[PAULUS libro uicensimo secundo quaestionum. ] §9.2.55.prStichum aut Pamphilum promisi Titio, cum Stichus esset decem milium, Pamphilus uiginti: stipulator Stichum ante moram occidit: quaesitum est de actione legis Aquiliae.
[파울루스, 질문집 제22권] 나는 티티우스에게 스티쿠스 또는 판필루스를 [인도하기로] 약속했는데, 당시 스티쿠스는 1만 [세스테르티우스], 판필루스는 2만 [세스테르티우스]의 가치가 있었다. 요약자가 [나의] 이행지체 전에 스티쿠스를 죽였다. 아퀼리아법에 기한 소송에 대해 질문이 제기되었다.
respondi: cum uiliorem occidisse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor.
나는 답변했다. 더 저렴한 쪽을 죽인 것으로 상정되는 경우, 이 논의에 있어서 채권자는 제삼자와 전혀 다를 바가 없다.
quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi minuetur, quoniam liberatus est promissor? et sufficiet fuisse pluris cum occideretur uel intra annum.
그렇다면 평가는 얼마로 계산될 것인가? 살해되었을 때의 가치인 1만인가, 아니면 내가 인도해야 할 의무가 있는 자의 가치, 즉 내 이익(손해)의 액수인가? 그리고 만약 판필루스도 지체 없이 사망한다면 우리는 무엇이라 말해야 하겠는가? 약속자가 면책되었으므로 이제 스티쿠스의 가격은 감액되는 것인가? 아니면 [스티쿠스가] 살해되었을 때나 1년 이내에 더 높은 가치를 지녔던 것으로 충분할 것인가?
hac quidem ratione etiam si post mortem Pamphili intra annum occidatur, pluris uidebitur fuisse.
실로 이 논리에 따르면, 설령 판필루스의 사후 1년 이내에 [스티쿠스가] 살해된다 하더라도 더 높은 가치를 가졌던 것으로 여겨질 것이다.