Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · 嫉妬と羨望について §4-6

悪魔の堕落と聖書に見る嫉妬の実例

2 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

悪魔がその嫉妒によって自ら滅び人間をも破滅させたこと、またカインやエサウ、ヨセフの兄弟たち、サウル、ユダヤ人などの聖書における妬みの実例を挙げ、妬みが多様な罪や不和の根源であることを論じる。

§4Hinc diabolus inter initia statim mundi et perit primus et perdidit.
ここから、悪魔は世界の最初の始まりにおいて、自らも真っ先に滅び、また〔他者を〕滅ぼした。
ille angelica maiestate subnixus, ille Deo acceptus et carus postquam hominem ad imaginem Dei factum conspexit, in zelum maliuolo liuore prorupit, non prius alterum deiciens instinctu zeli quam ipse zelo ante deiectus, captiuus ante quam capiens, perditus ante quam perdens, dum stimulante liuore homini gratiam datae immortalitatis eripit, ipse quoque id quod prius fuerat amisit.
かつては御使いとしての威厳に支えられ、神に受け入れられ愛されていた彼は、神の似姿に作られた人間を目にしたとき、悪意ある羨みから妬みへと突入した。 彼は、妬みの衝動によって、自らがまず妬みによって引きずり下ろされる前に他者を引きずり下ろすことはなく、捕らえる前に捕らわれの身となり、滅ぼす前に滅ぼされた者となった。 それは、羨みに駆り立てられて人間に与えられた不死の恵みを奪い取る間に、彼自身もまた、かつて自分がそうであったものを失ったからである。
quale malum est, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deceptus est ipse qui decepit.
最愛の兄弟たちよ、なんと恐るべき悪であろうか。 それによって御使いが堕落し、あの高貴で卓越した崇高純潔さが欺かれ覆され得たのであり、他者を欺いた彼自身がそれによって欺かれたのである。
exinde inuidia grassatur in terris, dum liuore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est: inuidia autem diaboli mors introiuit in orbem terrarum.
それ以来、地上では嫉妬が猛威を振るっている。 羨みによって滅びゆく者が滅亡の教師に従う間に、妬む悪魔を模倣する間に、次のように書かれている通りである。 『しかし、悪魔の嫉妬によって、死がこの世に入り込んだ。
imitantur ergo illum qui sunt ex parte eius.
』それゆえ、彼の側に立つ者たちが彼を模倣するのである。
§5Hinc denique nouae fraternitatis prima odia, hinc parricidia nefanda coeperunt, dum Abel iustum Cain zelat iniustus, dum bonum malus inuidia et liuore persequitur.
ここに、ついに、新たな兄弟関係の最初の憎しみが、ここに恐るべき兄弟殺しが始まった。 不義なるカインが義なるアベルを妬む間に、悪なる者が善なる者を羨みと妬みによって迫害する間に。
tantum ualuit ad consummationem facinoris aemulationis furor, ut nec caritas fratris nec sceleris immanitas nec timor Dei nec poena delicti cogitaretur.
競争心の狂気は、悪行を完成させるためにきわめて強く働いたので、兄弟の愛も、犯罪の残虐さも、神への恐れも、罪の罰も考慮されなかった。
iniuste oppressus est qui iustitiam primus ostenderat, odia perpessus est qui odisse non nouerat, occisus est impie qui moriens non repugnabat.
正義を最初に示した者が不当に虐げられ、憎むことを知らなかった者が憎しみを耐え忍び、死に臨んで抵抗しなかった者が不敬虔にも殺害された。
et quod Esau fratri suo Iacob inimicus extitit zelus fuit: nam quia ille benedictionem patris acceperat, hic in odium persecutionis facibus liuoris exarsit.
そして、エサウがその兄弟ヤコブに対して敵となったのも、妬みであった。 なぜなら、彼が父の祝福を受け取ったので、こちらは羨みの松明によって迫害の憎しみへと燃え上がったからである。
et quod Ioseph fratres sui uendiderunt, causa uendendi de aemulatione descendit: postquam id quod sibi in uisionibus prosperum fuerat ostensum simpliciter ut fratribus frater exposuit, in inuidiam maliuolus animus erupit.
そして、ヨセフの兄弟たちが彼を売ったことも、売却の理由は競争心から生じたものであった。 夢の中で自分に示された順調な事柄を、兄弟として他の兄弟たちにありのままに説明した後、悪意ある精神が嫉妬へと爆発したのである。
Saul quoque rex ut Dauid odisset, ut persecutionibus saepe repetitis innocentem, misericordem, miti lenitate patientem necare cuperet, quid aliud quam zeli stimulus prouocauit? quia Goliath interfecto et ope ac dignatione diuina tanto hoste deleto populus admirans in laudes Dauid praedicationis suffragio prosiliit, Saul simultatis adque insectationis furias de liuore concepit.
サウル王もまた、ダビデを憎み、繰り返される迫害によって、無実で、慈悲深く、穏やかな優しさをもって耐え忍ぶ者を殺そうと望んだが、妬みの刺激以外の何がそれを引き起こしたであろうか。 なぜなら、ゴリアテが殺害され、神の助けと恵みによってそれほどの敵が滅ぼされたとき、民は感嘆して賛辞の声を上げダビデを讃えるようになり、サウルは羨みから敵意と追跡の狂気を抱いたからである。
et ne longum faciam singulos recensendo, pereuntis semel populi adtendamus interitum.
そして、一人一人を列挙して長引かせることがないよう、一挙に滅びゆく民の滅亡に注目しよう。
Iudaei nonne inde perierunt, dum Christo malunt inuidere quam credere? obtrectantes magnalibus quae ille faciebat zelo excaecante decepti sunt nec ad diuina noscenda cordis oculos aperire potuerunt.
ユダヤ人たちは、キリストを信じることよりも羨むことを好む間に、そこから滅びたのではないか。 彼が行っていた偉大な業を誹謗し、彼らは盲目にする妬みによって欺かれ、神的なものを知るために心の目を開くことができなかった。
§6Quae nunc considerantes, fratres dilectissimi, contra tantam mali perniciem uigilanter et fortiter dicata Deo pectora muniamus.
最愛の兄弟たちよ、今やこれらのことを考慮して、これほど大きな悪の破滅に対して、神に捧げられた私たちの胸を、警戒心をもって強く武装させよう。
aliorum mors proficiat ad nostram salutem, inprudentium poena prouidentibus conferat sanitatem.
他者の死が私たちの救いのために役立ち、不注意な者たちの罰が、用心深い者たちに健全さをもたらすように。
non est autem quod aliquis existimet malum istud una specie contineri aut breuibu terminis et angusto fine concludi.
しかし、この悪が単一の姿に留まるとか、あるいは短い境界や狭い限界に閉じ込められていると誰かが考える理由はない。
late patet zeli multiplex et fecunda pernicies.
妬みの多様で実り豊かな破滅は、広く及んでいる。
radix est malorum omnium, fons cladium, seminarium delictorum, materia culparum.
それはすべての悪の根であり、災厄の泉であり、罪の温床であり、過ちの素材である。
inde odium surgit, animositas inde procedit.
そこから憎しみが立ち上がり、怒りがそこから進み出る。
auaritiam zelus inflammat, dum quis suo non potest esse contentus uidens alterum ditiorem.
他人がより富んでいるのを見て、誰もが自分のものに満足できなくなる間に、妬みは強欲を燃え立たせる。
ambitionem zelus excitat, dum cernit quis alium in honoribus auctiorem.
他人が名誉においてより高められているのを誰かが見る間に、妬みは野心を刺激する。
zelo excaecante sensus nostros adque in ditionem suam mentis arcana redigente Dei timor spernitur, magisterium Christi neglegitur, iudicii dies non prouidetur.
妬みが私たちの感覚を盲目にし、心の奥底を自らの支配下に置く間に、神への恐れは軽蔑され、キリストの教えは怠られ、審判の日は見通されない。
inflat superbia, exacerbat saeuitia, perfidia praeuaricatur, inpatientia concutit, furit discordia, ira feruescit, nec se iam potest cohibere uel regere qui factus est potestatis alienae.
傲慢は膨らみ、残虐は激化し、不誠実は裏切り、不忍耐は揺さぶり、不和は狂い、怒りは沸き立ち、他者の権力の支配下となった者は、もはや自分を抑制することも支配することもできない。
hinc dominicae pacis uinculum rumpitur, hinc caritas fraterna uiolatur, hinc adulteratur ueritas, unitas scinditur, ad haereses adque ad schismata prosilitur, dum obtrectatur sacerdotibus, dum episcopis inuidetur, dum quis aut queritur non se potius ordinatum aut dedignatur alterum ferre praepositum.
ここから、主の平和の絆は引き裂かれ、ここから、兄弟愛は侵害され、ここから、真理は汚され、統一は分裂させられ、異端や分裂へと飛び火する。 それは、聖職者たちが誹謗される間に、司教たちが羨まれる間に、あるいは誰かが自分が任命されなかったことを不満に思うか、または他者が指導者として立てられるのを我慢することを潔しとしない間である。
hinc recalcitrat, hinc rebellat de zelo superbus, de aemulatione peruersus, animositate et liuore non hominis sed honoris inimicus.
ここから、妬みによって傲慢になった者、競争心によって歪んだ者が反抗し、反乱を起こす。 それは、怒りと羨みによって、人間ではなく名誉の敵となった者である。

語釈・文法注

  1. §4perit — perit は完了形 periit の短縮形(縮約)であり、後に続く完了形 perdidit と時制を合わせて解釈される。
  2. §4non prius ... quam — prius ... quam は「〜するより前に(〜しない)」という相関表現であり、ここでは「自らがまず妬みによって引きずり下ろされる前に他者を引きずり下ろすことはなかった(=自らが引きずり下ろされて初めて他者を引きずり下ろした)」という悪魔の自己破滅の先行関係を強調している。
  3. §6non est quod aliquis existimet — non est quod + 接続法(existimet)で、「誰かが〜と考える理由はない/〜と考えるべきではない」という否定の理由・根拠を示す表現。
  4. §6potestatis alienae — potestatis alienae は性質または所有を示す属格であり、動詞 fieri (の完了形 factus est)の補語として「他者の権力の支配下に入った者(直訳:他者の権力のものとなった者)」という意味を表す。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, 嫉妬と羨望について §4-6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa011.humanitext-lat1:4-6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。