[PAULUS libro uicensimo secundo quaestionum. ]
[パウルス、問題集第22巻] 私はティティウスに、スティクスあるいはパンピルスのいずれかを[引き渡すことを]約束したが、そのときスティクスは1万[セステルティウス]、パンピルスは2万[セステルティウス]の価値であった。
§9.2.55.prStichum aut Pamphilum promisi Titio, cum Stichus esset decem milium, Pamphilus uiginti: stipulator Stichum ante moram occidit: quaesitum est de actione legis Aquiliae.
要約者が[私の]履行遅滞の前にスティクスを殺した。 アクィリウス法に基づく訴権について問題となった。
respondi: cum uiliorem occidisse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor.
私は次のように回答した。 より安価な方を殺したと想定される場合、この論点において債権者は部外者と何ら異ならない。
quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi minuetur, quoniam liberatus est promissor? et sufficiet fuisse pluris cum occideretur uel intra annum.
それでは、評価はいくらになされるべきであろうか。 殺されたときの価値である1万であろうか、それとも私が引き渡す義務を負っている者の価値、すなわち私の利益がどれだけであるか(私の被った損害)の額であろうか。 そして、もしパンピルスもまた履行遅滞なしに死亡したならば、我々は何と言うべきであろうか。 約束者が免責されたのであるから、もはやスティクスの価格は減額されるのだろうか。 それとも、[スティクスが]殺されたとき、あるいは1年以内に、より高い価値を有していたことで十分なのであろうか。
hac quidem ratione etiam si post mortem Pamphili intra annum occidatur, pluris uidebitur fuisse.
確かにこの理屈によれば、たとえパンピルスの死後1年以内に[スティクスが]殺されるとしても、より高い価値を有していたと見なされるであろう。