§4.8Quia in castris quoque periculosa fortissimis imperantur;
なぜなら、軍営においても、最も危険な任務は最も勇敢な者たちに命じられるからである。
dux lectissimos mittit, qui nocturnis hostes aggrediantur insidiis aut explorent iter aut praesidium loco deiciant.
将軍は、夜襲によって敵を攻撃するか、あるいは道を偵察するか、あるいは陣地から守備隊を撃退するために、最も選び抜かれた者たちを派遣する。
Nemo eorum qui exeunt dicit: "Male de me imperator meruit," sed "bene iudicavit.
出撃する者のうち、誰も「将軍は私を不当に扱った」とは言わず、むしろ「彼は正しく評価してくれた」と言う。
"Item dicant quicumque iubentur pati timidis ignavisque flebilia: "Digni visi sumus deo in quibus experiretur quantum humana natura posset pati.
同様に、臆病な者や怠惰な者にとっては嘆かわしい事柄を耐え忍ぶように命じられるすべての人々も、次のように言うがよい。
"
「私たちは、人間の本性がどれほどのことに耐えうるかを、神が私たちにおいて試すのに値すると見なされたのだ」と。
§4.9Fugite delicias, fugite enervantem felicitatem, qua animi permadescunt et nisi aliquid intervenit quod humanae sortis admoneat, manent velut perpetua ebrietate sopiti.
享楽を避けよ、魂を骨抜きにする幸福を避けよ。 それによって魂はふやけてしまい、もし人間の境遇を思い起こさせる何かが介入しなければ、あたかも永続する酩酊の中に眠り込んだままでいることになる。
Quem specularia semper ab afflatu vindicaverunt, cuius pedes inter fomenta subinde mutata tepuerunt, cuius cenationes subditus et parietibus circumfusus calor temperavit, hunc levis aura non sine periculo stringet.
窓ガラスが常に風の吹きつけから守ってきた人、その足が次々と取り替えられる温湿布の間で温められてきた人、その食堂を床下や壁を巡る熱が適温に保ってきた人、この人を、かすかな微風も危険なしにはかすめないだろう。
§4.10Cum omnia quae excesserunt modum noceant, periculosissima felicitatis intemperantia est: movet cerebrum, in vanas mentes imagines evocat, multum inter falsum ac verum mediae caliginis fundit.
節度を超えたすべてのものが害を及ぼすのであるから、幸福の不節制は最も危険である。 それは脳を揺さぶり、虚しい心に妄想を呼び起こし、偽りと真実の間に多くの立ち込める霧を注ぎ込む。
Quidni satius sit perpetuam infelicitatem advocata virtute sustinere quam infinitis atque immodicis bonis rumpi? Lenior ieiunio mors est, cruditate dissiliunt.
美徳を味方に呼び寄せて永続する不幸を耐え忍ぶ方が、無限で過度な富によって破裂させられるよりも、どうしてより良くないことがあろうか。 飢えによる死はより穏やかであり、彼らは消化不良によって破裂するのだ。
§4.11Hanc itaque rationem dii sequuntur in bonis viris quam in discipulis suis praeceptores, qui plus laboris ab is exigunt, in quibus certior spes est.
それゆえ、神々が善き人々に対して取る方針は、教師たちが自分の弟子たちに対して取る方針と同じである。 教師たちは、より確実な希望がある者たちから、より多くの労力を要求する。
Numquid tu invisos esse Lacedaemoniis liberos suos credis, quorum experiuntur indolem publice verberibus admotis? Ipsi illos patres adhortantur, ut ictus flagellorum fortiter perferant, et laceros ac semianimes rogant, perseverent vulnera praebere vulneribus.
まさか君は、スパルタ人にとって自分の子供たちが憎まれていると信じているわけではあるまいな。 彼らは公衆の面前で鞭を当てることによって、子供たちの素質を試すのである。 父親自身が彼らに、鞭の打撃を勇敢に耐え抜くよう励まし、身体を引き裂かれ半死半生になっている彼らに、傷に傷を重ねて差し出し続けるようにと求めるのである。
§4.12Quid mirum, si dure generosos spiritus deus temptat? Numquam virtutis molle documentum est.
神が高貴な魂を厳しく試すとしても、何の不思議があろうか。 徳の証拠が軟弱であることは決してない。
Verberat nos et lacerat fortuna;
運命は私たちを鞭打ち、引き裂く。
patiamur! Non est saevitia, certamen est, quod quo saepius adierimus, fortiores erimus.
耐えようではないか! それは残酷さではなく、闘いである。 それに私たちがより頻繁に臨むほど、私たちはより強くなるだろう。
Solidissima corporis pars est quam frequens usus agitavit.
身体の最も頑丈な部分は、頻繁な使用が動かした部分である。
Praebendi fortunae sumus, ut contra illam ab ipsa duremur;
私たちは運命に対して身を差し出さねばならない。 彼女に対抗するために、彼女自身によって私たちが鍛えられるように。
paulatim nos sibi pares faciet, contemptum periculorum adsiduitas periclitandi dabit.
彼女は次第に私たちを自分と対等にするだろうし、危険にさらされ続けることが、危険を恐れない心を与えるだろう。
§4.13Sic sunt nauticis corpora ferendo mari dura, agricolis manus tritae, ad excutienda tela militares lacerti valent, agilia Sunt membra cursoribus;
そのようにして、船乗りたちにとっては海に耐えることで身体が頑丈になり、農夫たちにとっては手が使い古されて固くなり、軍人たちの腕は武器を放つために力強く、走者たちにとっては手足が軽快である。
id in quoque solidissimum est quod exercuit.
それぞれの人間において、最も頑丈なのは自ら訓練した部分である。
Ad contemnendam patientiam malorum animus patientia pervenit;
困難を耐え忍ぶことを何とも思わない境地には、魂は耐え忍ぶこと自体によって到達する。
quae quid in nobis efficere possit scies, si aspexeris quantum nationibus nudis et inopia fortioribus labor praestet.
このことが私たちの中で何をなしうるかは、衣服をまとわない諸民族や、欠乏によってより強くなっている人々に対して、労働がどれほどのことをもたらしているかを見れば、君には分かるだろう。
§4.14Omnes considera gentes in quibus Romana pax desinit.
ローマの平和が及ばなくなるすべての民族を考えてみるがよい。
Germanos dico et quicquid circa Histrum vagarum gentium occursat.
私はゲルマン人や、ドナウ川周辺に見出される放浪の諸民族のことを言っているのだ。
Perpetua illos hiemps, triste caelum premit, maligne solum sterile sustentat;
永続する冬と陰鬱な空が彼らを圧迫し、不毛な土地が彼らを細々と養っている。
imbrem culmo aut fronde defendunt, super durata glacie stagna persultant, in alimentum feras captant.
彼らは藁や木の葉で雨を防ぎ、凍りついた氷の上で沼地を駆け回り、食物として野獣を捕らえる。
§4.15Miseri tibi videntur? Nihil miserum est quod in naturam consuetudo perduxit;
彼らが君には不幸に見えるだろうか。 習慣が本性にまで高めた事柄で、不幸なものは何もない。
paulatim enim voluptati sunt quae necessitate coeperunt.
なぜなら、必要に迫られて始まった事柄が、次第に喜びとなるからである。
Nulla illis domicilia nullaeque sedes sunt nisi quas lassitudo in diem posuit;
彼らには、その日その日の疲労が定めた場所以外に、邸宅も定住の地もない。
vilis et hic quaerendus manu victus, horrenda iniquitas caeli, intecta corpora;
粗末で、しかも自らの手で求めねばならない食物、恐るべき天候の厳しさ、衣服に覆われない身体。
hoc quod tibi calamitas videtur tot gentium vita est! Quid miraris bonos viros, ut confirmentur, concuti?
君には災厄に見えるこれが、これほど多くの民族の生活なのである! 善き人々が、自らを強固にするために、揺さぶられることを、なぜ君は不思議に思うのか。
§4.16Non est arbor solida nec fortis nisi in quam frequens ventus incursat;
頻繁に風が吹きつける木でなければ、頑丈でも強くもない。
ipsa enim vexatione constringitur et radices certius figit;
なぜなら、木はまさに揺さぶられることによって引き締まり、根をより確実に張るからである。
fragiles sunt quae in aprica valle creverunt.
日当たりの良い谷で育った木は脆い。
Pro ipsis ergo bonis viris est, ut esse interriti possint, multum inter formidolosa versari et aequo animo ferre quae non sunt mala nisi male sustinenti.
それゆえ、善き人々自身のためになるのだ、彼らが恐れを知らない者となることができるように、恐ろしい事柄のただなかにしばしば身を置き、悪く耐え忍ぶ者にしか悪とはならない事柄を、平穏な心で耐え忍ぶことは。