Humanitext Reader

アウグスティヌス · 助祭補ルスティキアヌスについての説教 §4-5

ルスティキアヌスの堕落とマクロビウスへの書簡

2 / 3 箇所 · ラテン語

要旨

著者は教会から離脱してドナトゥス派へと転向したルスティキアヌスが、放蕩と債務によって堕落していった過程を告発します。続いてドナトゥス派の司教マクロビウスに手紙を送り、彼の再洗礼を阻止しようとしたものの拒絶された経緯を明らかにし、主の義なる審判がこれを見分けるであろうと説きます。

§4Uobis omnibus notum scio et tam bene scio, quia scio uestrorum multis moras quas hic trahebat displicuisse.
私は、これがあなたがたすべてに知られていると知っており、彼がここで引き延ばしていた滞在が、あなたがたの多くの人々にとって不快であったことを私が知っているほどに、それをよく知っています。
quotiens uenerandus noster Ualerius me praesente cum uisceribus paternis dixit ad eum: \'quid hic agis? cur stationem tuam deseris? cur presbytero tuo non collaboras? cur Hipponem Mutigenae praefers cui alligatus es?\' et cum responderet se ad solitudinem minime idoneum clericatum, non monachatum iniisse, se nullos Mutigenae habere cum quibus uersaretur, respondebat sanctus senex: ea II i gat u s es uxori? noli quaerere solutionem.
敬愛すべき我らのウァレリウスが、私の立ち会いのもと、父親のような深い慈愛をもって、彼に何度こう言ったことでしょう。 「ここで何をしているのか? なぜ自分の持ち場を捨てるのか? なぜ自分の長老に協力しないのか? なぜ自分が結びつけられているムティガよりもヒッポを好むのか? 」と。 そして、彼が自分は孤独にまったく適していないので、修道生活ではなく聖職に入ったのだ、ムティガには交際する者が誰もいない、と答えると、聖なる老人はこう答えました。 「妻に結びつけられているのか? 離れることを求めてはならない。
tua est ecclesia Mutigensis, non nostra;
ムティガの教会はあなたの教会であり、我々のものではない。
ad eam nomen, non ad Hipponem dedisti.
あなたはそこに登録したのであり、ヒッポにではない。
nonne saeculo renuntiasti, nonne amicis, nonne sanguini?\' audiebat dicentem, sed male audiebat qui dicenti non obsequebatur.
世を捨てたのではないか、友を捨てたのではないか、血縁を捨てたのではないか? 」と。 彼は語るのを聞いていましたが、語る者に従わなかった彼は、悪く聞いていたのです。
quid factum est? cum satis festinus haberetur indolisque ad scurrilitatem procliuioris, inter nugas saeculi, inter conuiuia et compotationes diurnas, saepe etiam nocturnas tandem defecit;
何が起きたのでしょうか。 彼はきわめて軽率であるとみなされ、また卑俗な戯れへと傾きやすい性質であったため、世のくだらない事柄の間で、また日中の、しばしば夜間に及ぶ宴会や飲み会の間で、ついに堕落しました。
exstinctus est spiritus timoris domini, de luto in lutum prouoluitur.
主を恐れる霊は消え去り、彼は泥から泥へと転がり落ちています。
alternis uicibus et alios inuitans et ab aliis inuitatus et conuiua et conuiuans, cum aeri quod contraxerat soluendo non esset et a creditoribus urgeretur et se cotidianis implicaret erroribus et plurimis scandalum crearet, tandem a presbytero suo excommunicatus ad Donatistae transfugit et ab eorum episcopo non tantum exceptus, quod contra ius ecclesiarum est, non tantum rebaptizatus est, quod impium est, sed etiam diaconus, quod maxime lugendum, factus est.
代わる代わるにあるときは他人を招き、あるときは他人から招かれ、客となり、またもてなす者となり、自分が作った借金を返済できなくなり、債権者たちから追及され、日々の過ちに身を絡め、多くの人々に躓きを与えていましたが、ついに自分の長老から破門され、ドナトゥス派のもとへ逃亡しました。 そして彼らの司教から受け入れられただけでなく(それは教会の法に反することです)、再洗礼を施されただけでなく(それは不敬なことです)、さらに、最も嘆くべきことに、助祭にされてしまったのです。
§5Haec ego cum primum accepi, aberat uenerandus senex noster Ualerius, sed commota uiscera dilationem minime passa sunt.
私がこのことを最初に受け取ったとき、我らの敬愛すべき老人ウァレリウスは不在でしたが、激しく揺さぶられた私のはらわたは、いかなる遅延も許しませんでした。
ingemui dolui, pro eo in conspectu domini mei effudi animam meam.
私は嘆き悲しみ、彼のために我が主の御前で私の魂を注ぎ出しました。
et quia mihi a multis relatum fuerat Macrobium episcopum Donatistam ad quem confugerat uirum esse pacificum non longe a regno dei et a concordia fratrum, qui si aliquos rebaptizaret id inuitus faceret, hunc litteris conuenire statui et quam obnixis precibus ad eum per amicos agere, ut in subdiacono nostro baptismum Christi non exsufflaret nec iterum baptizaret, quem in nomine dei et baptizatum et signatum fuisse non nesciret.
そして、彼が逃げ込んだ先のドナトゥス派の司教マクロビウスが、平和を愛する人であり、神の国や兄弟たちの調和から遠からぬ人であって、もし誰かに再洗礼を施すとしても、それは本意ではなく行っているのだと、多くの人から私に報告されていたので、私は彼に手紙で連絡を取り、友人たちを通じて、我が副助祭におけるキリストの洗礼を彼が息で吹き消さず、再び洗礼を施さないよう、できる限りの懇願をもって働きかけることに決めました。 その副助祭が神の名において洗礼を受け、また刻印を押されていることを、彼が知らないはずはなかったからです。
aegre litteras nostras admisit, sed tandem Maximi et Theodori quibus illud negotii iniunxeramus precibus adactus est, ut eas recitari sineret et ipse etiam legeret.
彼は私たちの手紙を嫌々受け入れましたが、ついに、私たちがその用件を委ねていたマクシムスとテオドロスの懇願に迫られ、それが朗読されるのを許し、彼自身もそれを読みました。
quibus nihil aliud respondit quam: non possum nisi ad me uenientes suscipere et eisdem fidem quam postulauerint dare.
それに対して彼は、ただこう答えるのみでした。 「私は自分のもとに来る人々を受け入れ、彼らが要求する信仰を彼らに与えることしかできない」と。
cumque de Primiani facto instarent, dixit non esse filii in patrem inquirere.
そして彼らがプリミアヌスの行為について迫ると、父親について詮索することは息子のすることではない、と言いました。
et quia per litteras quas ad Macrobium dedi rogabam, ut responderet quae coram populo nostro legerentur, si uero recusaret, me nostras recitaturum, cum primum abessent milites, hodie, fratres, fidem meam libero.
そして、私がマクロビウスに送った手紙の中で、私たちの民の前で朗読されるような返答をくれるように求めており、もし彼が拒むなら、兵士たちがいなくなると同時に、私たちの手紙を私が朗読するつもりであると伝えていたので、今日、兄弟たちよ、私は自分の約束を果たします。
nullus adest qui possit turbas ciere, noui uos omnes ad concordiam et ad alienos amplectendos promptiores esse quam ut excitem.
騒乱を引き起こしうる者は誰もここにおらず、私は、あなたがた全員が、私が駆り立てる必要がないほどに、調和を求め、他者を受け入れることにはるかに前向きであることを知っています。
litteras ad Macrobium profero, ut actorum nihil conscientiam uestram lateat, sed apud deum et homines innotescat quam sincero corde, quam pacifico affectu inspirante domino rem tractauerim.
私はマクロビウスへの手紙を提示します。 それは、行われたことの何一つとしてあなたがたの知るところから隠れず、むしろ、主の霊感のもと、私がどれほど誠実な心と、どれほど平和を求める愛情をもってこの件を扱ったかが、神と人々の前で明らかになるためです。
quodsi postea perit frater noster, in sua, non in nostra conscientia peribit.
しかし、もしこの後に私たちの兄弟が滅びるとしても、彼は私たちではなく、彼自身の良心において滅びるでしょう。
ueniet dominus qui hos et me iudicabit;
これらすべての人々と私を裁く主が来られるでしょう。
ueniet certe frumentum asserturus, paleam dispersurus.
主は確かに麦を収穫し、殻を散らすために来られるでしょう。
aquas nostras quas tantopere formidant ipse examinabit et coram omnibus manifestissime iudicabit, an quas pollutae dixerint ipse quoque habeat.
彼らがそれほどまでに恐れている私たちの水を、主ご自身が吟味し、彼らが汚れていると言った水を主ご自身もまた持っておられるのかどうかを、すべての人の前できわめて明白に裁かれるでしょう。
certe uidebunt in quem pupugerunt.
彼らは確かに、自分たちが突き刺した方を仰ぎ見るでしょう。
quid enim est aliud christianum rebaptizare quam dominum iterum pungere? signum regis accepit, crucem admisit, in morte Christi tinctus est.
なぜなら、キリスト者に再洗礼を施すことは、主を再び突き刺すこと以外の何でありましょうか。 彼は王の印を受け取り、十字架を受け入れ、キリストの死の中に浸されたのです。
quid aliud facis qui talem bis baptizas, qui regis signum exsufflas, qui crucem expungis, quam mortem domini inanem et uacuam reddere uniuersam salutis nostrae dispensationem ostentui habere?
そのような者に二度洗礼を施し、王の印を息で吹き消し、十字架を消し去る者よ、あなたは主の死を無効かつ空虚なものとし、私たちの救いの経綸全体をさらし者にすること以外の何をしているというのですか。

語釈・文法注

  1. 4Uobis omnibus notum scio et tam bene scio, quia scio uestrorum multis moras quas hic trahebat displicuisse. — 動詞 `scio` 가 세 번 반복되며 다소 중첩된 문장 구조를 보입니다. `notum` 뒤에는 `esse`가 생략된 대격 부정사 구문이 이끄는 간접화법을 상정할 수 있고, 뒤따르는 `quia` 절은 앞의 `tam bene scio`의 구체적인 내용, 즉 그가 이곳에서 지체한 일(`moras quas hic trahebat`)이 회중의 많은 이들에게 불쾌감을 주었다는 사실을 설명하는 명사절로 해석하여 문맥상의 정합성을 취했습니다.
  2. p.283ea II i gat u s es uxori — 본문의 `ea II i gat u s`는 필사 과정에서 발생한 전사 오류(corrupted text)로 보이며, 신약성서 코린토 신자들에게 보낸 첫째 서간 7장 27절의 불가타(Vulgate) 역본 구절인 `Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem.`(아내에게 묶여 있는가? 갈라서기를 구하지 말라)의 인용임이 확실합니다. 따라서 이 손상된 부위를 `alligatus es uxori`로 해독하여 번역을 구성했습니다.
  3. 10cum aeri quod contraxerat soluendo non esset — `soluendo non esset`는 동형용사(gerundive)의 여격(목적의 여격) `soluendo`가 쓰인 관용적 표현으로 '지불 능력이 없다(insolvent)'를 뜻합니다. 선행사인 `aeri`('돈', '부채')를 수식하는 관계사절 `quod contraxerat`와 결합하여, '그가 자신이 지게 된 빚을 갚을 처지가 되지 못했다'라는 의미가 됩니다.
  4. p.284promptiores esse quam ut excitem — 비교급 형용사 `promptiores` 뒤에 `quam ut`과 접속법(여기서는 `excitem`)이 이끄는 종속절이 이어지는 제한의 비교급 구문입니다. '내가 (너희를) 자극하고 선동할 필요가 없을 정도로 기꺼이 ~하다'라는 뜻으로, 회중들이 자발적으로 평화와 조화를 추구할 준비가 되어 있음을 밝히고 있습니다.

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 助祭補ルスティキアヌスについての説教 §4-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa077d.humanitext-lat1:4-5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。