Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §9.4.8.pr

共有奴隷の不法行為における連帯責任と加害引き渡し

1589 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

共有の奴隷が不法行為を犯した場合における各共有者の連帯責任、加害引き渡しの要件、求償のための訴権、および持分譲渡に伴う法的効果について論じる。

[IDEM libro trigensimo septimo ad edictum. ]
[同著者『告示註釈』第37巻] もし共有の奴隷が窃盗を犯したならば、共有者のうちの任意の者が、加害訴訟において連帯して(全額について)責任を負う。
§9.4.8.prSi seruus communis furtum fecerit, quiuis ex dominis in solidum noxali iudicio tenetur: eoque iure utimur.
そして、我々はこの法を用いている。
sed non alias poterit is qui conuentus est euadere litis aestimationem, nisi in solidum noxae dederit seruum, nec ferendus est, si partem dedere fuerit paratus.
しかし、訴えられた者は、奴隷を全体として加害引き渡しするのでなければ、訴訟の評価額の支払いを免れることはできない。 また、もし彼が(自己の)持分のみを引き渡す用意があるとしても、それは容認されるべきではない。
plane si propter hoc, quod socii dedere parati non fuerint, in solidum fuerit condemnatus, communi diuidundo uel familiae erciscundae iudicio aduersus eos experietur.
明らかに、もし共有者たちが引き渡す用意がなかったという理由で、彼が全額の支払いを命じられたならば、彼は彼らに対して、共有物分割訴訟または遺産分割訴訟によって手続を執る。
ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere euenire, ut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri.
確かに、加害訴訟が引き受けられる前であれば、彼は自己の持分を譲渡することによって、訴訟を引き受ける必要がなくなるように、免責を得ることができる。 もっとも、持分が原告に与えられることで原告が訴権を失うという事態が生じる、と主張する者がいるかもしれない。 なぜなら、部分的に所有者となった者は、共有者を相手に加害訴訟を追行することができないからである。
fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si non potest, euidenti iniuria adficietur.
おそらく、共有関係の前に犯された不法行為を理由としては、共有物分割訴訟を提起することもできないであろう。 そして、もしそれができないとすれば、彼は明白な不利益を被ることになる。
sed melius est dicere, competere ei communi diuidundo iudicium.
しかし、彼に共有物分割訴訟が認められると言う方がより妥当である。

語釈・文法注

  1. §9.4.8.prin solidum — 「全体について」「連帯して」を意味する法技術的表現。共有の奴隷が不法行為を犯した場合、各共有者が被害者に対して個別に全額の賠償責任(または奴隷全体の引き渡し義務)を負うことを示す。
  2. §9.4.8.prante noxale sane iudicium acceptum — 前置詞 `ante` が対格の名詞 `iudicium` と完了受動分詞 `acceptum` を支配する構造(いわゆる ab urbe condita 構造)で、「加害訴訟が引き受けられる(訴訟係属に達する)前に」と解される。`iudicium accipere` は法学用語で、訴訟の争点決定(litis contestatio)に合意することを指す。
  3. §9.4.8.preuenire, ut, dum pars eiue data amittat actionem — `euenire`(生じる)は非人称動詞として `ut` 節(接続法 `amittat` を伴う)を従える。写本上の異同が多い難解な箇所であるが、被告が自己の持分(`pars`)を原告(`ei`)に譲渡する(`data`)ことで、原告が共同所有者(`socius`)となり、結果として原告が訴権を失う(`amittat actionem`)という法的な帰結が生じることを説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §9.4.8.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:9.4.8.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。