Humanitext Reader

アウグスティヌス · 忍耐について §16-17

世の欲による忍耐と恩恵としての神への愛

7 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

悪人の忍耐を促す欲が世に由来すること、それに対して義人の真の忍耐の源である神への愛が神の恩恵によって与えられるものであることを論じ、選びの教義を聖書を引用して解説する。

§16Hic dicet aliquis: si ex mundo est concupiscentia malorum, per quam fit, ut mala omnia pro eo quod \'ab illis concupiscitur perferant, quo modo ex eorum dicitur uoluntate? quasi uero non et ipsi ex mundo sint, cum ab eis diligitur mundus deserto eo, per quem factus est mundus;
ここで誰かが言うだろう。 もし悪人たちが渇望するもののためにあらゆる悪を耐え忍ぶことになるあの欲が世から来ているのであるなら、どうしてそれが彼らの意志から来ていると言われるのか、と。 あたかも、彼らによって世が愛され、世を造られたお方が見捨てられているときに、彼ら自身もまた世から来ているのではないかのように。
seruiunt enim creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula.
なぜなら、彼らはとこしえに誉むべき創造主よりも被造物に仕えているからである。
siue itaque mundi uocabulo Iohannes apostolus dilectores significauerit mundi, uoluntas, quae ex ipsis est, utique ex mundo est;
それゆえ、使徒ヨハネが「世」という言葉によって世を愛する者たちを意味したのだとすれば、彼ら自身から生じる意志は当然、世から来ているのである。
siue mundi nomine caelum et terram et quaecumque in eis sunt, hoc est uniuersam conplexus sit creaturam, uoluntas procul dubio creaturae, quae non est creatoris, ex mundo est.
あるいは、もし彼が「世」という名によって天と地とそれらの中にあるすべてのもの、すなわち全被造物を包括したのだとすれば、創造主のものではない被造物の意志は、疑いなく世から来ているのである。
propter quod talibus dominus dicit: uos de deorsum estis, ego de sursum sum;
このために、主はこのような人々に対して言われる。 「あなた方は下から出た者であり、私は上から来た者である。
uos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo.
あなた方はこの世から出た者であり、私はこの世から出た者ではない。
apostolis autem dicit: si de hoc mundo essetis, mundus quod suum est diligeret.
」しかし、使徒たちに対しては言われる。 「もしあなた方がこの世から出た者であったなら、世は自分のものを愛したであろう。
sed ne sibi amplius adrogarent, quam eorum mensura poscebat, et hoc, quod eos non esse dixit ex mundo, naturae putarent esse, non gratiae, quia uero, inquit, de mundo non estis, sed ego elegi uos de mundo, propterea odit uos mundus.
」しかし、彼らが自分たちの身の丈以上に傲慢にならず、また、主が彼らを世から出た者ではないと言われたこのことが、恩恵ではなく本性によるものだと考えないようにするために、「実に」と主は言われる。 「あなた方は世から出た者ではないが、私があなた方を世から選び出した。 それゆえに世はあなた方を憎むのである。
ergo de mundo erant;
」したがって、彼らは世から出た者であった。
nam, ut non essent de mundo, electi sunt de mundo.
なぜなら、世から出た者でなくなるために、彼らは世から選び出されたからである。
§17Hanc autem electionem non praecedentium in bonis operibus meritorum, sed electionem gratiae demonstrans apostolus sic inquit: et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt;
しかし、この選びが、善き業における先行する功績によるものではなく、恩恵の選びであることを示しつつ、使徒は次のように言う。 「そして、この時代にも、恩恵の選びによって残された者が救われた。
si autem gratia, iam non ex operibus;
しかし、もし恩恵によるなら、もはや業によるのではない。
alioquin gratia iam non est gratia.
さもなければ、恩恵はもはや恩恵ではなくなる。
haec est electio gratiae, id est electio, qua per dei gratiam homines eliguntur, haec est, inquam, electio gratiae.
」これこそが恩恵の選び、すなわち、それによって神の恩恵を通して人間が選ばれる選びであり、これこそが、私が言うように、人間のすべての善き功績に先立つ恩恵の選びである。
qua omnia bona merita praeueniuntur humana. si enim ullis bonis meritis datur, iam non gratis donatur, sed debita redditur, ac per hoc non uero nomine gratia nuncupatur, ubi merces, sicut idem dicit apostolus, non inputatur secundum gratiam, sed secundum debitum.
なぜなら、もしそれが何らかの善き功績に対して与えられるなら、もはや無償で贈られるのではなく、債務として支払われるのであり、これによって、同じ使徒が言うように、報酬が恩恵としてではなく債務として算定されるところでは、それは真の名において恩恵とは呼ばれないからである。
si autem, ut uera sit gratia, id est gratuita, nihil inuenit in homine, cui merito debeatur — quod bene intellegitur et in eo, quod dictum est: pro nihilo saluos facies eos — profecto ipsa dat merita, non meritis datur.
しかし、恩恵が真の、すなわち無償のものであるために、人の中に功績として当然支払われるべきものを何も見出さないとすれば――このことは、「あなたは無償で彼らを救われる」と言われていることの中にもよく理解されるが――実に恩恵自身が功績を与えるのであり、功績に対して与えられるのではない。
praeuenit ergo etiam fidem, ex qua omnia bona opera incipiunt;
それゆえ、それはすべての善き業がそこから始まる信仰にさえも先立つ。
iustus enim, sicut scriptum est, ex fide uiuit.
なぜなら、書かれているように「義人は信仰によって生きる」からである。
porro autem gratia non solum adiuuat iustum, uerum etiam iustificat inpium.
さらに、恩恵は義人を助けるだけでなく、不信心な者を義とする。
et ideo etiam cum adiuuat iustum et uidetur eius meritis reddi, nec sic desinit esse gratia, quoniam id adiuuat, quod est ipsa largita.
それゆえ、恩恵が義人を助け、その人の功績に対して報いられているように見えるときであっても、やはりそれによって恩恵であることをやめるわけではない。 なぜなら、恩恵は自らが惜しみなく与えたものを助けているからである。
propter hanc itaque gratiam, quae cuncta bona merita humana praecedit, non solum Christus ab inpiis occisus est, uerum etiam pro inpiis mortuus est.
それゆえこの恩恵のために、人間のすべての善き功績に先立つこの恩恵のために、キリストは不信心な者たちによって殺されただけでなく、不信心な者たちのために死なれたのである。
et antequam moreretur, non utique iustos, sed iustificandos elegit apostolos, quibus ait: ego uos de mundo elegi.
そして、ご自分が死ぬ前に、当然のことながら、既に義なる者たちとしてではなく、義とされるべき者たちとして使徒たちを選び、彼らに「私はあなた方を世から選んだ」と言われたのである。
quibus enim dixit: de mundo non estis, et, ne putarent se numquam fuisse de mundo. mox addidit: sed ego uos de mundo elegi, profecto, ut de mundo non essent, ipsius in eos electione conlatum est.
なぜなら、「あなた方は世から出た者ではない」と彼らに言い、また彼らが自分たちは一度も世から出た者ではなかったと考えないようにするために、すぐに「しかし私はあなた方を世から選んだ」と付け加えられたその対象である人々に対し、彼らが世から出た者ではなくなるということは、彼らに対するご自身の選びによってもたらされたことだからである。
quocirca si per suam iustitiam, non per gratiam eius eligerentur, non de mundo electi essent, quoniam de mundo iam non essent, si iam iusti essent.
それゆえ、もし彼らが自らの正義によって選ばれ、ご自身の恩恵によって選ばれたのでないなら、世から選び出されたのではなかっただろう。 なぜなら、もし既に義なる者であったなら、もはや世から出た者ではなかったはずだからである。
deinde propterea sunt electi, quia iam iusti erant; ipsi priores iam dominum elegerant.
次に、もし彼らが既に義なる者であったからという理由で選ばれたのだとすれば、彼ら自身のほうが先に主を選んでいたことになる。
quis enim potest esse iustus, nisi eligendo iustitiam? finis autem legis Christus ad iustitiam omni credenti, qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in domino glorietur.
なぜなら、正義を選ぶことなしに、誰が義なる者でありえようか。 しかし信じるすべての人に義をもたらすために、律法の完成はキリストであり、このキリストこそが、神によって私たちの知恵となり、義となり、聖化となり、贖いとなられたのである。 それは、「誇る者は主にあって誇れ」と書かれている通りになるためである。
ipse est ergo nostra iustitia.
それゆえ、彼ご自身が私たちの義なのである。

語釈・文法注

  1. 19pro eo quod 'ab illis concupiscitur' — 前置詞 `pro` の目的語となる中性代名詞 `eo` と、それを先行詞とする関係節 `quod...` からなる。「〜のために」を意味する慣用的な構文構造。
  2. 19siue itaque mundi uocabulo... siue mundi nomine... — `siue... siue...`(あるいは…、あるいは…)によって二つの譲歩的条件を提示している。動詞 `significauerit` と `conplexus sit` は接続法であり、仮定的な譲歩節を形成する。
  3. 20cui merito debeatur — 先行詞 `nihil` を修飾する制限的・特性の関係節であり、動詞 `debeatur` は接続法現在受動態をとる。`merito` は名詞 `meritum` の奪格で「功績によって(当然のものとして)」、あるいは副詞的に「当然に」と解釈される。
  4. 20deinde propterea sunt electi — 直説法過去(`sunt electi`, `erant`, `elegerant`)を用いているが、文脈上はペラギウス主義的な「功績に基づく選び」という対抗者の主張を仮定した帰謬法(皮肉的な仮定)である。そのため、日本語訳等では「もし〜とすれば」という仮定のニュアンスを補って訳出することが自然である。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 忍耐について §16-17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa056b.humanitext-lat1:16-17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。