Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · 嫉妬と羨望について §7-10

嫉妬の内的苦痛と謙遜による克服の勧め

3 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、妬みが魂を蝕み、終わりのない苦痛をもたらす内的悪徳であることを説明し、肉体的な傷よりも深刻なその性質を警告する。そして、キリストとパウロの言葉を引用し、信者に対して謙遜と光の歩みを勧める。

§7Qualis uero est animae tinea, quae cogitationum tabes, pectoris quanta rubigo zelare in altero uel uirtutem eius uel felicitatem id est odisse in eo uel merita propria uel beneficia diuina, in malum proprium bona aliena conuertere, inlustrium prosperitate torqueri, aliorum gloriam facere suam poenam, uelut quosdam pectori suo admouere carnifices, cogitationibus et sensibus suis adhibere tortores qui se intestinis cruciatibus lacerent, qui cordis secreta maliuolentiae ungulis pulsent.
実に、他人の徳や幸福を妬むこと ―― すなわち、彼の内にある彼自身の功績や神の恵みを憎むこと、他人の良きものを自分自身の悪へと変えてしまうこと、著名な人々の繁栄に苦しむこと、他人の栄光を自らの罰とすること、いわば自分自身の胸に刑吏たちを近づけ、自分自身の思考と感覚に、内なる責め苦で自らを引き裂き、悪意の爪で心の奥底を打ち叩く拷問官たちをあてがうこと ―― は、魂の紙魚、思考の消耗、胸のどれほどの錆であろうか。
non cibus talibus laetus, non potus potest esse iocundus.
このような人々にとっては、食事も喜ばしいものとはならず、飲み物も愉快なものとはなり得ない。
suspiratur semper et ingemescitur et doletur, dumque ab inuidis numquam liuor exponitur, diebus ac noctibus pectus obsessum sine intermissione laniatur.
常にため息が漏らされ、嘆かれ、痛まれる。 そして、嫉妬深い人々から妬みが決して取り去られない間、昼も夜も、取り憑かれた胸は絶え間なく引き裂かれる。
mala cetera habent terminum et quodcumque delinquitur delicti consummatione finitur.
他の害悪には限界があり、犯されるいかなる罪も、罪行の完成によって終わる。
in adultero cessat facinus perpetrato stupro, in latrone conquiescit scelus homicidio admisso et praedoni rapacitatem statuit possessa praeda et falsario modum ponit impleta fallacia.
姦淫を行う者においては不義が完遂されることで悪行は止まり、強盗においては殺人が犯されることで罪行は静まり、掠奪者に対しては獲得された獲物が強欲さに制限を設け、偽造者に対しては欺きが果たされることが限度を置く。
zelus terminum non habet, permanens iugiter malum et sine fine peccatum, quantoque ille cui inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit.
妬みには限界がなく、それは絶えず持続する悪であり、終わりのない罪である。 そして、羨まれる者がより良い成功によって進歩すればするほど、羨む者は妬みの火によって、より大きな炎の中へと燃え上がるのである。
§8Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, uerba rabida, effrenata conuicia, manus ad caedis uiolentiam prompta, etiamsi a gladio interim uacua, odio tamen furiatae mentis armata.
ここから、脅すような表情、険しい目つき、顔の蒼白、唇の震え、歯ぎしり、狂暴な言葉、奔放な罵倒、殺害の暴力へと差し出された手が生じる。 たとえその手が当面は剣を持っていなくとも、狂った精神の憎しみによって武装しているのである。
et idcirco Spiritus sanctus dicit in psalmis: noli zelare bene ambulantem in uia sua.
それゆえ聖霊は詩編の中で言っておられる。 「自分の道を良く歩む者を妬むな」と。
et iterum: obseruabit peccator iustum et stridet ad eum dentes suos.
また次のようにも。 「罪人は正しい者を監視し、彼に向かって歯ぎしりする。
Deus autem inridebit eum, quoniam prouidet quia ueniet dies eius.
しかし神は彼を笑われる。 彼の来るべき日を見通しておられるからである。
hos beatus apostolus Paulus designat et denotat dicens: uenenum aspidum sub labiis eorum et os eorum maledicto et amaritudine plenum est.
」これらの人々を、福者なる使徒パウロは指し示し、特徴づけて言っている。 「彼らの唇の下にはマムシの毒があり、彼らの口は呪いと苦さに満ちている。
ueloces ad effundendum sanguinem pedes eorum, contritio et calamitas in uiis eorum, qui uiam pacis non agnouerunt, nec est. timor Dei ante oculos eorum.
彼らの足は血を流すことに速く、彼らの道には破滅と災厄があり、彼らは平和の道を知らず、彼らの目の前には神への恐れがない。
§9Multo malum leuius et periculum minus est cum membra gladio uulnerantur.
」身体の部位が剣によって傷つけられる場合、悪はずっと軽く、危険もより少ない。
facilis cura est ubi plaga perspicua est, et cito ad sanitatem medella subueniente perducitur quod uidetur.
傷口が明らかなところでは治療は容易であり、目に見えるものは、治療が施されればすぐに健康へと導かれる。
zeli uulnera abstrusa sunt et occulta, nec remedium curae medentis admittunt quae se intra conscientiae latebram caeco dolore cluserunt.
妬みの傷は隠され覆い隠されており、治療する者の介抱の治療法を受け入れない。 それらの傷は、良心の隠れ家の内に盲目の苦痛をもって自らを閉じ込めてしまったからである。
quicumque es inuidus et malignus, uideris quam sis eis quos odisti insidiosus, perniciosus, infestus.
お前が誰であれ、嫉妬深く悪意に満ちた者よ、お前が憎む人々に対していかに陰険で、有害で、敵対的であるかを考えてみるがよい。
nullius magis quam tuae salutis inimicus es.
お前は、他の誰よりも、お前自身の救いの敵なのである。
quisque ille est quem zelo persequeris subterfugere et uitare te poterit.
お前が妬みによって迫害する者が誰であれ、彼は逃れ、お前を避けることができるだろう。
tu te non potes fugere.
しかしお前は自分自身から逃れることはできない。
ubicumque fueris, aduersarius tuus tecum est, hostis semper in pectore est, pernicies intus inclusa est, ineluctabili catenarum nexu ligatus et uinctus es, zelo dominante captiuus es, nec solacia tibi ulla subueniunt.
お前がどこにいようとも、お前の敵対者はお前と共にあり、敵は常に胸の内におり、破滅は内に閉じ込められている。 お前は避けることのできない鎖の結び目によって縛られ、繋がれており、妬みが支配する中で捕らわれの身となっており、いかなる慰めも救いとしてお前を訪れることはない。
perseuerans malum est hominem persequi ad Dei gratiam pertinentem, calamitas sine remedio est odisse felicem.
神の恵みに属する人を迫害することは執拗な悪であり、幸福な人を憎むことは、治療法のない災厄である。
§10Et idcirco, fratres dilectissimi, huic periculo consulens Dominus ne quis zelo fratris in laqueum mortis incurreret, cum eum discipuli interrogarent quis inter illos maior esset, qui fuerit, inquit, minimus in omnibus uobis hic erit magnus.
それゆえ、最愛の兄弟たちよ、主はこの危険に配慮し、誰も兄弟への妬みによって死の罠に陥ることがないようにと、弟子たちが彼らのうちで誰が最も偉大であるかを尋ねたとき、次のように言われた。 「お前たちすべてのうちで最も小さい者である者、その者こそが偉大となるであろう」と。
amputauit omnem aemulationem responso suo, omnem causam et materiam mordacis inuidiae eruit et abscidit.
主はご自身の返答によってすべての競争心を切り取り、辛辣な嫉妬のすべての原因と素材を根こそぎにし、断ち切られた。
discipulo Christi zelare non licet, non licet inuidere.
キリストの弟子にとって、妬むことは許されず、羨むことは許されない。
exaltationis aput nos non potest esse contentio.
私たちの間では、高められることをめぐる争いはあり得ない。
de humilitate ad summa crescimus, didicimus unde placeamus.
私たちは謙遜から最高のところへと成長し、いかにして喜ばれるかを学んだ。
denique et apostolus Paulus instruens et monens, ut qui inluminati Christi lumine tenebras nocturnae conuersationis euasimus in factis adque in operibus luminis ambulemus, scribit et dicit: nox transiuit, dies autem adpropinquauit.
最後に、使徒パウロもまた、私たちに教え諭し、キリストの光によって照らされ、夜の行いの暗闇から逃れた私たちが、光の行いと業の中を歩むようにと、次のように書き、語っている。 「夜は更け、日は近づいた。
abiciamus ergo opera tenebrarum et induamus arma lucis.
したがって、私たちは暗闇の業を脱ぎ捨て、光の武具を身にまとおう。
tamquam in die decenter ambulemus, non in comisationibus et ebrietatibus, non in concupiscentiis et impudicitiis, non in certaminibus et zelo.
昼歩むように、端行正しく歩もう。 宴楽と泥酔によらず、好色と淫らな行いによらず、争いと妬みによらず。
si recesserunt de pectore tuo tenebrae, si nox inde discussa est, si caligo detersa est, si luminauit sensus tuos splendor diei, si homo lucis esse coepisti, quae sunt Christi gere, quia lux et dies Christus est.
」もし暗闇がお前の胸から去り、もし夜がそこから追い払われ、もし霧が拭い去られ、もし日の輝きがお前の感覚を照らし、もしお前が光の人間になり始めたのなら、キリストに属することを行いなさい。 キリストこそが光であり、日だからである。

語釈・文法注

  1. §7zelare in altero — 不定詞 `zelare` から始まる一連の不定詞句(`odisse`, `conuertere`, `torqueri`, `facere`, `admouere`, `adhibere`)は、文頭の感嘆の主格名詞(`tinea`, `tabes`, `rubigo`)と同格関係にあり、文全体の実質的な主語として機能している。
  2. ¦5¦quantoque... tanto... — 比例・相関関係を示す `quanto... tanto...`(〜すればするほど、それだけますます〜)の構文。また、`cui inuidetur` は自動詞 `inuidere`(与格を支配)の非人称受動態であり、「(他者から)妬まれる者」を意味する。
  3. §8Hinc uultus minax — 名詞句が連続する構文で、動詞(`oritur` や `existit` など)が省略されており、これらが「ここから〜が生じる」という意味の主語として並置されている。
  4. ¦p.425¦quae se intra conscientiae — 関係代名詞 `quae`(中性複数主格)の先行詞は、直前の女性単数属格 `conscientiae` ではなく、1文前の `uulnera`(中性複数主格)である。関係節が25行目の `admittunt` の目的語(または主語)として機能している `uulnera` に直接係っている。
  5. §10huic periculo consulens — 動詞 `consulo` は与格(ここでは `huic periculo`)を目的語に伴うとき、「〜に配慮する、〜のために計らう」という意味になり、対格を伴うときの「〜に意見を求める」という意味と区別される。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, 嫉妬と羨望について §7-10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa011.humanitext-lat1:7-10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。