[PAULUS libro uicensimo secundo ad edictum. ] §9.4.19.prSi in re communi mea et tua damnum nobis dederit Titii seruus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur.
[パウルス『告示註釈』第22巻] もし私とあなたの共有物において、ティティウスの奴隷が私たちに損害を与え、私たちが彼を訴える場合、敗訴した者がめいめいに単独で加害引渡を強制されることのないよう、アクィリウス法に基づく加害訴権の適用がある。
sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utriusque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum: sed et si alterutri nostrum in solidum noxae deditus fuerit et ob id ab utroque dominus sit absolutus, recte dicitur eum, cui noxae deditus sit, alteri teneri communi diuidundo iudicio, ut communicet seruum noxae sibi deditum, cum ob rem communem aliquid ad socium peruenerit.
しかし、あたかも一人の損害であり、一つの債務であるかのように、双方の金銭が負担されるべきであるか、あるいは審判人の職権によって同時に双方に加害引渡されるべきである、と言うこともできる。 しかしまた、もし私たちのどちらか一方に丸ごと加害引渡され、それによって所有者が双方から免責されたならば、共有物に関して何かが共同者に帰属したときには、自分に加害引渡された奴隷を共有にするよう、加害引渡を受けた者が共有物分割訴訟によってもう一方の者に対して義務を負う、と正しく言われる。
§9.4.19.1Si serui, in quo usus fructus alienus est, dominus proprietatis operas conduxerit, uerba efficiunt, ut cum noxae deditione damnetur.
もし、他人に使用収益権がある奴隷の所有権者が、(使用収益権者から)その奴隷の労務を賃借した場合には、(告示の)文言は、彼が加害引渡を付して敗訴を言い渡されるという結果をもたらす。
§9.4.19.2Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta in eadem naue damnum dederit, perinde in te actio danda est ac si is exercitor liber et hic uicarius seruus eius esset, ut de peculio serui tui ad noxam dedere uicarium damneris: ut tamen, si serui tui iussu uel sciente et patiente eo damnum uicarius dederit, noxalis actio serui tui nomine esse debeat.
もしあなたの奴隷が船を運航し、彼の代理奴隷であり同時にその船の船員でもある者が、その船内で損害を与えた場合、あたかもその運航管理者が自由人であり、この代理奴隷が彼の奴隷であるかのように、あなたに対して同様に訴権が与えられるべきである。 それは、あなたが、あなたの奴隷の特有財産の限度において、その代理奴隷を加害引渡するように判決を言い渡されるためである。 ただし、あなたの奴隷の命令、あるいは彼の知悉と容認のもとで代理奴隷が損害を与えた場合には、あなたの奴隷の名において加害訴権が存在すべきである。
idemque sit etiam, si nautam facere iusserit.
そして、彼が(代理奴隷を)船員にするよう命じた場合にも、同様である。