[ULPIANUS libro quadragensimo primo ad Sabinum. ] §9.2.41.prSi quis testamentum deleuerit, an damni iniuriae actio competat, uideamus.
[ウルピアーヌス、サビヌス註釈第41巻] 誰かが遺言書を破棄した場合に、不法損害の訴えが成り立つかどうか、検討してみよう。
et Marcellus libro quinto digestorum dubitans negat competere: quemadmodum enim, inquit, aestimatio inibitur? ego apud eum notaui in testatore quidem hoc esse uerum, quia quod interest eius aestimari non potest, uerum tamen in herede uel legatariis diuersum, quibus testamenta paene chirographa sunt.
そしてマルケルスは『学説彙纂』第5巻において、疑念を抱きつつも成り立つことを否定している。 なぜなら、どのようにして[損害の]評価額が算定されるというのか、と彼は言う。 私は彼の記述に対して、遺言者の場合についてはこれは正しい、なぜなら彼の利益は評価することができないからである、しかしながら相続人や遺贈受領者の場合は異なり、彼らにとって遺言書はほぼ債務証書のようなものである、と註記した。
ibidem Marcellus scribit chirographo deleto competere legis Aquiliae actionem.
同じ箇所でマルケルスは、債務証書が破棄された場合にはアクィリウス法の訴えが成り立つと書いている。
sed et si quis tabulas testamenti apud se depositas deleuerit uel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit.
しかしまた、自己のもとに寄託された遺言板を誰かが破棄し、あるいは多くの人々が居合わせる前で読み上げた場合には、もし侮辱を加える目的で遺言の秘密を公表したのであるなら、事実に応じた訴えおよび侮辱の訴えを提起する方がより有益である。
§9.2.41.1Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi deleuit: nam furti non tenebitur: cum facto enim etiam animum furis furtum exigit.
ポンポニウスは、遺言板を破棄することによって、ある者が窃盗の責任は問われず、不法損害の責任のみを問われるということが時には起こり得ると、見事に述べている。 例えば、窃盗を行う意思からではなく、ただ損害を与える意思から破棄した場合がそれである。 なぜなら、その者は窃盗の責任を問われないからである。 というのも、窃盗は行為とともに、窃盗犯の意思をも要求するからである。