Humanitext Reader

アウグスティヌス · エメリトゥスとの討論記録 §6-7

司教職の自己放棄の誓約と信徒の和解の呼びかけ

4 / 7 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスは、会談前に約300人の司教たちがキリストの合一のために自身の地位を退く覚悟を示した出来事を回想し、司教職が信徒の救いと平和のためにあることを説いて、ドナトゥス派の説得と和解を呼びかける。

§6Et cum legeret, Augustinus episcopus dixit: Dicam caritati uestrae et commemorem rem dulcissimam et suauissimam, quam domino adiuuante sumus experti.
そして朗読していると、司教アウグスティヌスが言った。 「あなたがたの愛に、私たちが主の助けによって経験した、極めて優しく甘美な出来事をお話しし、思い起こさせましょう。
cum ante ipsam collationem inter nos aliqui fratres de hac re colloqueremur, quia pro pace Christi episcopi debent esse aut debent non esse, quod nobis fatendum est, circumspicientes omnes fratres et coepiscopos nostros, non facile nobis occurrebant, qui hoc uellent suscipere et de hac humilitate domino sacrificare.
会談そのものの前に、私たちの間で幾人かの兄弟たちがこのことについて、すなわちキリストの平和のために司教は(司教で)あるべきか、あるいはあるべきでないか、このことを私たちは認めねばならないのですが、そのことについて話し合っていたとき、私たちのすべての兄弟たちや同僚の司教たちを見渡しても、これを引き受け、この謙遜について主に犠牲を捧げることを望む人は容易には思い浮かびませんでした。
dicebamus, ut fieri solet, \'ille potest, ille non potest, ille consentit hoc, ille non tolerat\', loquentes pro suspicionibus nostris magis, qui corda illorum uidere minime poteramus.
私たちは、よくあることですが、『あの人ならできる、あの人にはできない、あの人はこれに同意する、あの人は耐えられないだろう』などと言って、彼らの心を全く見ることのできない私たちが、むしろ自分たちの推測に基づいて語っていました。
quando autem uentum est ut hoc palam fieret, in concilio uniuersorum tam frequenti paene trecentorum episcoporum sic placuit omnibus, sic exarserunt omnes, ut parati essent episcopatum pro Christi unitate deponere et non perdere, sed deo tutius commendare.
しかし、このことが公にされる時が来ると、ほぼ300人の司教たちが集まった極めて多数の全体会議において、すべての人にそのように気に入られ、すべての人がそのように熱く燃え立ったので、キリストの合一のために司教職を退き、それを失うのではなく、むしろより安全に神に委ねる準備ができていました。
duo ibi uix inuenti sunt quibus displiceret, unus annosus senex, qui hoc etiam dicere liberius ausus est;
そこでは不満を抱く者はほとんど二人しか見つかりませんでした。 一人は年老いた老人で、このことをさらに率直にあえて口にしました。
alter uoluntatem suam tacito uultu significauit.
もう一人は沈黙した顔つきで自分の意思を示しました。
sed posteaquam illum senem liberius hoc dicentem obruit omnium fraterna correptio, illo mutante sententiam uultum etiam ille mutauit.
しかし、その老人を、率直に語る彼を、すべての人の兄弟としての咎めが圧倒した後、彼が意見を変えると、あの者もまた顔つきを変えました。
audite ergo, quibus modis etiam ipsa exhortatio facta est propter illum qui ait: qui se humiliat exaltabitur.
それゆえ、『自らを低くする者は高められるであろう』と言われた方のゆえに、その勧告自体がどのようにしてなされたかを聞いてください。
§7Item legit: Quid enim dubitemus redemptori nostro sacrificium istius humilitatis offerre? an uero ille de caelis in membra descendit humana, ut membra eius essemus, et nos, ne ipsa eius membra crudeli diuisione lanientur, de cathedris descendere formidamus? propter nos nihil sufficientius quam christiani fideles et oboedientes sumus;
」また朗読した。 「私たちはなぜ、私たちの救い主にこの謙遜の犠牲を捧げることをためらうのでしょうか。 はたして、主は私たちがその肢体となるために天から人間の肢体へと降られたというのに、私たちはその肢体自体が残酷な分裂によって引き裂かれないように、司教座から降りることを恐れるのでしょうか。 私たち自身にとっては、忠実で従順なキリスト教徒であること以上に十分なことはありません。
hoc ergo semper simus.
それゆえ、私たちは常にそうでありましょう。
episcopi autem propter christianos populos ordinamur;
しかし、私たちはキリスト教徒の民衆のために司教として叙階されるのです。
quod ergo christianis populis ad christianam pacem prodest, hoc de nostro episcopatu faciamus.
それゆえ、キリスト教徒の民衆にとってキリスト教的な平和のために有益なことを、私たちの司教職において行いましょう。
Augustinus episcopus dixit: Propter nos hoc debemus esse quod uos.
」司教アウグスティヌスは言った。 「私たち自身にとっては、私たちはあなたがたと同じものであるべきです。
quid debes esse tu cuicumque loquor uestrum? christianus fidelis oboediens.
私が話しかけているあなたがたの誰であれ、あなたは何であるべきですか。 忠実で従順なキリスト教徒です。
hoc tu propter te, hoc et ego propter me.
あなたはあなた自身のためにこれを、私も私自身のためにこれを(あるべきです)。
ergo, quod tu propter te et ego propter me, semper esse debemus, quod autem sum propter te, sim si tibi prodest, non sim si tibi obest.
それゆえ、あなたがあなた自身のために、そして私が私自身のために常にそうであるべきものは常にそうでありましょう。 しかし、私があなたのためにあるものは、もしそれがあなたに有益であるならそうであり、もしあなたに害となるならそうでないようにしましょう。
ecce quod dictum est attendite.
見よ、言われたことに注意しなさい。
item legit: Si serui utiles sumus, cur domini aeternis lucris pro nostris temporalibus sublimitatibus inuidemus? episcopalis dignitas fructuosior nobis erit, si gregem Christi deposita magis collegerit quam retenta disperserit.
」また朗読した。 「もし私たちが有用な僕であるなら、なぜ私たちは自分たちの現世の地位のために、主人の永遠の利益をねたむのでしょうか。 司教の尊厳は、キリストの群れを保持することによって散らすよりも、むしろそれを捨てることによって集めるならば、私たちにとってより実り多いものとなるでしょう。
cumque recitaret, Augustinus episcopus dixit: Fratres mei, si dominum cogitamus, locus iste altior specula uinitoris est, non fastigium superbientis.
」そして朗読していると、司教アウグスティヌスは言った。 「私の兄弟たちよ、もし私たちが主を心に留めるなら、この場所は葡萄園の番人の見張り台であり、傲慢な者の高みではありません。
si, cum uolo retinere episcopatum meum, dispergo gregem Christi, quomodo est damnum gregis honor pastoris? item legit: Nam qua fronte in futuro saeculo promissum a Christo sperabimus honorem, si christianam in hoc saeculo noster honor impedit unitatem? haec propterea praelostantiae tuae scribenda curauimus et ut per innotescant omnibus postulamus, ut in adiutorio domini dei nostri, quo admonente ista promittimus et quo adiuuante nos implere posse confidimus, etiam ante collationem, si fieri potest, corda hominum uel infirma uel dura pia caritas aut sanet aut edomet ac sic iam pacificis mentibus non resistamus manifestissimae ueritati et disputationem uel praecedamus concordia uel sequamur.
もし私が自分の司教職を保持したいと望むあまり、キリストの群れを散らすなら、どうして群れの損失が牧者の栄誉となり得るでしょうか。 」また朗読した。 「というのも、もし私たちの栄誉がこの現世においてキリスト教徒の合一を妨げるなら、私たちはどのような顔をして来るべき世においてキリストから約束された栄誉を望み得るでしょうか。 私たちはこれらのことを、あなたの卓越に書き送るよう配慮し、また、私たちの主なる神の助けによって(主の勧めによって私たちはこれらのことを約束し、また主の助けによって私たちはこれらを実行できると確信しているのですが)、会談の前であっても、もし可能ならば、弱い、あるいは頑なな人々の心を、敬虔な愛が治療するか、あるいは和らげ、そのようにしてすでに平和な心をもって、極めて明白な真理に私たちが抵抗せず、討論に先立って、あるいは討論の後に、和合をもって臨むようにと、すべての者に知られるよう求めます。
neque enim desperare debemus, si recolunt esse pacificos beatos, quoniam ipsi filii dei uocabun-. tur, multo dignius et facilius eos uelle, ut pars Donati uniuerso orbi christiano reconcilietur quam uniuersus orbis christianus a parte Donati rebaptizetur, cum praesertim de Maximiani sacrilego e t damnato schismate uenientes, quos etiam terrenarum potestatum iussionibus insectando emendare curarunt, tanta diligentia quaesierunt, ut nec baptismum ab eis datum rescindere auderent et quosdam eorum damnatos sine ulla honoris diminutione susciperent, quosdam uero in illius discissionis societate impollutos esse censerent.
というのも、平和を実現する人々は幸いであり、彼らは神の子と呼ばれるであろうということを彼らが思い起こすなら、ドナトゥス派が全世界のキリスト教徒と和解することを、全世界のキリスト教徒がドナトゥス派によって再び洗礼を授けられることよりも、彼らがはるかにふさわしく、また容易に望むであろうということを、私たちは決して絶望すべきではないからです。 特に、彼ら自身が、マクシミアヌスの神聖冒涜的で非難された分裂から来た者たちについて、世俗の権力の命令によって彼らを迫害して正そうと努め、非常に熱心に捜し求めたので、彼らによって授けられた洗礼を無効にすることすらあえてせず、非難された彼らのうちの幾人かを何ら栄誉の削減なしに受け入れ、他の幾人かについては、その分裂の交わりにおいて汚されていなかったと判断したほどであるからです。
quorum inter se concordiae non inuidemus, sed eos oportet aduertere, quam pie ramum a se fractum tanto studio radix catholica inquirit, si ramus ipse similiter a se paruum fragmen incisum sic colligere laborauit.
私たちは彼らの間での和合をねたむのではありません。 しかし、もし枝自体が自分から切り取られた小さな破片をそのように集めようと努めたのであれば、カトリックという根が、自身から折られた枝をどれほど敬虔に、そしてこれほどの熱意をもって捜し求めているかを、彼らは認識すべきです。
et alia manu: optamus te, fili, in domino bene ualere.
」そして別の筆跡で「我が子よ、主においてあなたが健やかであることを願う。 」

語釈・文法注

  1. 15quod nobis fatendum est — `quod` は直前の節(司教があるべきか、あるいはあるべきでないか)の内容全体を指す関係代名詞中性単数対格。`fatendum est` は動形容詞(受動未来分詞)の中性形を用いた非人称表現で、「(私たちにとって)認められなければならない」を意味する。
  2. 20non facile nobis occurrebant, qui hoc uellent suscipere — `occurrebant` の主語は、関係代名詞 `qui` に導かれる関係節全体。接続法未完了過去 `uellent` および `sacrificare` は、そのような性質や意向を持つ人物の存在を指し示す「特徴の接続法」として機能している。
  3. 20quod autem sum propter te, sim si tibi prodest, non sim si tibi obest — `quod` は関係代名詞で `sum` の述語主格(先行詞は省略)。`sim` および `non sim` は、現在接続法による主体の意思表明または自己勧告(「〜であらん、〜でなからん」)を表す。
  4. 20de Maximiani sacrilego et damnato schismate uenientes — `uenientes` は現在分詞の主格複数名詞的用法。ドナトゥス派から分裂したマクシミアヌス派の人々を指し、関係代名詞対格 `quos` の先行詞となる。また、この対格関係節 `quos... curarunt` は `tanta diligentia quaesierunt`(彼らはこれほどの熱心さで捜し求めた)の直接目的語を構成する。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, エメリトゥスとの討論記録 §6-7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa066c.humanitext-lat1:6-7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。