Humanitext Reader

アウグスティヌス · 悪魔の占いについて §14-retractationes

キリスト教の知恵による異教の衰退と再考録による補訂

8 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスはキリスト教の「愚かさ」こそが真の知恵であり異教徒を減少させていると述べ、後半では『再考録』に基づき悪霊が人間の思考を読み取る仕組みについての過去の自説を修正している。

§14Eant nunc isti et adhuc contra christianam religionem, contra uerum dei cultum uanitates pristinas defensitare audeant, ut cum strepitu pereant.
さあ、彼らは行くがよい。 そして今なおキリストの宗教に反し、神の真の崇拝に反して、かつての虚しさをあえて擁護するがよい、彼らが騒音とともに滅び去るために。
nam et hoc de illis praedictum est in Psalmis dicente propheta: sedisti super thronum, qui iudicas aequitatem.
なぜなら、このこともまた彼らについて、詩編の中で預言者が次のように言うことによって予告されているからである。 「あなたは王座に座られた、公正に裁くお方よ。
increpasti gentes, et periit inpius;
あなたは異邦人を咎め、不信心な者は滅び去った。
nomen eorum delesti in aeternum et in saeculum saeculi.
彼らの名を、あなたは世々限りなく消し去られた。
inimici defecerunt frameae in finem, et ciuitates eorum destruxisti: periit memoria eorum cum strepitu.
敵の剣は永遠に尽き果て、あなたは彼らの都市を破壊された。 彼らの記憶は騒音とともに滅び去った。
et dominus in aeternum manet.
しかし主は永遠に留まられる。
necesse est ergo, ut inpleantur haec omnia;
」それゆえ、これらすべてが成就されることは不可避である。
nec quod adhuc audent ipsi pauci, qui remanserunt, uaniloquas suas ostentare doctrinas et christianos tamquam inperitissimos inridere, moueri debemus, dum in eis inpleri ea, quae praedicta sunt, uideamus.
また、生き残った彼ら少数者が、なおも自らの虚言に満ちた教説を誇示し、キリスト教徒を極めて無知な者たちとして嘲笑することをあえてしているとしても、我々は動揺すべきではない。 彼らにおいて、予告された事柄が成就されるのを見ている限りは。
ipsa quippe uelut inperitiae stultitia christianorum, quae humilibus et sanctis eiusque diligenter studiosis adparet excelsa et sola uera sapientia, ipsa, inquam, uelut stultitia christianorum eos ad istam paucitatem redigit, quoniam, sicut dicit apostolus, stultam fecit deus sapientiam huius mundi.
というのも、キリスト教徒のいわば無知の愚かさ、――これは謙遜な者たち、聖なる者たち、そしてそれ(キリスト教)を熱心に探求する者たちにとっては、高遠にして唯一の真なる知恵として現れるのであるが――実に、私が言うところの、キリスト教徒のいわば愚かさそのものが、彼らをこれほどの少数へと追いやるのである。 なぜなら、使徒が言うように、「神はこの世の知恵を愚かなものとされた」からである。
deinde subiungit rem mirabilem, si quis intellegat, et ita sequitur: nam quoniam in dei sapientia non cognouit mundus per sapientiam deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes;
次いで、彼は、理解する者があるならば、驚くべき事柄を付け加えており、以下のように続く。 「なぜなら、神の知恵において、世が自分の知恵によって神を知るに至らなかったので、宣教の愚かさによって、信じる者たちを救うことが神の御心にかなったからである。
quoniam quidem Iudaei signa petunt et Graeci sapientiam quaerunt, nos autem praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis, Iudaeis et Graecis, Christum dei uirtutem et dei sapientiam;
ユダヤ人はしるしを求め、ギリシア人は知恵を探し求めるが、私たちは十字架につけられたキリストを宣べ伝える。 これはユダヤ人にとってはつまずきであり、異邦人にとっては愚かさであるが、召された者たち自身、すなわちユダヤ人にもギリシア人にも、神の力、神の知恵であるキリストなのである。
quoniam quod stultum est dei, sapientius est hominibus, et quod infirmum est dei, fortius est hominibus.
なぜなら、神の愚かさは人間よりも賢く、神の弱さは人間よりも強いからである。
inrideant ergo, quantum possunt, tamquam inperitiam et stultitiam nostram et iactent doctrinam et sapientiam suam.
」それゆえ、彼らは我々の無知や愚かさをできる限り嘲笑し、自らの教説や知恵を自慢するがよい。
illud scio, quod isti inrisores nostri pauciores sunt hoc anno, quam fuerunt priore anno.
私の知ることはこれである、すなわち、これら我々を嘲笑する者たちは、去年に比べて今年の方が少なくなっているということだ。
ex quo enim fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania aduersus dominum et aduersus Christum eius, quando ab eis fundebatur sanguis sanctorum et uastabatur ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps cotidie minuuntur.
なぜなら、異邦人が騒ぎ立ち、諸国の民が主とそのキリストに逆らって虚しいことを企て、彼らによって聖なる者たちの血が流され、教会が荒廃させられた時から、この時に至るまで、またその後も、彼らは日々減少しているからである。
nos autem aduersus eorum obprobria et superbas inrisiones fortissimos reddunt oracula dei nostri, quae de hac quoque re uidemus et gaudemus inpleri.
しかし、彼らの侮辱や傲慢な嘲笑に対して、我々の神の神託が我々を極めて強くするのであり、我々はこのことについても(神託が)成就されるのを見て喜びを抱いている。
sic enim loquitur propheta: audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorum corde lex mea est;
なぜなら、預言者はこのように語っているからである。 「公正を知る者たちよ、私の律法がその心にある私の民よ、私に聞き従え。
obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis.
人の侮辱を恐れるな。 彼らの誹謗に打ち負かされるな。 彼らがあなたがたを軽蔑するのを重大なことと思うな。
sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet.
なぜなら、衣服のように、彼らは時とともに消え去り、羊毛のように、虫に食われるであろう。 しかし、私の正義は永遠に留まる。
legant tamen haec nostra, si dignantur.
」それでも、もし彼らがその気があるなら、我々のこれらの書を読むがよい。
cum ad nos contradictiones eorum peruenerint, quantum dominus adiuuat, respondebimus.
彼らの異論が我々のもとに届いたなら、主が助けてくださる限りにおいて、我々は答えるであろう。
§retractationesLOCI LIBR. RETRACTATIONVM. De diuinatione daemonum pag. 608, 3-5. Retract. II 30. In eius autem quodam loco, ubi dixi daemones aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas, uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere, rem dixi occultissimam audaciore asseueratione quam debui.
LOCI LIBR. RETRACTATIONVM. De diuinatione daemonum pag. 608, 3-5. Retract. II 30. その書物のある箇所において、私は、悪霊たちは時として、人間の意図がただ声によって表明されたものだけでなく、心の中で考えられただけのものをも、ある種の手がかりが心から身体に表現される時に、極めて容易に完全に学び取る、と述べたが、私は、ある極めて隠された事柄について、本来あるべきよりも大胆な主張をしてしまった。
nam peruenire ista ad notitiam daemonum per nonnulla etiam experimenta compertum est;
なぜなら、これらの事柄が悪霊たちの知るところとなることは、いくつかの経験を通じても確認されていることだからである。
sed utrum signa quaedam dentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia ui et ea spiritali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus aut omnino non potest inueniri.
しかし、考えている人々の身体から、悪霊たちには感知でき、我々には隠されているある種の兆候が与えられるのか、それとも別の、しかも霊的な力によって彼らがこれらのことを知るのかは、人間にとって極めて突き止めにくいか、あるいはまったく突き止め得ないことなのである。

語釈・文法注

  1. 14Eant ... audeant — 接続法現在形 eant および audeant は命令・譲歩の用法(「彼らは行くがよい」「あえて擁護するがよい」)であり、異教の擁護者たちに対する反駁と決別の意志を表している。
  2. 14nec quod adhuc audent... moueri debemus — 主節は nec moueri debemus(我々は動揺すべきではない)。理由を表す接続詞 quod(〜だからといって)が、名詞節を導くかのように audent 以下の内容をまとめ、主節にかかっている。
  3. retractationesaudaciore asseueratione quam debui — 比較級形容詞 audaciore は、明確な比較対象がないため「本来あるべきよりも大胆な(度を越して大胆な)」という絶対比較級のニュアンスを持つ。これを関係代名詞に似た働きをする quam debui(私がすべきであった以上に)が補強している。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 悪魔の占いについて §14-retractationes. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa038a.humanitext-lat1:14-retractationes

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。