Humanitext Reader

アウグスティヌス · エメリトゥスとの討論記録 §2-3

エメリトゥスへの弁明要求と来訪の真意の追及

2 / 7 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスは、ドナトゥス派司教エメリトゥスの予期せぬ到来を無駄にしないよう、カトリック会衆の前で彼に弁論を促す。エメリトゥスはカルタゴ会談の議事録を理由に言及を避けるが、アウグスティヌスはなぜ彼がここに来たのかその真意を厳しく問い詰める。

§2Sed ad hunc articulum causa perducta est, ut, quoniam uenit et quantum cognouimus sponte uenit, non sit huic ecclesiae infructuosus eius aduentus.
しかし、事態はこの段階にまで導かれました。 すなわち、彼が来、そして私たちが知る限りでは自発的に来たのであるから、彼の到来がこの教会にとって実りなきものとならないようにするためです。
aut enim, quod magis optamus et cupimus, etiam de illius salute uobiscum in catholica pace gaudebimus, aut si, quod abominamur et detestamur, ipse in illa pertinacia perdurauerit, debetis uos eius praesentia melius nosse, quid intersit inter catholicam pacem et haereticam dissensionem.
というのも、私たちがより望み切望していることですが、彼が救われたことについてカトリックの平和のうちにあなたがたとともに喜ぶことになるか、あるいは、私たちが忌み嫌い憎悪することですが、彼自身がその頑迷さにとどまり続けるならば、あなたがたは彼の臨席によって、カトリックの平和と異端の分裂との間にいかなる違いがあるかをよりよく知るべきだからです。
partis enim Donati episcopus est, sed Donatistis huius ciuitatis ordinatus;
実際、彼はドナトゥス派の司教ですが、この都市のドナトゥス派の人々のために叙階されたのです。
quos Donatistas in nomine Christi in gremium catholicum iam magna ex parte suscepimus, ita ut paene omnes communioni catholicae sociatos esse gaudeamus.
私たちは、キリストの名において、それらドナトゥス派の人々をすでに大部分カトリックの懐に受け入れており、その結果、彼らほぼ全員がカトリックの交わりに結び合わされたことを喜んでいるほどです。
sed quoniam et qui iam communicarunt non quidem uniuersi, sed quidam uidentur de ipsa, ut paulo ante dixi, catholica ueritate dubitare, quidam uero non saltem dubitant, sed adhuc corde positi in parte Donati praesentiam nobis exhibent corporalem, siue uiri siue feminae carne intus, spiritu foris, bonum esse aestimamus episcopum ipsorum interrogare, ut, si habet aliquid quod pro ipsa parte adhuc dicat, post factam apud Carthaginem omnibus notam collationem si habet aliquid quod adhuc dicat, dicat sine praeiudicio partis Donati, quod tamen prodesse existimet nobis, in quorum ciuitate pro uestra in Christo salute se existimat ordinatum, et nos respondebimus sine praeiudicio catholicae, quoniam modo nullas partes defensionis imposuit, quod tamen, sicut existimamus et uolumus, prodesse uobis possit praesentibus contra praesentem, ut, si seductus est, non seducat, si autem nos seducebamus, ipso praesente, qui foris fortasse multa iactitat, arguamur refellamur conuincamur doceamur.
しかし、すでに交わりに入った人々も、全員ではないにせよ、ある人々は(少し前に私が言ったように)そのカトリックの真理自体を疑っているように見え、またある人々は疑うどころか、未だに心はドナトゥス派に置かれたまま、肉体的な臨席を私たちに示しているだけ(男であれ女であれ、肉体は内に、霊は外にある状態)ですから、私たちは彼らの司教を問い質すのが良いと考えています。 それは、もし彼がその分派のために未だ語るべき何かを持っているなら――カルタゴで行われた、皆に知られた会談の後に、もし未だ語るべき何かを持っているなら――ドナトゥス派の不利益とならないように、しかし、彼が自分はキリストにおけるあなたがたの救いのために叙階されたと考えているその都市にいる私たちにとって有益であると彼が考えるようなことを、語るためです。 そして私たちは、カトリックの不利益とならないように答えるでしょう。 なぜなら、彼は現在は何の弁護の役割も課されていませんが、それでも(私たちが考えまた望むように)臨席している彼に対して、臨席しているあなたがたにとって有益となり得るからであり、彼がもし惑わされているなら(他者を)惑わすことがないように、もし逆に私たちが惑わしていたのであるなら、外ではおそらく多くのことを自慢げに言いふらしている彼が臨席している前で、私たちが非難され、論破され、有罪とされ、教えられるようにするためです。
hoc propterea dixi, ne ideo loqui nolit, quia potest dicere: nullas mihi modo pars mea partes defensionis imposuit.
私がこのことを言ったのは、彼が「私の党派は私に何の弁護の役割も今は課していない」と言い訳して、そのために話すことを拒むのを防ぐためです。
\' non enim post ipsam collationem non loquebatur aut post illam collationem non ad istam ciuitatem uenit aut de ista prouincia aliquando discessit aut credimus eum omnino post illam collationem nulli homini uerbum pro parte Donati fecisse.
というのも、あの会談の後、彼が話さなかったわけではないし、あの会談の後にこの都市に来なかったわけでもないし、この属州からいつか立ち去ったわけでもないし、また、あの会談の後に彼が誰一人に対してもドナトゥス派のために一言も語らなかったなどと私たちが信じているわけでもないからです。
noui quae nobis dicebantur — uos alloquor qui ex ipsa uenistis —, noui quid dicebatur uobis, nos cognitoris emisse sententiam.
私は私たちに対して語られていたことを知っています。 ――その分派から来たあなたがたに語りかけているのですが――、私はあなたがたに何が語られていたかを知っています。 すなわち、私たちが裁判官の判決を買収したということです。
noui dictum esse uobis, quod ille fuerit communionis nostrae et propterea istos loqui omnia quae uellent minime permisit et eos potestate potius oppressit quam probitate quod loquebantur non accepit.
私は、あの裁判官が私たちの交わりの側の人間であり、それゆえ彼ら(ドナトゥス派)が望むすべてを語ることを全く許さず、彼らの語ったことを誠実さによってではなく、むしろ権力によって抑圧したのだと、あなたがたに語られていたことを知っています。
ista omnia iactata sunt post collationem siue ab ipso siue ab hominibus communionis illius.
これらすべてのことが、会談の後に彼自身によって、あるいは彼の交わりの人々によって言いふらされたのです。
quid interest a quo uos perturbemini, quos uolumus in catholica pace esse tranquillos? si absens esset, dicerem de illo uobis: qui autem conturbat uos, portabit iudicium, quicumque est ille.
私たちがカトリックの平和のうちに穏やかであるよう望んでいるあなたがたが、誰によって乱されているのか、何の違いがありましょうか。 もし彼が不在であったなら、私は彼についてあなたがたに「しかし、あなたがたをかき乱す者は、それが誰であろうとも、裁きを受けるであろう」と言ったでしょう。
haec enim quae dixi beati Pauli uerba sunt aduersus absentes, a quibus simplices turbabantur.
私が言ったこれらの言葉は、単純な人々がそれによってかき乱されていた、不在の者たちに対して福なるパウロが語った言葉だからです。
nunc autem praesens est: modo nobis dignetur dicere quare uenerit.
しかし今や、彼はここに臨席しています。 ただ彼が何のために来たのかを、私たちに語ってくれるように。
§3Frater Emerite, praesens es.
兄弟エメリトゥスよ、あなたはここに臨席しています。
collationi (no)biscum interfuisti.
あなたは私たちとの会談に立ち会いました。
si uictus es, quare uenisti? si autem te uictum esse non putas, loquere unde tibi uictor esse uidearis.
もし敗北したのなら、なぜ来たのですか。 しかし、もし自分が敗北したと思わないなら、何によって自分が勝者であると思われるのかを語りなさい。
tunc enim uictus es, si ueritate uictus es.
というのも、もしあなたが真理によって敗北したなら、そのときこそあなたは敗北したからです。
si autem uideris uictus potestate et uicisti ueritate, non est hic potestas qua uictus uideris;
しかし、もしあなたが権力によって敗北したように見え、真理によって勝利したのであるなら、あなたがそれによって敗北したように見える権力は、ここには存在しません。
audiant ciues tui unde te uictorem praesumis esse.
あなたの同市民たちが、あなたが何によって自分を勝者であると思い込んでいるのかを聞くようにしなさい。
at si nosti aduersus te uictricem fuisse ueritatem, quid adhuc respuis unitatem? Emeritus episcopus partis Donati dixit: Gesta indicant si uictus sum aut uici, si ueritate uictus sum aut potestate oppressus sum.
だが、もし真理があなたに対して勝利を収めたことを知っているなら、なぜ今なお合一を拒むのですか。 ドナトゥス派の司教エメリトゥスが言った。 「私が敗北したのかあるいは勝利したのか、私が真理によって敗北したのかあるいは権力によって抑圧されたのかは、記録が示しています。
Augustinus episcopus ecclesiae catholicae dixit: Quare ergo uenisti? Emeritus episcopus partis Donati dixit: Ut hoc dicerem quod requiris.
」カトリック教会の司教アウグスティヌスが言った。 ¦10「では、なぜあなたは来たのですか。 」ドナトゥス派の司教エメリトゥスが言った。 「あなたが尋ねているそのことを言うためです。
Augustinus episcopus ecclesiae catholicae dixit: Requiro quare ueneris.
」カトリック教会の司教アウグスティヌスが言った。 「私はあなたがなぜ来たのかを尋ねているのです。
hoc non quaererem, si non uenisses.
もしあなたが来ていなかったなら、私はこのことを尋ねはしなかったでしょう。
Emeritus episcopus partis Donati dixit notario qui excipiebat: Fac.
」ドナトゥス派の司教エメリトゥスが記録を取っていた書記に言った。 「書き留めよ。 」

語釈・文法注

  1. p.183sine praeiudicio partis Donati — 「ドナトゥス派の(今後の)権利を害することなく」の意。`sine praeiudicio` +属格は法律分野に由来する慣用表現で、ここでの発言や決定が後にその党派全体の合意や公式立場に不利益な先入観(praeiudicium)や法的制約を与えないことを示す。アウグスティヌスは、エメリトゥスが「正式な弁護の役割を与えられていない」と言い訳して議論を拒むのを防ぐためにこの表現を用いている。
  2. p.183carne intus, spiritu foris — 「肉体においては内(教会の中)に、霊においては外(教会の外)に」の意味。名詞 `caro`(肉)と `spiritus`(霊)が観点・尊敬の奪格(ablative of respect)として機能し、それぞれ副詞 `intus`(内に)および `foris`(外に)に係ることで、形だけ教会の中にいるが心はドナトゥス派にとどまっている不徹底な信者たちの状態を鮮やかに描写している。
  3. p.183hoc propterea dixi, ne ideo loqui nolit, quia — 「私がこのことを言ったのは、〜という理由で彼が話すのを嫌がるのを防ぐためである」。主節の `propterea` が否定目的節を導く接続詞 `ne`(〜しないように)を呼び込み、さらにその内部に「〜だから(話さない)」という理由を示す副詞・接続詞のペア `ideo ... quia` が埋め込まれている。多重の入れ子構造になっており、主節の意図と否定節内の因果関係の論理的な係り受けに注意する必要がある。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, エメリトゥスとの討論記録 §2-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa066c.humanitext-lat1:2-3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。