit terra carnis, abstulit autem virtus crucis, omnem aculeum mortis in dominici capitis tolerantia obtundens.
しかしながら、男の頭であり女の顔であり、教会の夫であるキリスト・イエスは、これら両性のために、請う、私に言ってくれ、どのような花冠を受けられたのか。 私の思うに、それは茨とあざみからなるものであり、それは肉の地が私たちにもたらした罪の象徴であるが、十字架の力はこれを取り去り、主の頭の忍耐において死のすべての棘を鈍らせたのである。
Certe praeter figuram contumelia in promptu est et dedecoratio et turpitudo et his implexa saevitia, quae tunc domini tempora foedaverunt et lancinaverunt, uti tu nunc laurea et myrto et olea et inlustri aliqua fronde et, quod magis usui est, centenariis quoque rosis de horto Midae lectis et utrisque liliis et omnibus violis coroneris, etiam gemmis forsitan et auro, ut et illam Christi coronam aemuleris, quae postea ei obvenit, quia et favos post fella gustavit, nec ante rex gloriae in caelestibus salutatus est, quam rex Iudaeorum proscriptus cruci, minoratus primo a patre modico quid citra angelos, et ita gloria et honore coronatus.
確かに、象徴のほかに、侮辱が明白であり、不名誉と醜悪さ、そしてこれらに絡み合った残虐さがあり、それらが当時、主のこめかみを汚し、引き裂いたのである。 それなのに、あなたが今、月桂樹やミルトスやオリーブ、あるいは何か輝かしい木の葉で、そしてさらに好まれるものとしては、ミダスの庭から摘まれた百枚葉のバラや、二種類のユリ、ありとあらゆるスミレで、さらには宝石や金でさえも飾られ、あのキリストの冠に対抗しようとするとは。 その冠は後にキリストに与えられたのであり、それは彼が苦汁の後に蜜をも味わわれたからであり、また、十字架に処せられたユダヤ人の王として公告される前には、天において栄光の王として迎えられることはなく、まず父によって天使たちよりもわずかに低くされ、そうして栄光と誉れの冠を授けられたのである。
Si ob haec caput ei tuum debes, tale, si potes, ei repende, quale suum pro tuo obtulit, aut nec floribus coroneris, si spinis non potes, quia floribus non potes.
もしこれらのことのために、あなたが自分の頭をキリストに負っているなら、可能なら、彼があなたの頭のために捧げたような頭を彼に返しなさい。 さもなければ、茨で飾ることができないなら、花でも飾られてはならない。 なぜなら、花で飾ることはできないからである。
§15Serva deo rem suam intaminatam.
神に対して、その持ち物を汚されずに守りなさい。
Ille eam, si volet, coronabit.
神は、望まれるなら、それを飾ってくださるだろう。
Immo et vult denique, invitat.
いや実際、神はそれを望んでおられ、招いておられる。
Qui vicerit, inquit, dabo ei coronam vitae.
「勝利を得る者に」と神は言われる、「私は命の冠を与えよう」。
Esto et tu fidelis ad mortem et decerta et tu bonum agonem, cuius coronam et apostolus repositam sibi merito confidit.
あなたも死に至るまで忠実でありなさい。 そしてあなたも、使徒が自分のために用意されていると当然ながら確信した、あの善い戦いを戦い抜きなさい。
Accipit et angelus victoriae coronam procedens in candido equo, ut vinceret, et alius iridis ambitu ornatur caelesti prato.
勝利の天使もまた、勝利を得るために白い馬に乗って進みながら冠を受け取り、別の天使は天の草原で虹の輪で飾られている。
Sedent et presbyteri coronati eodemque auro et ipse filius beminis supra nubem micat.
長老たちも冠を被って座っており、同じ金で飾られ、人の子自身も雲の上で輝いている。
Si tales imagines in visione, quales veritates in repraesentatione? Illas aspice, illas odora.
もし幻影における像がこのようなものであるなら、現出における真実はどのようなものだろうか。 それらを見つめ、それらの香りを嗅ぎなさい。
Quid caput strophiolo aut dracontario damnas, diademati destinatum? Nam et reges nos deo et patri suo fecit Christus Iesus.
王冠に定められている頭を、なぜあなたはリボンや蛇形の装飾で台無しにするのか。 なぜなら、キリスト・イエスは私たちを、その神であり父である方のために王とされたからである。
Quid tibi cum flore morituro? Habes florem ex virga Iesse, super quem tota divini spiritus gratia requievit, florem incorruptum, immarcescibilem, sempiternum;
枯れゆく花と、あなたに何の関係があるのか。 あなたにはエッサイの杖から出た花がある。 その上には神の霊のすべての恵みがとどまった。 それは朽ちず、しぼまず、永遠の花である。
quem et bonus miles eligendo in caelesti ordinatione profecit.
善い兵士はそれを選ぶことによって、天の位階において前進したのである。
Erubescite, commilitones eius, iam non ab ipso iudicandi, sed ab aliquo Mithrae milite, qui cum initiatur in spelaeo, in castris vere tenebrarum, coronam interposito gladio. sibi oblatam, quasi mimum martyrii, dehinc capiti suo accommodatam monetur obvia manu a capite pellere et in humerum, si forte, transferre, dicens Mithran esse coronam suam.
彼の戦友たちよ、恥じ入るがよい。 あなたがたは、もはやキリストによってではなく、ミトラスのある兵士によって裁かれるのだ。 彼は、真の暗闇の陣営である洞窟で入会するとき、剣を間に置いて自分に差し出された冠(それは殉教の身振りの真似事のようなものだが)を、頭に載せられた後、差し出す手で頭から払い除け、肩へ移すよう促され、ミトラスこそが自分の冠であると言う。
Atque exinde nunquam coronatur, idque in signum habet ad probationem sui, sicubi temptatus fuerit de sacramento, statimque creditur Mithrae miles, si deiecerit coronam, si eam in deo suo esse dixerit.
そしてそれ以来、彼は決して冠を被ることはなく、それを自分の試練の印として持ち、もし宣誓に関して試されるようなことがあれば、冠を投げ捨て、それが自分の神のうちにあると言えば、ただちにミトラスの兵士であると信じられるのである。
Agnoscamus ingenia diaboli, idcirco quaedam de divinis affectantis, ut nos de suorum fide confundat et iudicet.
悪魔の悪巧みを認めよう。 悪魔は神聖な事柄のいくつかを模倣するが、それは彼の者たちの信仰によって私たちを混乱させ、裁くためである。

語釈・文法注

  1. §14Tanto abest, ut — 非人称的な動詞句 `tantum abest ut... ut...`(〜するどころではない)の応用。前節の主語である「キリスト教徒(Christianus)」が文脈上補われ、最初の `ut` 節が `capiti suo` 以下に続き、主節の `tantum` が副詞奪格の `tanto` に変更されている。
  2. §14uti tu nunc ... coroneris — 感嘆または強い憤りを表す接続法現在(`coroneris`)。`uti`(`ut` の古風な形)に導かれ、キリストの受難と対照的なキリスト教徒の世俗的享楽に対する驚きと非難を表す。
  3. §15mimum martyrii — ミトラス教の入会式における、剣で差し出される冠を拒絶する儀式を、キリスト教の「殉教」のパロディ(模倣)として捉えた表現。`mimum` は「パントマイム、茶番」の意であり、異教徒の偽りの決意を風刺している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 冠について §14-15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa013.humanitext-lat1:14-15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。