§1Felix sacramentum aquae nostrae, quia ablutis delictis pristinae caecitatis in uitam aeternam liberamur! non erit otiosum digestum istud, instruens tam eos qui cum maxime formantur, quam et illos qui simpliciter credidisse contenti non exploratis rationibus traditionum intemptatam probabilem fidem per imperitiam portant.
私たちの水のなんと幸福な秘跡よ。 かつての盲目の罪が洗い流され、私たちが永遠の命へと解放されるのだから! この小論は、今まさに形づくられつつある人々を指導するだけでなく、単に信じただけで満足し、伝承の理由を吟味しないまま、無知のゆえに未検証の、もっともらしい信仰を携えている人々をも指導するものであるから、無駄にはならないだろう。
atque adeo nuper conuersata istic quaedam de Gaiana haeresi uipera uenenatissima doctrina\' sua plerosque rapuit, inprimis baptismum destruens.
そしてまさに最近、当地に滞在していたガイアヌス派の異端に属する、極めて有害な一匹の毒蛇のごとき女が、その教えによって多くの人々を奪い去り、何よりも洗礼を否定した。
plane secundum naturam.
まさしくそれは彼女の本性に適っている。
nam fere uiperae et aspides ipsique reguli serpentes arida et inaquosa sectantur.
なぜなら、おおかた毒蛇やコブラ、そして蛇それ自体は、乾燥した水のない場所を好むからである。
sed nos pisciculi secundum iXeūv nostrum Iesum Christum in aqua nascimur nec aliter quam in aqua permanendo salui sumus.
しかし、私たち小さな魚は、私たちの「魚」であるイエス・キリストに従って水の中で生まれ、水の中にとどまることによってのみ救われる。
itaque illa monstrosissima, cui nec integrae quidem docendi ius erat, optime norat pisciculos necare de aqua auferens.
したがって、まっとうに教える権利すら全く持っていなかった、あの極めて怪物のような女は、小さな魚を水から引き離すことによって殺す方法を実によく知っていたのである。
§2Sed enim quanta uis est peruersitatis ad fidem labefactandam uel in totum non recipiendam, ut ex his eam impugnet, ex quibus constat! nihil adeo est quod tam obduret mentes hominum quam simplicitas diuinorum operum quae in actu uidetur et magnificentia quae in effectu repromittitur: ut hic quoque, quoniam tanta simplicitate, sine pompa, sine apparatu nouo aliquo, denique sine sumptu homo in aquam demissus et inter pauca uerba tinctus non multo uel nihilo mundior resurgit, eo incredibilis existimetur consecutio aeternitatis.
しかし、信仰を揺るがし、あるいはそれを全く受け入れさせないようにする、歪んだ心の力はいかに大きいことか。 それが信仰を成り立たせているまさにその要素から、信仰を攻撃するほどであるとは! 神の業の、行いにおいて見られる「単純さ」と、結果において約束されている「壮大さ」ほど、人間の心を頑なにするものは他にはない。 それはここでも同様であって、きわめて単純に、何の華々しさもなく、何の新しい準備もなく、ついには何の費用もかけずに、人が水の中に浸され、わずかな言葉の間で洗礼を授けられて、大して、あるいは全くきれいにならずに立ち上がるために、それによって永遠の獲得が信じがたいものと思われるほどである。
mentior, si non e contrario idolorum sollemnia uel arcana de suggestu et apparatu deque sumptu fidem et auctoritatem sibi extruunt.
もしこれとは逆に、偶像の祭儀や秘儀が、その舞台や準備や費用によって、自らへの信頼と権威を築き上げていないのであれば、私は嘘をついていることになる。
pro misera incredulitas, quae denegas deo proprietates suas, simplicitatem et potestatem! quid ergo? nonne mirandum et lauacro dilui mortem? atquin eo magis credendum, si, quia mirandum est, idcirco non creditur.
おお、哀れな不信仰よ、お前は神の独自の性質、すなわち単純さと力を否定するのか! それでは何か。 洗礼の洗いによって死が洗い流されるのは驚くべきことではないのか。 だが、驚くべきことであるからという理由で信じられないのであれば、それゆえにこそいっそう信じられるべきである。
qualia enim decet esse opera diuina, nisi super omnem admirationem? nos quoque ipsi miramur, sed quia credimus.
なぜなら、神の業はすべての驚嘆を超えるものでなくて、何であるべきだろうか。 私たち自身も驚いているが、それは私たちが信じているからである。
ceterum incredulitas miratur, non credit.
しかし、不信仰は驚くが、信じない。
miratur enim simplicia quasi uana, magnifica quasi impossibilia.
なぜなら、不信仰は単純なものを無駄なものとして驚き、壮大なものを不可能なものとして驚くからである。
et sit plane ut putas, satis ad utrumque diuina pronuntiatio praecucurrit.
そして、まさにあなたの思う通りであるとしても、神の宣言は両方に対して十分に先んじている。
stulta mundi elegit deus, ut confundat sapientiam eius, et praedifficilia penes homines facilia penes deum.
「神は世界の愚かなるものを選び、その知恵を恥じ入らせ」、また「人間にとっては極めて困難なことも、神にとっては容易である」。
nam si deus et sapiens et potens, quod etiam praetereuntes eum non negant, merito in aduersariis sapientiae potentiaeque id est in stultitia- \'titia et inpossibilitate materias operationis suae instituit;
なぜなら、もし神が賢明であり力強いのであれば(神を無視して通り過ぎる者たちでさえそれを否定しないが)、神がその知恵と力の対立物、すなわち愚かさと不可能性の中にその活動の素材を置かれたのは当然である。
quoniam uirtus omnis ex his causam accipit, a quibus prouocatur.
なぜなら、すべての力は、自らを挑発するものからその原因を得るからである。
§3Huius memores pronuntiationis tamquam praescriptionis, nihilominus quam stultum et impossibile sit aqua reformari tractamus.
この宣言を法的な抗弁のように心に留めつつも、水によって新しく生まれることがいかに愚かで不可能に思えるかを、私たちはそれでもなお議論する。
quid utique ista materia tantae dignationis meruerit officium? ut opinor, auctoritas liquidi elementi exigenda est.
そもそも、この物質がこれほどの高い名誉ある役目を引き受けるのに、どのような価値を有していたのだろうか。 私の思うところでは、この液体の元素の権威が追究されねばならない。
atquin plurima suppetit et quidem a primordio.
だが、それはきわめて豊富に、しかも初めから存在している。
nam unum ex his est quae ante omnem mundi suggestum impolita adhuc specie penes deum quiescebant.
なぜなら、それは世界のあらゆる装飾の前に、まだ形づくられない姿で、神のもとに休止していたものの一つだからである。
in primordio, inquit, fecit deus caelum et terram.
「初めに」と聖書は言う。 「神は天と地を創造された。
terra autem erat inuisibilis et incomposita et tenebrae erant super abyssum et spiritus domini super aquas ferebatur.
地は目に見えず、整っていなかった。 闇が深淵の上にあり、主の霊が水の上を動いていた。
habes homo inprimis aetatem uenerari aquarum, quod antiqua substantia;
」人よ、あなたにはまず、水が古い実体であるという理由で、その年齢を敬うべき理由がある。
dehinc dignationem, quod diuini spiritus sedes, gratior.
次いで、それが神の霊の座であったという理由で、その尊厳を敬うべき理由がある。
scilicet ceteris tunc elementis.
それは当時の他のエレメントよりも好ましいものであった。
nam et tenebrae totae adhuc -sine cultu siderum informes et tristis abyssus et terra inparata et caelum rude; solus liquor, semper materia perfecta, laeta, simplex, de suo pura, dignum uectaculum deo subiciebat.
なぜなら、闇は全体としてまだ星々の飾りもなく形をなさず、深淵は陰鬱であり、地は整えられず、天は未完成であったが、液体だけは、常に完成し、喜び、単純で、それ自体において純粋な素材として、神を乗せるにふさわしい乗り物をその下に提供していたからである。
quid quod exinde dispositio mundi modulatricibus quodammodo aquis deo constitit? nam ut firmamentum caeleste suspenderet in medietate, distinctis aquis fecit; ut terram aridam suspenderet, segregatis aquis expediit.
さらに、それ以来、世界の配置が、言わば調律を行う水によって、神によって確立されたというのはどうだろうか。 なぜなら、神が天のドームを中間に吊るすにあたっては、水を分けることによって行い、乾いた地を吊るすにあたっては、水を分離することによって準備されたからである。
ordinato dehinc per elementa mundo cum incolae darentur, primis aquis praeceptum est animas proferre.
その後、元素を通じて世界が秩序づけられ、住人たちが与えられるとき、水に対して最初に、生きるものを生み出すようにという命令が下された。
primus liquor quod uiueret edidit, ne mirum sit in baptismo, si aquae animare nouerunt.
液体が最初に、命あるものを生み出したのである。 それなら、洗礼において水が命を与えることができるとしても、驚くべきことではない。
non enim ipsius quoque hominis figurandi opus sociantibus aquis absolutum est? de terra materia conuenit, non tamen habili nisi humecta et sucida, quam scilicet ante quartum diem segregatae aquae in stationem suam superstite humore limo temperarant.
なぜなら、人間自身を形づくる作業もまた、水が協力することによって完成したのではないだろうか。 素材が土であることは合意されているが、湿り気があって水分を含んでいなければ適さなかった。 その土は、第四日より前に分離された水が、その留まる場所に残った水分によって粘土に調合したものである。
si exinde uniuersa uel plura prosequar, quae de elementi istius auctoritate commemorem, quanta uis eius aut gratia, quot ingenia, quot officia, quantum instrumentum mundo ferat, uereor, ne laudes aquae potius quam baptismi rationes uidear congregasse: licet eo plenius docerem non esse dubitandum, si materiam, quam in omnibus rebus et operibus suis deus disposuit, etiam in sacramentis propriis parere fecit, si quae uitam terrenam gubernat, et in caelesti procurat.
もし私がこれ以降、この元素の権威について言及すべきすべて、あるいはその多くを追い求めるなら――それがどれほど大きな力や恩恵を持ち、どれほど多くの工夫や役割、どれほど大きな手段を世界にもたらしているかを語るなら――、私は洗礼の理由よりも、むしろ水の賛美を集めてしまったかのように思われることを恐れる。 とはいえ、神がすべての物事やその働きにおいて配置された素材を、ご自身の固有の秘跡においてもまた役立つようにされたこと、また、この世の命を支配するものが天の命をも管理するということについて、疑うべきではないということを、これによっていっそう十分に教えることができるのであるが。