Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · ドナトゥスへ §11-13

名誉と富と権力の欺瞞と苦悩

5 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

著者は、世俗の人々が善と見なす名誉、富、権力が、実際には内なる毒であり、その所有者を不安、不眠、そして恐怖で縛る「華美な刑罰」であることを示す。

§11Sed nos uideamur eligere fortasse peiora et studio destruendi per ea oculos tuos ducere, quorum tristis adque auersandus aspectus ora et uultus conscientiae melioris offendat: iam tibi illa quae ignorantia saecularis bona opinatur ostendam.
しかし、私は最悪のものばかりを選び出し、非難の念から、それらへとあなたの目を向けているように思われるかもしれない。 それらの陰鬱で忌避すべき姿は、より良き良心を持つ者の顔や表情を不快にさせるからだ。 今や、世俗の無知が善いものと見なしているものを、あなたに示そう。
illic etiam fugienda conspicies.
そこにもまた、避けるべきものが見いだされるだろう。
quos honores putas esse, quos fasces, quam afluentiam in diuitiis, quam potentiam in castris, in magistratus purpura speciem, in principatus licentia potestatem: malorum blandientium uirus occultum est, et adridentis nequitiae facies quidem laeta, sed calamitatis abstrusae inlecebrosa fallacia.
あなたが名誉と考え、権標と考え、富における豊かさ、陣営における権力、公職の紫衣における美しさ、支配のほしいままな権限における力と考えているもの。 それらは、甘言を弄する悪の隠された毒であり、微笑みかける邪悪の顔は確かに喜ばしげであるが、隠された災厄の魅惑的な欺瞞なのだ。
instar quoddam ueneni, ubi in letales sucos dulcedine aspersa calliditate fallendi sapore medicato poculum uidetur esse, quod sumitur: ubi epota res est, pernicies hausta grassatur.
それはある種の毒のようであり、死に至る液汁の中に欺きの悪知恵によって甘さが振りかけられ、調合された味の杯が、手に取られる。 だが、それが飲み干されると、飲み込まれた破滅が猛威を振るう。
quippe illum uides, qui amictu clariore conspicuus fulgere sibi uidetur in purpura: quibus hoc sordibus emit, ut fulgeat, quos adrogantium fastus prius pertulit, quas superbas fores matutinus salutator obsedit, quot tumentium contumeliosa uestigia stipatus in clientium cuneos ante praecessit, ut ipsum etiam salutatum comes postmodum pompa praecederet, obnoxia non homini sed potestati.
実に、あなたにはあの男が見える。 より輝かしい衣を身にまとい、目立って、紫衣を着て自ら輝いていると思い込んでいる男が。 彼は輝くために、いかなる汚辱によってこれを買い取ったのか。 以前に、傲慢な者たちのいかなる侮りを受け流したのか。 朝の挨拶者として、いかなる高慢な扉の前に陣取ったのか。 押し寄せるクライエンスの群れに囲まれて、増長した者たちの無礼な足跡の前に、どれほど先導したことか。 それは、後に彼自身が挨拶を受ける立場になったとき、人間ではなく権力に対して平身低頭する従者の行列が彼の前を進むためなのだ。
neque enim coli moribus meruit ille sed fascibus.
なぜなら、その男は人格によってではなく、権標によって敬われるに値したからである。
horum denique uideas exitus turpes.
ついに、あなたはこれらの者たちの無残な末路を見るだろう。
cum auceps temporum palpator abscessit, cum priuati latus nudum desertor adsecla foedauit: tunc laceratae domus plagae conscientiam feriunt, tunc rei familiaris exhaustae damna noscuntur, quibus redemptus fauor uulgi et caducis adque inanibus uotis popularis aura quaesita est.
時をうかがう追従者が立ち去り、落ちぶれた者の無防備な脇腹を、見捨てた追随者が汚すとき。 そのとき、破壊された家屋の打撃が良心を打ち、そのとき、民衆の好意を買い取り、はかなく虚しい願いによって民衆の支持という風を求めたことで失われた、家計の枯渇という損害が知られる。
stulta prorsus et uana iactura, frustrantis spectaculi uoluptate id parare uoluisse, quod nec populus acciperet et perderet magistratus.
実に愚かで無駄な損失である。 失望を誘う見世物の快楽のために、民衆が受け取ることもなく、公職者自身が失うことになるようなものを準備しようと望んだのだから。
§12Sed et quos diuites opinaris continuantes saltibus saitus et de confinio pauperibus exclusis infinita ac sine terminis rura latius porrigentes, quibus argenti etauri maximum pondus et pecuniarum ingentium uel exstructi aggeres uel defossae strues, hos etiam inter diuitias suas trepidos cogitationis incertae sollicitudo discruciat, ne praedo uastet, ne percussor infestet, ne inimica cuiusque locupletioris inuidia calumniosis litibus inquietet.
しかしまた、あなたが富裕であると考えている人々、すなわち牧草地に牧草地を連ね、隣接する貧しい人々を排除して、境界のない無限の田野をさらに広く広げ、莫大な金銀の重みや、うず高く積まれ、あるいは地中に埋められた巨万の富を所有している人々。 これら人々をも、その富の中で、不確かな思考の不安が苦しめる。 略奪者が荒らさないか、暗殺者が襲わないか、あるいはより富んだ者の敵意に満ちた嫉妬が、中傷的な訴訟によって自分をかき乱さないかと。
non cibus securo somnusue contingit, suspirat ille in conuiuio, bibat licet gemma, et cum epulis marcidum corpus torus mollior alto sinu condidit, uigilat in pluma nec intellegit miser, speciosa sibi esse supplicia, auro 80 alligatum teneri et possideri magis, quam possidere [diuitias], adque — o detestabilis caecitas mentium et cupiditatis insanae profunda caligo! – cum exonerare se possit et leuare ponderibus, pergit magis fortunis angentibus incubare, pergit poenalibus cumulis pertinaciter adhaerere.
心が安まる食事も睡眠も彼らには訪れない。 宴会で彼はため息をつく。 たとえ宝石の杯で飲もうとも。 そして、ごちそうで疲れ切った身体を、より柔らかい寝台がその深い窪みに迎え入れても、彼は羽毛の上で目を覚ましている。 この哀れな者は、自分にとってこれらが華美な刑罰であり、自分が金に縛られて保持されており、富を所有しているのではなく、むしろ富に所有されているのだということを理解していない。 そして――おお、精神の忌むべき盲目、そして狂った欲望の深い闇よ! ――自らの重荷を下ろし、軽くすることができるというのに、彼はむしろ自分を苦しめる富の上にうずくまり続け、刑罰の山に頑なに執着し続ける。
nulla in clientes inde largitio est, cum indigentibus nulla partitio est, et pecuniam suam dicunt, quam uelut alienam domi clausam sollicito labore custodiunt, ex qua non amicis, non liberis quicquam, non sibi denique impertiunt, possident ad hoc tantum, ne possidere alteri liceat, et — o nominum quanta diuersitas! — bona appellant, ex quibus nullus illis nisi ad res malas usus est.
そこからクライエンスへの施しは一切なく、困窮している人々への分配もなく、彼らは自宅に閉じ込め、不安な苦労を重ねて守っているその金を、あたかも他人のものであるかのように自分たちの金と呼んでいる。 そこから友人にも、子供にも、そしてついに自分自身にさえ、何一つ分け与えることはない。 彼らが所有するのは、ただ他人が所有するのを許さないためであり、――おお、名辞のいかに大きな乖離か! ――彼らはそれらを「善(財)」と呼ぶが、それらは悪しきこと以外には、彼らに何の役にも立っていないのである。
§13An ta uel illos putas tutos, illos saltim inter honorum infolaa et opes largas stabili firmitate securos, quos regalis aulae splendore fulgentes armorum excubantium tutela circumstat? maior illis quam ceteris metus est.
それとも、あなたはあの者たち、少なくとも名誉の帯と豊かな富に囲まれて安定した堅固さの中に安全であり、王宮の輝きの中で燦然として、不寝番の兵器の守護に囲まれている者たちが安全であると思うだろうか。 彼らには他者よりも大きな恐れがある。
tam ille timere cogitur quam timetur.
彼は恐れられているのと同様に、恐れることを強いられているのだ。
exigit poenas pariter de potentiore sublimitas, sit licet satellitum manu saeptus et clausum ac protectum latus numeroso stipatore tueatur.
権力がより強力な者から同様に罰を取り立てる。 たとえ彼が護衛兵の手に取り囲まれ、多数の随員によって閉ざされ保護された脇腹を守っていようとも。
quam securos non sinit esse subiectos, tam necesse est non sit et ille securus: ante ipsos tenet potestas sua quos facit esse terribiles: adridet, ut saeuiat, blanditur, ut fallat, extollit, ut deprimat.
彼が臣下を安全にさせないのと同様に、彼自身も安全であってはならないのは必然である。 彼らの持つ権力そのものが、自らを恐るべきものとする当人たちを、何よりも先に支配しているのだ。 権力は微笑みかけては猛威を振るい、おもねっては欺き、高めては引きずり下ろす。
faenore quodam nocendi quam fuerit amplior summa dignitatis et honorum, tam maior exigitur usura poenarum.
害悪をもたらすというある種の利息によって、地位や名誉の総額が大きければ大きいほど、それだけ大きな罰の利子が要求されるのである。

語釈・文法注

  1. §11uideamur — この接続法現在形は「控えめな言明」または「可能性」を示しており、話し手が読者に対して謙虚に、あるいは和らげた表現で自らの立場を提示している(「~と思われるかもしれないが」)。
  2. §11instar — 不変化名詞 instar は属格(ueneni)を伴って「〜のようである、〜に匹敵する」という意味の述語的な表現として機能している。
  3. §12inimica cuiusque locupletioris inuidia — cuiusque locupletioris は主格の inuidia に係る主格的・所有属格的表現であり、「自分よりもさらに富んだあらゆる者に対する敵対的な嫉妬」あるいは「(嫉妬する側の立場からの)あらゆる富裕者に対する敵対的な嫉妬」の両方として取れるが、文脈上、嫉妬の主体または対象としての「より富裕な者」を指す。
  4. §13tam ille timere cogitur quam timetur — tam... quam... は相関関係(同じくらい〜)を示す。受動態の timetur は非人称的、あるいは一般論的な主語を想定し、「彼が他人から恐れられているのと全く同じくらい、彼自身も恐れることを余儀なくされている」という相互の恐怖の比例関係を明確に表現している。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, ドナトゥスへ §11-13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa001.humanitext-lat1:11-13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。